I OZ 238/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 16/26 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie ze skargi Z. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 366/25 postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2026 r., odrzucił skargę Z.W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 366/25. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 366/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 6 maja 2025 r. w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 28 października 2025 r. Pismem z 8 stycznia 2026 r. skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 366/25 wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. II SPP/Lu 16/26 (winno być "II SPP/Lu 7/26"). W związku ze złożonym wnioskiem skarżący został wezwany do nadesłania wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF). Ponieważ na wezwanie nie udzielono odpowiedzi, zarządzeniem z 13 lutego 2026 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania. Następnie zarządzeniem z 10 marca 2026 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez: (1) jednoznaczne wskazanie ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, (2) wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, (3) określenie żądania w zakresie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia - w terminie siedmiu dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 19 marca 2026 r. W terminie otwartym do uzupełnienia ww. braków skargi, skarżący złożył pismo (datowane na 20 marca 2026 r.), w którym oświadczył, że wykonanie zarządzenia wymaga wiedzy prawnej, zażądał uchylenia zarządzenia o wezwaniu do usunięcia braków oraz ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, że skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu, gdyż skarżący, pomimo prawidłowego wezwania, nie usunął jej braków formalnych. Sąd wskazał ponadto, że dla niniejszej sprawy nie mogły mieć znaczenia argumenty zawarte w piśmie z dnia 20 marca 2026 r. dotyczące braku wiedzy prawnej i złożonie ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wyjaśnił bowiem Sąd, nadano bieg zawartemu w skardze o wznowienie wnioskowi o przyznanie prawa pomocy, jednak skarżący nie podjął współpracy z sądem w tym zakresie – nie nadesłał wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, pomimo wezwania sądu (co skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania). To zatem na skutek zaniechania skarżącego nie było możliwości ewentualnego przyznania mu prawa pomocy. Wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało doręczone skarżącemu dopiero po zakończeniu postępowania w sprawie prawa pomocy. Skarżący miał zatem szanse uzyskać pomoc prawną w postaci profesjonalnego pełnomocnika, jednak z tej szansy nie skorzystał. Zamiast tego, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skierował ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, co zdaniem Sądu, nie mogło jednak podważać skuteczności wezwania do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania. Skarżący nie podjął bowiem nawet próby sprecyzowania, na czym polegała kwalifikowana wadliwość postanowienia kończącego postępowanie w sprawie II SA/Lu 366/25. Nie wymagało natomiast wiedzy prawniczej wskazanie, kiedy skarżący dowiedział się o powoływanej przez siebie przesłance, ani wskazanie, czego skarżący żąda – czy chce uchylenia czy zmiany postanowienia. Nie bez znaczenia, w ocenie Sądu, była też okoliczność, że skarżący od lat osobiście składa do sądu liczne skargi i pisma procesowe (również skargi o wznowienie postępowania), dysponuje więc podstawową wiedzą prawną w tym zakresie. Konkludując, Sąd stwierdził, że działania skarżącego (kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy, brak odpowiedzi na wezwania sądu) uniemożliwiły wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie skargi o wznowienia postępowania i prowadziły tym samym do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 276 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a."). Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie lub zmianę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 279 p.p.s.a., skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Stosownie zaś do art. 276 zd. 1 p.p.s.a., do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd skargę odrzuca (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 marca 2026 r., więc termin na wykonanie wezwania upłynął z dniem 27 marca 2026 r. Wobec zatem nieuzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania, Sąd I instancji prawidłowo, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 276 p.p.s.a., orzekł o jej odrzuceniu. Zgodzić się również należy z Sądem Wojewódzkim, że wpływu na ocenę podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania nie mogła mieć w tym przypadku okoliczność, iż skarżący w piśmie z dnia 20 marca 2026 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, iż zawarty w skardze o wznowienie postępowania wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 13 lutego 2026 r. został pozostawiony bez rozpoznania, wobec braku złożenia wniosku - mimo stosownego wezwania - na urzędowym formularzu. Na przedmiotowe zarządzenie skarżący nie wniósł sprzeciwu, wobec tego zarządzenie stało się prawomocne. Mając zatem na względzie powyższe oraz to, że skarżący w żaden sposób nie ustosunkował się do wezwania dotyczącego uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania, słusznie Sąd I instancji skonstatował, iż kolejny wniosek o przyznanie pomocy, choć złożony w terminie otwartym do uzupełnienia tych braków, nie mógł podważać skuteczność owego wezwania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.