I OZ 238/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 marca 2023 r. sygn. akt II SO/Po 10/22 o oddaleniu wniosku o wymierzenie grzywny w sprawie z wniosku [...] o wymierzenie grzywny Kołu Łowieckiemu nr [...] "[...] " w [...] w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r. sygn. akt II SO/Po 10/22, na podstawie art. art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), oddalił wniosek [...], zwany dalej wnioskodawcą, o wymierzenie grzywny Kołu Łowieckiemu nr [...] "[...]" w [...] w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę. Sąd I instancji uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, wskazując, że sankcja w postaci wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., aktualizuje się dopiero w sytuacji, gdy organ nie przekazał sądowi skargi, którą faktycznie otrzymał. Skoro Koło Łowieckie nr [...] "[...]" w [...] zaprzecza otrzymaniu przedmiotowej skargi, zaś strona skarżąca nie dysponuje dowodem jej doręczenia organowi, a jedynie dowodem jej nadania i pozostawienia w skrzynce pocztowej odbiorczej adresata, to brak jest podstaw dla przyjęcia, iż w sprawie doszło do uchybienia przez organ terminowi o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., albowiem brak jest dowodu pozwalającego w sposób jednoznaczny i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości ustalić, że zaistniało zdarzenie warunkujące rozpoczęcie biegu tego terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył wnioskodawca, zaskarżać je w całości, dochodząc jego uchylenia, zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, pomimo ziszczenia się przesłanek do wymierzenia grzywny organowi - Kołu Łowieckiemu nr [...] "[...]", nadto ustalenie, że w sprawie brak podstaw do przyjęcia, że organ uchybił terminowi z art. 54 § 2 p.p.s.a.; - art. 37 ust. 4a i 4b ustawy Prawo pocztowe (zgodnie z załączonym Obwieszczeniem Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 maja 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo pocztowe) poprzez jego niezastosowanie, mimo, że przepis jasno konkretyzuje, że w stanie zagrożenia epidemicznego lub stanie epidemii przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną może być doręczana w sposób, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a mianowicie do skrzynki pocztowej adresata, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych, a przy tym w stanach nadzwyczajnych lub w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego zawiesza się wykonywanie przez operatora pocztowego obowiązku uzyskania pokwitowania odbioru przesyłki kurierskiej wynikającego z art. 3 pkt 19e niniejszej ustawy, co ma bezpośrednie odniesienie do niniejszego stanu faktycznego w sprawie. A także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 83 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo Pocztowe w zw. z Uchwałą Nr 258/2020 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia 22 grudnia 2020 r. zmieniającą uchwałę w sprawie Regulaminu świadczenia usług powszechnych oraz w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu świadczenia usług powszechnych, tj. § 23 ust. 2, a mianowicie uznanie przez Sąd, że samo nadanie (wraz z wnioskiem nadania) przesyłki poleconej w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego nie rodzi takich skutków jak faktyczne jej otrzymanie przez adresata, w tym przypadku Koła Łowieckiego nr [...] "[...]", przy czym uznanie Sądu, że skarżący winien dopełnić innych czynności, chociażby w zakresie przedłożenia dowodu doręczenia przesyłki, mimo, że powyższe nie wynika z ówcześnie (na moment nadania przesyłki) obowiązujących przepisów prawnych, a szczególnie z ustawy Prawo Pocztowe oraz regulaminu Poczty Polskiej (obowiązującej w chwili nadania przedmiotowej przesyłki przez skarżącego), a nadto zgodnie z przepisami Poczta Polska uznała przesyłkę za doręczoną, co potwierdziła w systemie doręczeń przesyłek i na co dowód został przez skarżącego przedłożony, - art. 80 k.p.a. co polegało na dowolnej, a nie swobodnej ocenie dowodów, a mianowicie dowolnym uznaniu, że organ obiektywnie nie otrzymał przedmiotowej skargi, mimo, że skarżący w sposób precyzyjny podnosił, iż doręczenie za pośrednictwem operatora zostało dokonane i przedłożył na to dowód w postaci potwierdzenia doręczenia z systemu Poczty Polskiej. Do zażalenia nie dołączono skargi przesłanej do organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że omawiane w niniejszej sprawie zagadnienie dotyczy sensu i zasadności wymierzenia grzywny organowi administracyjnemu w przypadku nie przekazania przez ten organ do Sądu skargi wraz z aktami sprawy, w sytuacji twierdzenia organu o nieotrzymaniu skargi (nie posiadaniu wiedzy o skardze). Stosownie do art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W razie niedochowania powyższego obowiązku, sąd - na wniosek skarżącego - może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, warunkiem ziszczenia się obowiązku o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie jest samo wniesienie skargi poprzez oddanie jej w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, lecz faktyczne, fizyczne, doręczenie skargi podmiotowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy. Skoro Koło Łowieckie nr [...] "[...]" w [...] zaprzecza otrzymaniu przedmiotowej skargi, zaś strona skarżąca dysponuje jedynie dowodem jej nadania i pozostawienia w skrzynce pocztowej odbiorczej adresata, to - jak zasadnie uznał Sąd Wojewódzki - brak jest podstaw dla przyjęcia jako pewnik, że organ skargę fizycznie otrzymał, a zatem brak jest podstaw do uznania, iż w sprawie doszło do uchybienia przez organ terminowi o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., albowiem brak jest dowodu pozwalającego w sposób jednoznaczny i nie budzący jakichkolwiek wątpliwości ustalić, że zaistniało zdarzenie warunkujące rozpoczęcie biegu tego terminu. Oczywiście argumentacja strony żalącej się jest częściowo zrozumiała odnośnie stanu epidemicznego i związanych z tym trudności w doręczaniu przesyłek, w tym z potwierdzeniem nadania przesyłek oraz brakiem konieczności potwierdzenia. Racjonalność nakazuje jednak spojrzeć na sytuację szerzej, jeżeli bowiem organ fizycznie skargi nie posiadał, a dowód jej odbioru nie istnieje - nie mógł nadać jej biegu, a zatem również nie mógł uchybić terminowi do jej przekazania. Tym samym, w zaistniałej sytuacji, nie zasadnym byłoby wymierzenie grzywny. Sankcja w postaci wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., aktualizuje się dopiero w sytuacji, gdy organ nie przekazał sądowi skargi, którą faktycznie, fizycznie posiadał. Samo nadanie przesyłki w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego, nie przesądza jeszcze o tym, że została ona faktycznie doręczona do adresata, skoro strona skarżąca zrezygnowała z uzyskania zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, a adresat neguje jej otrzymanie. Za częściowo usprawiedliwiony uznać należy zarzut naruszenia art. 37 ust. 4a i 4b ustawy Prawo pocztowe. Przepis ten wskazuje, że w stanie zagrożenia epidemicznego lub stanie epidemii przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną może być doręczana do skrzynki pocztowej adresata, z wyłączeniem przesyłek rejestrowanych, a przy tym w stanach nadzwyczajnych lub w przypadku wystąpienia stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego zawiesza się wykonywanie przez operatora pocztowego obowiązku uzyskania pokwitowania odbioru przesyłki kurierskiej wynikającego z art. 3 pkt 19e niniejszej ustawy - generalizują sytuacje związane z doręczeniami, jednak fizycznie, faktycznie problemu nie rozwiązują. I tym samym są nieusprawiedliwione. Natomiast, zasady racjonalizacji rozpoznawanej sytuacji wskazują, że należy wziąć pod uwagę fakt, że gdyby sytuacja nie dotyczyła grzywny, a na przykład terminu do wniesienia skargi - rację należałoby przyznać skarżącemu. Tymczasem, w niniejszej sprawie Sąd I instancji słusznie jednak odstąpił od wymierzenia grzywny, skoro z uwagi na epidemiczne wymogi nie wymagano potwierdzenia otrzymania przesyłki - skarga złożona przez pracownika Poczty Polskiej w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, nie przesądza o faktycznym jej doręczeniu lecz domniemanym - a jednocześnie strona nie traci prawa do sądu, czyli możliwości wniesienia i skutecznego popierania skargi. Za niezasadne należy zatem uznać zarzuty naruszenia: art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. Odmówić słuszności należy również zarzutowi naruszenia art. 83 § 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku Prawo Pocztowe w zw. z Uchwałą Nr 258/2020 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia 22 grudnia 2020 r. zmieniająca uchwałę w sprawie Regulaminu świadczenia usług powszechnych oraz w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu świadczenia usług powszechnych, tj. § 23 ust. 2. Sąd I instancji nie twierdzi, że skarga nie została nadana w placówce pocztowej, jednak fizyczny, faktyczny brak skargi w siedzibie organu, to brak możliwości nadania jej biegu, zaś brak możliwości nadania jej biegu oznacza brak możliwości liczenia terminu, i tym samym brak możliwości stwierdzenia uchybienia terminu do jej przekazania wraz z aktami, a w konsekwencji brak możliwości wymierzenia grzywny. Pomimo zatem prawidłowego i dopuszczalnego w danym okresie czasu (pandemia) sposobu nadania przesyłki w urzędzie pocztowym przez stronę skarżącą (zawierającej skargę w opinii strony skarżącej) - trudno uznać, że Sąd winien był wymierzyć grzywnę organowi za jej nieprzekazanie do Sądu wraz z aktami sprawy, jeżeli w żaden sposób nie można faktu posiadania przez organ skargi potwierdzić, a organ twierdzi, że jej faktycznie nie posiadał. Organ nie posiadając wiedzy o istnieniu skargi nie mógł jej - co wydaje się oczywiste - nadać biegu. Na marginesie należy jednak zauważyć, o czym wspomniał już Sąd I instancji, że strona w dalszym ciągu (do zażalenia) nie dołączyła rzeczonej skargi, o której traktuje cała sprawa. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wymierzenie grzywny byłoby niezasadne i przedwczesne. Konsekwentnie, zażalenie uznać należało za bezpodstawne. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.