I OZ 226/23

Dnia 23 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia uczestnika postępowania R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1015/22 odrzucające wniosek uczestnika postępowania R. M. z dnia 15 października 2022 r. o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego Monikę Barszcz wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] kwietnia 2022 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia uchwał Naczelnej Rady Łowieckiej w związku ze stwierdzeniem ich niezgodności z przepisami prawa lub postanowieniami Statutu Polskiego Związku Łowieckiego postanawia: odrzucić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1015/22, odrzucił wniosek uczestnika postępowania R. M. z dnia 15 października 2022 r. o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego Monikę Barszcz wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] kwietnia 2022 r., Nr [...], w przedmiocie uchylenia uchwał Naczelnej Rady Łowieckiej w związku ze stwierdzeniem ich niezgodności z przepisami prawa lub postanowieniami Statutu Polskiego Związku Łowieckiego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2022 r. sędzia WSA w Warszawie Monika Barszcz została wyznaczona do składu orzekającego na termin rozprawy w dniu 20 października 2022 r. do rozpoznania w/w skargi P. P. W dniu 15 października 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) uczestnik postępowania R. M. wystąpił z wnioskiem o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego Monikę Barszcz wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jej powołaniu i jej postępowania po powołaniu. Wniosek wpłynął do Sądu 18 października 2022 r. (data prezentaty WSA w Warszawie). Sad I instancji wskazał, że zgodnie z art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 poz. 137 ze zm. – dalej "p.u.s.a."), dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Sąd podał, że zgodnie z § 3 art. 5a w/w ustawy, uprawnionym do złożenia wniosku jest skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach, o których mowa w § 2, a w postępowaniu dyscyplinarnym - obwiniony. Wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie (art. 5a § 4 ustawy). W myśl art. 5a § 6 cyt. ustawy wniosek złożony po upływie terminu podlega odrzuceniu. Sąd podał, że w niniejszej sprawie uczestnik został zawiadomiony o składzie wyznaczonym do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie w dniu 23 sierpnia 2022 r. – korespondencja została skierowana na adres wnioskodawcy, który został udostępniony przez wnioskującego i którym posługiwał się on w postępowaniu administracyjnym, tj. [...], [...] J. i została odebrana przez dorosłego domownika, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (zpo k. 221 akt sądowych). Sąd zauważył co prawda, iż w nazwisku wnioskodawcy znalazła się literówka mianowicie nazwisko wnioskodawcy oznaczono jako "[...]", a winno być "[...]", ale nie wpłynęło to na tożsamość podmiotu, do którego została skierowana przesyłka sądowa. Odnosząc się do twierdzeń wnioskodawcy, że od maja 2022 r. jego adresem do doręczeń jest inny adres, tj. [...], [...] J. i korespondencja do niego nie docierała oraz że miał on możliwość zapoznać się z nią dopiero w dniu 14 października 2022 r., Sąd zauważył, iż w myśl art. 70 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a."), strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby. Zgodnie natomiast z art. 72 ustawy p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Sąd podkreślił, że wnioskodawca został pouczony o powyższym obowiązku w dniu 16 sierpnia 2022 r. wraz z doręczeniem mu korespondencji zawierającej odpis postanowienia Sądu z dnia 3 sierpnia 2022 r., odpis skargi, odpis odpowiedzi na skargę oraz pisma procesowego z dnia 30 czerwca 2022 r. (zpo k. 203 odbiór pokwitował dorosły domownik). Sąd wskazał, iż nie miał wiedzy, że adres wnioskodawcy [...] w J. jest nieaktualny oraz nie był mu znany nowy adres wnioskodawcy aż do dnia 18 października 2022 r. (data wpływu do Sądu pisma procesowego wnioskodawcy z dnia 15 października 2022 r., w którym m.in. poinformował on o zmianie adresu). Zatem – w ocenie Sądu – przyjąć należało, że korespondencja w niniejszej sprawie była kierowana do wnioskodawcy na właściwy adres (adres, którym dysponował Sąd) i skutecznie doręczona. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że tygodniowy termin do złożenia omówionego wniosku upłynął bezskutecznie we wtorek 30 sierpnia 2020 r., zatem prawo uczestnika do złożenia wniosku wygasło. Wobec tego, złożony w dniu 15 października 2022 r. wniosek należało uznać jako spóźniony i odrzucić. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył uczestnik R. M., reprezentowany przez adwokata, podnosząc, że Sąd stracił z pola widzenia fakt, iż art. 70 p.p.s.a., ma zastosowanie do trwającego postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazano, że zgodnie z art. 41 § 1 K.p.a., uczestnik miał obowiązek powiadomienia o zmianie adresu do chwili wydania decyzji ostatecznej. W niniejszej zaś sprawie okoliczność zmiany adresu nastąpiła po tym fakcie, a przed zainicjowaniem postępowania sądowoadministracyjnego. Uczestnik uznał zatem, że nie ciążył na nim obowiązek o zmianie adresu. W jego ocenie, to na składającym skargę do WSA ciążył obowiązek wskazania prawidłowego adresu strony. Wskazano ponadto, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż pierwsze doręczenie w sprawie musi być dokonane do rąk adresata. Podniesiono, że w niniejszej sprawie doszło także do pomylenia nazwiska – co w ocenie uczestnika miało wpływ na skuteczność doręczenia. Podniesiono, że najpewniej złośliwie, osoba odbierająca korespondencję nie przekazała jej adresatowi. Wskazano przy tym, że skoro uczestnik nie mieszkał już pod "starym" adresem, to osoby odbierającej adresowanej do niego korespondencji, nie można uznać za jego domownika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 5a § 16 p.u.s.a. zdanie pierwsze, od postanowienia wydanego na skutek rozpoznania wniosku, o którym mowa w art. 5a § 1, podmiotowi, który złożył wniosek i sędziemu, którego orzeczenie dotyczy, przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z przepisu tego wynika zatem, że zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje jedynie w przypadku merytorycznego rozpoznania wniosku (oddalenia wniosku lub też jego uwzględnienia poprzez wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy). Przepisy regulujące procedurę rozpoznawania wniosku, dodane art. 5 ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek wniosku odsyłają do odpowiedniego stosowania przepisów o zażaleniu (art. 5a § 18 p.u.s.a.). Skoro zatem ustawodawca w art. 5a p.u.s.a. nie uregulował procedury związanej z odrzuceniem wniosku, to mocą przywołanego art. 5a § 18 tej ustawy w omawianym zakresie należy odpowiednio stosować przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie zaś z treścią przepisu art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione enumeratywnie w punktach od 1 do 10 tego przepisu. Należy podkreślić, że w żadnym z tych punktów ustawa nie wskazuje na możliwość wnoszenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające wniosek strony złożony na podstawie art. 5a p.u.s.a. Zauważyć w tym miejscu należy, że w zakresie wniosku o wyłączenie sędziego (asesora, referendarza) w przepisie art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. ustawodawca przewidział dla strony postępowania prawo do wniesienia zażalenia, ale tylko na postanowienie, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego (odpowiednio asesora). W art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie zastosowano zwrotu "w sprawie wniosków o wyłączenie sędziego lub sędziów". W treści przepisu art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. ustawodawca wskazał wprost na możliwość zaskarżenia zażaleniem tylko postanowienia, którego przedmiotem jest oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego. Pozostałe przepisy tej ustawy nie przewidują również możliwości zaskarżenia innych rozstrzygnięć w obrębie wyłączenia sędziów. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż wnoszenie zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie jest dopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, wobec faktu, że możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego nie została przewidziana również w innych przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznać należy, że na wydane na podstawie art. 5a § 6 p.u.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu wniosku strony o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym (odpowiednio asesora WSA) wymogów niezawisłości i bezstronności (art. 5a § 1 p.u.s.a.), nie przysługuje zażalenie. Wobec tego stwierdzić należy, że zażalenie na postanowienie WSA z dnia 28 października 2022 r. jest niedopuszczalne. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.