I OZ 227/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wójta Gminy Łubowo na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 954/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Wójta Gminy Łubowo na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 października 2024 r. znak: SN-III.7534.62.2024.10 w przedmiocie odszkodowania za działki postanawia: oddalić zażalenie.

Wójt Gminy Łubowo złożył skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 października 2024 r., znak: SN-III.7534.62.2024.10, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Gnieźnieńskiego z dnia 11 marca 2024 r., znak: GN.N.683.12.2019, ustalającą na rzecz A.B. odszkodowanie w wysokości 83.000,00 zł za działkę oznaczoną w bazie ewidencji gruntów i budynków: gmina Łubowo, obręb [...], nr [...] o powierzchni 0,3346 ha oraz 17.000,00 zł za działkę oznaczoną w bazie ewidencji gruntów i budynków: gmina Łubowo, obręb [...], nr [...] o powierzchni 0,068 ha, wydzielonych pod drogi publiczne, których podział został dokonany na wniosek właściciela oraz zobowiązującą Wójta Gminy Łubowo do wypłaty wyżej wymienionego odszkodowania po dokonaniu jej waloryzacji na dzień zapłaty. W przedmiotowej skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 20 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 954/24, po rozpoznaniu wniosku Wójta Gminy Łubowo, zwanego dalej "skarżącym" lub "wnoszącym zażalenie", odmówił wstrzymania wykonania wyżej wymienionej decyzji. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody. Zaznaczono, że w treści wniosku powołano się jedynie na ogólnikowe twierdzenia dotyczące znaczącej dla budżetu gminy kwoty odszkodowania oraz potencjalnie dużych trudności w ewentualnym odzyskaniu tych środków w przypadku korzystnego dla gminy rozstrzygnięcia. Wniosek nie został podparty żadnymi szczegółowymi danymi dotyczącymi stanu finansów jednostki samorządu terytorialnego. Wskazano, że kwota przyznanego odszkodowania nie przekracza zazwyczaj przyznawanych w tego rodzaju postępowaniach sum pieniężnych. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe złożono wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przedstawionego zarzutu podniesiono, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji skarżący wskazał konkretne dane w zakresie wysokości budżetu skarżącego oraz wielkości gminy. Podniesiono, że opisane parametry są ze sobą ściśle powiązane (większa liczba mieszkańców to więcej podatników, a co za tym idzie wyższe przychody). Ponadto dane te są łatwe do sprawdzenia przez każdego – zarówno liczba mieszkańców oraz wysokość budżetu są jawne i publicznie dostępne. Skarżący uznał, że jeżeli Sąd I instancji podjął wątpliwość co do twierdzeń zawartych we wniosku, to powinien zweryfikować te informacje i bezpośrednio się do nich odnieść. W ocenie skarżącego odwołanie się do budżetu gminy jest odniesieniem się do konkretnego parametru (i to najważniejszego) koniecznego do oceny jej sytuacji finansowej. Ponad powyższe podniesiono, że Sąd I instancji w ogóle nie odniósł się do kwestii trudności w odzyskaniu kwoty odszkodowania w sytuacji ewentualnego uchylenia decyzji wydanej przez Wojewodę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (m.in. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II GZ 40/25, powoływane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności (m.in. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 736/24). Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (m.in. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 606/24). W rozpoznawanym przez Sąd I instancji wniosku skarżący nie uprawdopodobnił, że Gmina Łubowo nie dysponuje środkami pieniężnymi na wypłatę ustalonego decyzją odszkodowania, a ich wypłata będzie stanowić dla budżetu tej jednostki samorządu terytorialnego tak znaczne obciążenie, które uniemożliwi wykonywanie jej zadań. W sprawie nie zostały przedstawione żadne dokumenty obrazujące aktualną sytuację finansową i majątkową gminy. Podkreślić przy tym należy, że budżet gminy jest planem finansowym, obejmującym dochody i wydatki i w ramach tych wydatków powinny być uwzględnione odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Gmina winna zabezpieczyć środki finansowe na zaspokojenie ustalonego odszkodowania na rzecz byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości. Skarżący nie przedstawił żadnych informacji o wysokości środków zaplanowanych w budżecie gminy na odszkodowania za przejęte pod drogi gminne grunty i nie wykazał, że wszystkie te środki zostały już wydatkowane. W tym zakresie wskazano jedynie, że kwota odszkodowania stanowi "spore obciążenie" dla budżetu Gminy Łubowo. Tym samym nie wykazano, jaki konkretnie wpływ na sytuację majątkową strony może mieć wypłata ustalonego zaskarżoną decyzją odszkodowania. Pełnego obrazu sytuacji finansowej gminy nie odzwierciedli wejrzenie w dokumentację wskazującą na wysokość budżetu gminy i statystyki dotyczące liczby jej mieszkańców, co sugerował wnoszący zażalenie. To na stronie, która żąda udzielenia ochrony tymczasowej, spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Brak uprawdopodobnienia tych okoliczności przez wnioskodawcę oznacza brak przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej. Równocześnie podkreślić należy, że wypłata odszkodowania jest czynnością odwracalną, nie może więc spowodować powstania niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ustalone decyzją odszkodowanie jest bowiem świadczeniem pieniężnym, którego zwrot z natury jest możliwy. Skarżący nie uprawdopodobnił, by sytuacja majątkowa podmiotu zobowiązanego do zwrotu odszkodowania uniemożliwiała wywiązanie się z tego obowiązku. Przeprowadzona analiza wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji potwierdza stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że wykonanie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 października 2024 r. nie spowoduje dla skarżącego negatywnych skutków wypełniających przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.