I OZ 202/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 972/18 o odrzuceniu skargi A.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 972/18 odrzucił skargę A.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki. W uzasadnieniu postanowienia podał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...], orzekającą o odmowie zwrotu działki [...] na rzecz A.B. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi A.B. – A.B. w dniu 29 maja 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez J.P. – k. 28 akt administracyjnych). W dniu 3 lipca 2018 r. skarżąca, reprezentowana przez A.B., wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na w/w decyzję Wojewody [...]. Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga została wniesiona po terminie i w związku z tym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W świetle art. 53 § 4 P.p.s.a., termin uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. Skoro decyzja Wojewody [...] została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 29 maja 2018 r., to termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 28 czerwca 2018 r. Skarżąca złożyła natomiast skargę w dniu 3 lipca 2018 r., a zatem termin do jej wniesienia nie został zachowany. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła naruszenie art. 39, art. 40 § 2 i art. 42 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a."), poprzez uznanie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 29 maja 2018 r. oraz niepodjęcie jakichkolwiek rozważań w przedmiocie upoważnienia do odbioru w/w przesyłki przez osobę, która podpisała się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wskazując na powyższy zarzut wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu zażalenia podała, że w następstwie otrzymania zaskarżonego postanowienia A.B. (jako pełnomocnik skarżącej) udała się do Sądu celem wglądu do akt sprawy, gdyż była przekonana, że odbiór przesyłki zawierającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. nie miał miejsca w dniu 29 maja 2018 r. Na karcie 28 akt sądowych widniało zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez byłą lokatorkę mieszkania, tj. J.P. Wyjaśniła, że J.P. wynajmowała przedmiotowy lokal od A.B., jednak nigdy nie otrzymała ona od skarżącej upoważnienia do odbierania korespondencji, zaś ewentualne listy polecone, kierowane na ten adres, miały być awizowane, a następnie odbierane przez A.B. lub jej męża w placówce pocztowej. J.P. nigdy wcześniej nie odbierała korespondencji skierowanej do A.B. W dniu uzyskania informacji o tym, kto przyjął przesyłkę, w/w lokatorka nie zamieszkiwała już pod tym adresem. Wobec powyższego, wbrew adnotacji listonosza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, J.P. nie była domownikiem w rozumieniu art. 43 K.p.a. A.B. nie wiedziała o odebraniu listu przez lokatorkę w dniu 29 maja 2018 r. i przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć. Tymczasem Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nawet w minimalnym stopniu nie podjął rozważań w zakresie tego, kto w/w przesyłkę odebrał, uznając jedynie, że została ona skutecznie doręczona, pomimo podpisu osoby o zupełnie innym nazwisku niż skarżąca czy jej pełnomocnik. Do zażalenia dołączone zostało oświadczenie złożone w dniu 1 października 2018 r. przez A.B., z którego wynika, że w dniach 9 – 21 czerwca 2018 r. przebywała we Włoszech, a lokatorka J.P. nie miała upoważnienia do odbioru przesyłek poleconych – A.B. odbierała je osobiście na podstawie awiza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 39 K.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Stosownie do treści art. 40 § 2 zd. pierwsze K.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W świetle art. 42 § 1 K.p.a.,pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie z art. 43 K.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Powyższe doręczenie jest doręczeniem zastępczym, które oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata. Domniemanie to może zostać jednak obalone. Skuteczność doręczenia zastępczego zależy zatem od zachowania wszystkich warunków takiego doręczenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta nr 28 akt administracyjnych) decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] – skierowanej do pełnomocnika skarżącej A.B. – A.B. – wynika, że z uwagi na niezastanie adresata w mieszkaniu w/w decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi – J.P. Skarżąca w zażaleniu podnosi jednak, iż J.P. jest dla niej osobą obcą – lokatorką która wynajmowała od A.B. przedmiotowy lokal, na który zaadresowano przesyłkę i której nie upoważniała do odbioru korespondencji w jej imieniu. Ewentualne listy polecone, kierowane na wskazany adres, miały być awizowane, a następnie odbierane przez A.B. lub jej męża w placówce pocztowej. Należy wskazać, że w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1848/13 (publ. LEX nr 1447256) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że domownikiem upoważnionym do odbioru korespondencji, jest każda dorosła osoba mieszkająca w tym samym co adresat domu lub mieszkaniu, która pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, lub krewny czy powinowaty zamieszkujący razem z adresatem, nawet jeśli prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z kolei w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 r., sygn. akt III RN 27/96 (OSNAPiUS 1997, nr 11, poz. 187) przyjęto, że status domowników adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet gdy mieszkają w tym samym mieszkaniu (np. jako lokatorzy lub sublokatorzy), chyba, że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo. W przeciwnym razie osoby takie należy traktować jako sąsiadów adresata i o fakcie doręczenia im przeznaczonej dla niego przesyłki poinformować zainteresowanego przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia na drzwiach jego mieszkania, względnie izby w jego mieszkaniu. Powyższą ocenę należy odnieść również do doręczenia zastępczego uregulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z podniesioną w zażaleniu argumentacją oraz wobec przedstawionego wyżej poglądu dotyczącego osoby domownika, w pierwszej kolejności należało zatem ustalić – czego nie uczynił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu przedwcześnie odrzucając skargę – czy J.P., na dzień 29 maja 2018 r. lokatorka w mieszkaniu adresata przesyłki – której doręczono korespondencję celem przekazania jej pełnomocnikowi skarżącej A.B., jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 K.p.a. Od tego faktu zależy bowiem skuteczność doręczenia zastępczego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji ustalenie, czy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. zaczął biec, czy też nie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązany będzie do ustalenia powyższej kwestii. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za uzasadnione i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.