I OZ 187/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2048/11 o odmowie przyznania W.P. prawa pomocy w sprawie ze skargi J.P. i W.P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: oddalić zażalenie.

W.P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z danych zawartych we wniosku oraz załączonych dokumentów wynika, że posiada mieszkanie o pow. 89 m2 . Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, uzyskując wspólny dochód w wysokości 5.503,22 zł. brutto. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego [...] (rok produkcji 2002 r.). Wyjaśnił, że wraz z żoną są osobami schorowanymi w związku z czym koszty utrzymania i leczenia pochłaniają znaczną część uzyskiwanego dochodu. Ponadto oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Przy piśmie z dnia 21 listopada 2011 r. nadesłał dokumenty, z których wynika, że koszty utrzymania i leczenia wynoszą: czynsz za mieszkanie - 272,69 zł miesięcznie, energia elektryczna – około 200 zł za dwa miesiące, gaz – około 253 zł za okres 3 miesięcy, telefon – 84,32 zł miesięcznie, media – 68 zł miesięcznie, ubezpieczenie mieszkania – 483 zł rocznie, ubezpieczenie samochodu – 1679 zł rocznie, zakup lekarstw – 200 zł miesięcznie. Z kolei, z załączonego do pisma z dnia 10 grudnia 2011 r. wyciągu z posiadanego przez wnioskodawcę rachunku bankowego wynika, że saldo końcowe na dzień 2 grudnia 2011 r. wynosiło 8106,56 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2048/11 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 245 i art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej "P.p.s.a.") wskazał, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana powinien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Zgromadzone w sprawie materiały dowodowe dotyczące jego sytuacji materialnej niepotwierdzają, aby poniesienie przez niego kosztów ustanowienia adwokata, czy też wpisu sądowego - który w przedmiotowej sprawie wynosi łącznie 200 złotych, leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Skarżący wraz z żoną posiada stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie 5503, 22 złotych brutto miesięcznie. Jest właścicielem dużego mieszkania, posiada i utrzymuje również samochód osobowy, na rachunku bankowym - na dzień 2 grudnia 2011 r. – miał zgromadzone środki pieniężne w wysokości około 8100 zł. Zdaniem Sąd pierwszej instancji nie można zatem uznać, że skarżący jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji stwierdził, że sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia W.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że z konstrukcji powołanego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone i wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 5.503,22 zł. brutto. Poza tym ze złożonego przez niego wniosku wynika, że na jego majątek składa się m.in. mieszkanie o pow. 89 m² , a z nadesłanego do Sądu wyciągu z rachunku bankowego wynika, że saldo końcowe na dzień 2 grudnia 2011 r. wynosiło 8106,56 zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że sytuacja skarżącego jest tego rodzaju, iż posiadane przez niego środki, nie pozwalają na ponoszenie przez niego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.