I OZ 173/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1739/23 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 października 2020 r. nr KOX/4539/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 21 września 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1739/23 (dalej postanowienie z 21 września 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił Miastu [...] termin do wniesienia skargi na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 27 października 2020 r. nr KOX/4539/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w tej sprawie wykazano brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na orzeczenie Kolegium z 27 października 2020 r. Okoliczności powołane we wniosku dostatecznie uprawdopodobniały, że do uchybienia terminu do dokonania ww. czynności doszło bez winy skarżącego. W zaskarżonym orzeczeniu pouczono strony postępowania o możliwości i terminie wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego. Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział Cywilny Odwoławczy postanowieniem z [...] maja 2023 r. oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] grudnia 2022 r. odrzucające sprzeciw, podzielając ocenę, że w sprawie właściwy jest sąd administracyjny. Skoro skarżący zastosował się do pouczenia zawartego w zaskarżonym orzeczeniu i w zakreślonym terminie wniósł sprzeciw do sądu powszechnego, to nie mógł ponosić negatywnych konsekwencji takiego pouczenia i uznania się przez sąd powszechny za niewłaściwy w sprawie (k. 2-7, 13-28, 38-40 akt sądowych). Zażalenie złożył uczestnik postępowania L.J. (dalej uczestnik), reprezentowany przez adw. [...], zaskarżając postanowienie z 21 września 2023 r. w całości, zarzucając postanowieniu naruszenie: 1. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 5 [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, zm. 1705), dalej] ppsa przez przywrócenie terminu do wniesienia skargi, po upływie trzech lat od dnia uchybienia terminu przez organ, mimo braku zaistnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, tj. organ, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, dysponował wiedzą i środkami pozwalającymi na skuteczne zaskarżenie orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 27 października 2020 r., a zatem uchybienie terminu było zawinione, samo zaś uchybienie nie stanowiło "wyjątkowego przypadku" w rozumieniu art. 87 § 5 ppsa, a zatem przywrócenie terminu w niniejszych okolicznościach pozbawione jest podstaw prawnych; 2. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 87 § 5 ppsa przez brak wskazania w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jakie okoliczności sprawy świadczyły o tym, że rozpatrywany przypadek ma charakter "wyjątkowego" w rozumieniu art. 87 § 5 ppsa, co nie pozwala przeprowadzić pełnej kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia i ustalić, jakie przyczyny zadecydowały o przywróceniu terminu do wniesienia skargi. Uczestnik wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie wniosku organu przez odmowę przywrócenia terminu oraz odrzucenie skargi, względnie o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; zasądzenie na rzecz uczestnika zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych (k. 50-57 akt sądowych). W odpowiedzi na zażalenie Miasto [...] (dalej skarżący) wniosło o jego oddalenie i zasądzenie od uczestnika na jego rzecz [zwrotu] kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu (k. 112-113 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. pierwsze ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). Błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia (art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej kpa). Wbrew zarzutom uczestnika postępowania, sformułowanym w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że Miasto [...], mimo że było w postępowaniu administracyjnym reprezentowane przez organ administracyjny - Prezydenta [...], któremu doręczono orzeczenie Kolegium z 27 października 2020 r. za pośrednictwem [...] (k. 29 akt administracyjnych), korzysta z ochrony przewidzianej w art. 112 kpa. Urząd Miasta, o ile ma możliwość korzystania z zatrudnionych w swoich strukturach organizacyjnych zawodowych pełnomocników, nie ma takiego obowiązku. Reprezentujący Miasto Prezydent lub Burmistrz, jako organy administracyjne, są podmiotami profesjonalnymi w odniesieniu do przepisów regulujących stosunki administracyjnoprawne. Trudno uznać, by występując we własnej sprawie, jako strona, nie miały prawa korzystać z ochrony z art. 112 kpa. Ewentualne błędne pouczenie organu administracyjnego będącego stroną przez organ administracyjny, który wydał kwestionowane orzeczenie co do sposobu odwołania się od tego orzeczenia nie może niweczyć tego prawa, które - jak wprost wynika z przytoczonego przepisu - właściwe jest stronie, nie ograniczając zakresu pojęcia "strona" przez wykluczenie z niego jednostki samorządu terytorialnego reprezentowanej przez organ administracyjny. Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 ppsa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędne pouczenie zawarte w orzeczeniu Kolegium odnośnie do sposobu odwołania się do właściwego sądu oraz postępowanie toczące się na skutek wniesionego sprzeciwu do sądu powszechnego stanowi wyjątkowy przypadek, o którym stanowi art. 87 § 5 ppsa. Nie jest wykluczone, by wyjątkowym przypadkiem były kwestie formalnoprawne, skoro budziły one faktyczne wątpliwości w wykładni i zastosowaniu prawa przez organy administracyjne. Konieczność uzyskania orzeczenie sądowego co do właściwości sądu wskazuje na złożoność tego aspektu prawnego, która nakazuje kwalifikować go jako przypadek wyjątkowy. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszelkie elementy przewidziane przez art. 141 § 4 w zw. z art. 166 ppsa. Kontrola instancyjna tego postanowienia była możliwa. Oceny tej nie zmienia nieodniesienie się przez Sąd I instancji do pojęcia "przypadku wyjątkowego", o którym stanowi art. 87 § 5 ppsa. Okoliczności będące podstawą przywrócenia terminu, które klarownie opisał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, świadczą o zakwalifikowaniu ich przez Sąd jako "przypadku wyjątkowego". Naczelny Sąd Administracyjny ocenę tę podziela. Z tych wszystkich przyczyn zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.