I OZ 167/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2026 r. sygn. akt III SAB/Po 2/26 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej od orzekania w sprawie ze skargi L.N. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Po 2/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek L.N. o wyłączenie sędziów WSA: Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej, Macieja Busza, Józefa Maleszewskiego i Tomasza Grossmanna od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 18 maja 2025 r., skarżący wystąpił ze skargą na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 października 2025 r. poinformowano skarżącego o następującym składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy: sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (przewodniczący i sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Busz, sędzia WSA Józef Maleszewski, sędzia WSA Tomasz Grossmann (sędzia zastępca), a ponadto o terminie posiedzenia niejawnego zaplanowanego na dzień 11 grudnia 2025 r. Pismem z dnia z dnia 10 grudnia 2025 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie wskazanych sędziów od orzekania w sprawie. Wnioskodawca wyjaśnił, że żądanie wyłączenia dotyczy sędziego WSA Macieja Busza, sędziego WSA Józefa Maleszewskiego oraz sędziego WSA Tomasza Grossmanna pod warunkiem, że wymienieni są lub byli myśliwymi lub członkami Polskiego Związku Łowieckiego, a każdocześnie sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej, gdyż rozstrzygała ona już spór prawny pomiędzy tymi samymi stronami. W uzasadnieniu zgłoszonego żądania wskazano, że sprawa dotyczy braku wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania za wyrządzone szkody łowieckie, a piastun organu jest prominentnym, wpływowym myśliwym pełniącym funkcje w Zarządzie Okręgowym Polskiego Związku Łowieckiego na terenie województwa Wielkopolskiego. Wnioskodawca stwierdził, że pomiędzy myśliwymi oraz członkami PZŁ występują silne relacje przyjacielskie oraz daleko idące sieci nieformalnych powiązań, myśliwi tworzą wąskie i zamknięte środowisko funkcjonujące w oparciu o trwałe relacje koleżeńskie i zależności organizacyjne. W konsekwencji skarżący uznał, że jedynym prawnym instrumentem do weryfikacji, czy sędzia jest uwikłany w relacje ze środowiskiem myśliwych, jest wniosek o wyłączenie. Zaznaczył przy tym, że nie widzi przeszkód, aby po złożeniu oświadczenia w trybie art. 22 § 2 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w składzie już uprzednio wskazanym, z wyjątkiem sędziego sprawozdawcy. Uzasadniając żądanie "bezwzględnego wyłączenia" sędziego sprawozdawcy wnioskodawca podał, że sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 750/25 odrzuciła wniesioną przez wnioskodawcę skargę uznając, że uchybiono 30-dniowemu terminowi do jej wniesienia, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajdowało się postanowienie o odmowie uzupełnienia zaskarżonego postanowienia, co na podstawie art. art. 111 § 1b w zw. z art. 126 K.p.a. skutkujące przesunięciem daty wyznaczającej początek biegu terminu na wniesienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając wniosek o wyłączenie sędziów wyjaśnił, że w sprawie nie stwierdzono podstaw uzasadniających wyłączenie ich z urzędu. Również sam wnioskodawca nie wskazał, aby istniała szczególna okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności. Sędziowie w osobach: sędziego WSA Macieja Busza, sędziego WSA Józefa Maleszewskiego oraz sędziego WSA Tomasza Grossmanna złożyli oświadczenia, że nie byli i nie są myśliwymi ani członkami Polskiego Związku Łowieckiego. Sąd nie dopatrzył się również podstaw do tego, aby wadliwość orzeczenia w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 750/25, usuniętą orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2025 r. sygn. akt I OZ 756/25 o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, rozpoznawać jako dowód zaistnienia wątpliwości, o której mowa w art. 19 P.p.s.a., co do bezstronności sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, w części "odrzucającej" wniosek strony o wyłączenie od toczącej się sprawy sądowoadministracyjnej sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) celowe pominięcie lub błędną interpretację przez WSA w Poznaniu okoliczności faktycznych oraz prawnych, na które w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2025 r. sygn. akt I OZ 756/25, powołuje się Sąd II instancji, a które to działają jednoznacznie na niekorzyść sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej, a także bezapelacyjnie przemawiają za wyłączeniem od sprawy tego sędziego; 2) przemilczenie przez WSA w Poznaniu faktu dyskryminacji strony skarżącej przez sędziego sprawozdawcę; 3) nieuwzględnienie przez WSA w Poznaniu zaistnienia całkowicie wadliwego i ostatecznie prawomocnie uchylonego postanowienia wydanego między tymi samymi stronami sporu oraz co do zasady w tej samej sprawie, którego autorem był właśnie sędzia sprawozdawca; 4) przemilczenie przez WSA w Poznaniu, że całkowicie wadliwe i ostatecznie prawomocnie uchylone postanowienie wydane między tymi samymi stronami sporu oraz w tej samej sprawie, którego autorem był właśnie sędzia sprawozdawca, co do zasady stanowiło bezrefleksyjne powielenie żądań prominentnego myśliwego, w tym bezprawne powtórzenie przez Sędziego sprawozdawcę całkowicie nieprawdziwych oświadczeń o rzekomym niedochowaniu terminów procesowych przez Poszkodowanego; 5) nieuwzględnienie przez WSA w Poznaniu okoliczności prawnych, że całkowicie wadliwe i ostatecznie prawomocnie uchylone postanowienie wydane między tymi samymi stronami sporu oraz co do zasady w tej samej sprawie, którego autorem był właśnie sędzia sprawozdawca, miało szczególnie doniosłe implikacje prawne, albowiem owo postanowienie zamykało poszkodowanemu prawo do sądu powszechnego z uwagi na niewydanie przez skarżony organ decyzji administracyjnej; 6) brak dbałości o dochowanie dobra wymiaru sprawiedliwości, jak i konstytucyjnej gwarancji do niezależnego, bezstronnego oraz niezawisłego Sądu. Wobec powyższego, w ocenie skarżącego, zaskarżone postanowienie w obecnym brzmieniu narusza m.in.: 1) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; 2) art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; 3) art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. Mając na uwadze podniesione zarzuty, skarżący wniósł m.in. o rozpoznanie przedmiotowego zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, a następnie zmianę zaskarżonego postanowienia oraz wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 197 § 2 w zw. z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny następuje w granicach zażalenia. Wobec tego, że skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2026 r. wyłączenie w części oddalającej wniosek o wyłączenie sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do oceny odmowy wyłączenia pozostałych sędziów WSA, których dotyczył wniosek L.N. z dnia 10 grudnia 2025 r., tj. Macieja Busza, Józefa Maleszewskiego i Tomasza Grossmanna. Powyższe oznacza, że postanowienie Sądu I instancji w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie ww. sędziów stało się prawomocne, stosownie do art. 168 § 3 P.p.s.a. Sporną kwestią, w granicach zażalenia, pozostaje zatem wyłącznie rozstrzygnięcie czy zachodziły podstawy uzasadniające wyłączenie sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej od orzekania w sprawie. Zażalenie jest niezasadne. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy tym, stosownie do treści art. 20 P.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wykazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie sędziego WSA Katarzyny Witkowicz-Grochowskiej. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki wyłączenia określone w art. 18 P.p.s.a., a podane okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności. Przede wszystkim podnieść należy, że zarzuty dotyczące niewłaściwego sposobu orzekania przez danego sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia od orzeczeń kończących postępowanie, a nie stanowić podstawy do formułowania wniosku o wyłączenie sędziego. Ponadto, okoliczność orzekania sędziego w innej sprawie ze skargi skarżącego byłaby przesłanką wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a., a zatem w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator, art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. (w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 P.p.s.a. (w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie). Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanego do wyłączenia sędziego zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w powołanych przepisach. Przedmiotem kontroli w sprawie III SAB/Po 2/26 jest bowiem bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania L.N. od protokołu nr [...] z dnia 2 kwietnia 2025 r. szacowania ostatecznego szkody łowieckiej w uprawach rolnych sporządzonego przez Wojskowe Koło Łowieckie [...]. Okoliczność zatem, że sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska była sprawozdawcą w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 września 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 750/25 o odrzuceniu skargi L.N. na postanowienia Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo [...] z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 8/2025 oraz nr 13/2025 w przedmiocie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu oraz stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, które następnie zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2025 r. sygn. akt I OZ 756/25, nie wyłączało jej z mocy samej ustawy. Niezależnie od powyższego wyjaśnienia wymaga, że sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska, której dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyła wymagane oświadczenie, że nie zachodzą wobec niej żadne przyczyny określone w przepisie art. 18 P.p.s.a., ani też okoliczności wskazane w art. 19 tej ustawy, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w sprawie. Ponadto oświadczyła, że nie była i nie jest myśliwym ani członkiem Polskiego Związku Łowieckiego. We wniosku o wyłączenie sędziego brak jest natomiast wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez sędziego w tej sprawie oświadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym pogląd prezentowany w orzecznictwie, że skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt I OZ 441/08, z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt I OZ 332/10 oraz z dnia 25 września 2024 r. sygn. akt I OSK 574/24). Powszechnie przyjmuje się też, odwołując się wielokrotnie do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego przez w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 121/71 (OSNC z 1972 r. Nr 3, poz. 55), że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Prawdziwość złożonego w niniejszej sprawienie oświadczenia sędziego z dnia 17 grudnia 2025 r. o braku przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. nie budzi wątpliwości. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo uznał, że wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.