I OZ 167/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Ł.N. o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Kremer od rozpoznania sprawy z zażalenia Ł.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2026 r. sygn. akt III SAB/Po 2/26 w sprawie ze skargi Ł.N. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez N. – N.P. postanawia: oddalić wniosek.

Postanowieniem z 23 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek Ł.N. (dalej: "skarżący") o wyłączenie sędziów tego sądu od rozpoznania sprawy. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Sprawę zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 16 kwietnia 2026 r. Zarządzeniem z 21 kwietnia 2026 r. sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym 6 maja 2026 r., gdzie jako sędziego sprawozdawcę wyznaczono sędziego NSA Elżbietę Kremer. Przy piśmie z 5 maja 2026 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Elżbiety Kremer od rozpoznania sprawy – "pod warunkiem ziszczenia się, że wymieniony wyżej dany sędzia jest lub był myśliwym lub członkiem PZŁ". Składając wyjaśnienie w trybie art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "ppsa"), sędzia NSA Elżbieta Kremer oświadczyła, że nie była i nie jest myśliwym ani członkiem PZŁ, jak również że nie zachodzą w sprawie okoliczności o jakich mowa w art. 18 i 19 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 ppsa) bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 ppsa). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Stosownie do treści art. 20 § 1 ppsa to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, przy czym są to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 § 1-3 i art. 19 ppsa. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jej sprawy, ale okoliczność przewidzianą ustawą. Złożony wniosek sformułowany został jako warunkowy, uzależniony został bowiem od realizacji przesłanki która dla jego autora miała charakter niepewny. Możliwości zgłaszania wniosków tego rodzaju przepisy postępowania sądowoadministracyjnego nie przewidują. Zgodnie z art. 20 § 1 ppsa strona ma obowiązek uprawdopodobnić przyczyny uzasadniające wyłączenie konkretnego sędziego od rozpoznania konkretnej sprawy – w sposób oczywisty nie mogą przy tym stanowić przyczyn uzasadniających wyłączenie sędziego okoliczności które nie dotyczą sędziego objętego wnioskiem. Składanie wniosku w takiej formie, tj. niejako "z ostrożności procesowej" – skutkujące de facto przeniesieniem na sąd obowiązku ustalania, czy wskazywane we wniosku okoliczności dotyczą sędziego o którego wyłączenie strona wnosi, tj. czy sędzia objęty wnioskiem jest lub był myśliwym bądź członkiem PZŁ – jest sprzeczne z art. 20 § 1 ppsa i w ocenie składu orzekającego stanowi raczej przejaw obstrukcji procesowej, niż obrony interesów strony skarżącej w postępowaniu sądowym. Mając powyższe na uwadze oraz zważywszy na treść wyjaśnienia sędziego NSA Elżbiety Kremer uznać należy, że wszystkie okoliczności opisane we wniosku w ogóle nie dotyczą sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie od rozpoznania sprawy. Czyni to złożony wniosek bezskutecznym. Z tych względów na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 ppsa oraz art. 193 ppsa orzeczono jak w postanowieniu.