I OZ 165/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 701/23 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 marca 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/457/2023/4364 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji), postanowieniem z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 701/23, odmówił K. C. (dalej: Skarżąca) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jej skargi na opisaną w sentencji decyzję Kolegium. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 8 listopada 2023 r. - Sąd I instancji przesłał Skarżącej zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 18 grudnia 2023 r. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone na adres Skarżącej i uznane przez Sąd I instancji za skutecznie doręczone, w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") z dniem 28 listopada 2023 r. Wyrokiem z 18 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/GI 701/23 wydanym na posiedzeniu jawnym - Sąd I instancji oddalił wniesioną skargę. Następnie, pismem z 28 grudnia 2023 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym), Skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu podniosła, że dopiero 18 grudnia 2023 r. - na skutek rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu dowiedziała się o przesłaniu jej zawiadomienia o terminie rozprawy oraz o wydaniu wyroku w sprawie. Wskazała, że w jej skrzynce nie znajdowało się żadne awizo z Sądu, a w domu przebywa niemalże cały czas, a to z uwagi na opiekę nad ojcem. W związku z powyższym uznała, że do uchybienia terminu nie doszło z jej winy. Wraz z wnioskiem złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Dokonując oceny zasadności ww. wniosku - Sąd I instancji, postanowieniem z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/GI 701/23 odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na wstępie rozważań Sąd I instancji wskazał, że wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony z zachowaniem ustawowych wymogów. Jednakże, zdaniem Sądu I instancji, Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, a wskazane we wniosku okoliczności dotyczące niepozostawienia awiza w skrzynce na listy, bądź w innym miejscu, umożliwiającym jej powzięcie informacji o kierowaniu do niej przesyłki poleconej - nie stanowią podstawy uznania wniosku za zasadny. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że Skarżąca przedstawiła jedynie własne twierdzenia w sprawie wadliwości doręczenia przesyłki, przy jednoczesnym braku potwierdzenia przeprowadzenia postępowania reklamacyjnego, tym samym pozbawiając się możliwości uznania jej argumentacji za zasadną. Tym samym, w ocenie Sądu I instancji, w argumentacji Skarżącej nie sposób dopatrzyć się obiektywnych i niezależnych od niej przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tym bardziej, że Skarżąca o rozprawie oraz o wydaniu wyroku dowiedziała się z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem Sądu, w konsekwencji można przyjąć, że Skarżąca miała możliwość, by móc wcześniej uzyskać informację o stanie sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że dokonano prawidłowego doręczenia rzekomego zawiadomienia o termie rozprawy, gdy tymczasem przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy nigdy nie została jej doręczona, ani też nie została awizowana; 2. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 72 § 1 i 2, art. 73 § 1, 2, 3 i 4 oraz art. 109 p.p.s.a. przez przyjęcie skuteczności doręczenia przesyłki. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów powołanych w uzasadnieniu zażalenia. Zarządzeniem z 25 marca 2024 r., Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Skarżącą do nadesłania, w terminie 7 dni, wyników wszczętego przez nią 31 stycznia 2024 r. postępowania reklamacyjnego dotyczącego przesyłki sądowej o nr [...], o którym mowa w zażaleniu. W dniu 15 kwietnia 2024 r., Skarżąca nadesłała wyniki postępowania reklamacyjnego, z którego wynika, że przesyłka o ww. numerze została prawidłowo dwukrotnie awizowana pod adresem Skarżącej i jako niepodjętą w terminie 29 listopada 2023 r. zwrócono ją do nadawcy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu z uwagi na nieznajomość przez skarżącego prawa (por. postanowienia NSA: z 27 czerwca 2016 r., II FZ 359/16: z 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15; z 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12; z 8 lipca 2008 r. II OZ 712/08). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób bowiem dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Argumentacji Skarżącej (powtórzonej również w przedmiotowym zażaleniu) odnoszącej się do tego, że o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 18 grudnia 2023 r. nie została prawidłowo zawiadomiona, gdyż w jej skrzynce nie znajdowało się żadne awizo, a w domu przebywa niemalże cały czas – nie można uznać, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, za przemawiającą za uwzględnieniem wniosku. Po pierwsze Skarżąca przedstawiła jedynie własne twierdzenia w sprawie wadliwości doręczenia przesyłki, których nie potwierdziło przeprowadzone przez nią postępowania reklamacyjne, którego wyniki nadesłała na wezwania tutejszego Sądu. Po drugie zauważyć należy, że Skarżąca o wydaniu ww. wyroku dowiedziała się podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu w dniu 18 grudnia 2023 r., to jest w dniu jego wydania. W związku z powyższym przyjąć należy, że nawet jeśli Skarżąca byłaby nieprawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, to miała możliwość złożenia w terminie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono (jak w niniejszej sprawie) uzasadnienie wyroku, sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z treści powołanego przepisu wynika, że siedmiodniowy termin, w którym strona może żądać doręczenia jej wyroku z uzasadnieniem jest terminem ustawowym, którego bieg został wyraźnie określony. Momentem początkowym, z którym wiąże się uprawnienie strony, jest ogłoszenie wyroku albo doręczenie odpisu sentencji wyroku. Wynika to ze słów "wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku". Oznacza to, że żądanie doręczenia wyroku z uzasadnieniem strona może zgłosić skutecznie dopiero po ogłoszeniu wyroku albo po doręczeniu jej odpisu sentencji wyroku. W niniejszej sprawie ogłoszenie wyroku miało miejsce w dniu 18 grudnia 2023 r. i w tym też dniu Skarżąca dowiedziała się o jego wydaniu. W związku z powyższym termin na złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku zaczął dopiero biec w dniu 19 grudnia 2023 r. i upływał w dniu 27 grudnia 2023 r. (25 i 26 grudnia są dniami ustawowo wolnymi od pracy). Skarżąca miała więc obiektywnie czas na skuteczne i terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W niniejszej sprawie z wnioskiem takim Skarżąca w ustawowym terminie jednakże nie wystąpiła. Skarżąca natomiast w dniu 28 grudnia 2023 r., a więc dzień po upływie terminu na złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżąca nie uprawdopodobniła w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu, ani nie zadbała należycie o swoje interesy lekceważąc informację o wydaniu wyroku, którą uzyskała telefonicznie w dniu jego wydania. Tym samym podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że argumenty podniesione we wniosku, jak i w przedmiotowym zażaleniu, nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.