I OZ 1611/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt: I SA/Wa 1185/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi U.T., A.K., L.W., M.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [..] marca 2013 r., znak: [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 września 2016 r., sygn. akt: I SA/Wa 1185/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M.B. przyznania prawa pomocy w postępowaniu ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [..] marca 2013 r., znak: [..]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że informacje przedstawione przez wnioskodawcę w nadesłanym formularzu były niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, wobec czego był on wzywany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, czego nie uczynił. Nie nadsyłając żądanych dodatkowych informacji wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie M.B. wniósł zażalenie pismem z dnia 6 października 2016 r., domagając się jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, bez stałego źródła dochodu i bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z konstrukcji powołanego wyżej przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podkreślić należy, że wykładnia użytego przez ustawodawcę w cytowanym przepisie określenia: "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Wykazanie powyższych okoliczności, w myśl art. 252 § 1 p.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownych wyjaśnień. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo. Przepis art. 255 p.p.s.a. umożliwia sądowi zwrócenie się o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń, jeżeli informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie są wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskującego. W niniejszej sprawie, mając na uwadze podane we wniosku informacje, Sąd I instancji zasadnie wezwał wnioskodawcę do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie to nie zostało przez niego wykonane. Brak wymaganej współpracy ze strony wnioskodawcy uniemożliwił Sądowi I instancji dokonanie analizy jego sytuacji finansowej pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie prawidłowo zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wnioskodawca nie wykazał, by spełniał przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić także trzeba, że w zażaleniu na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy nie powołano jakichkolwiek argumentów mających przemawiać za tym, że wnioskodawca faktycznie wymaga przyznania mu tej szczególnej formy pomocy, stanowiącej odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.