I OZ 1570/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 799/16 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 799/16, na podstawie art. 86 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718ze zm., dalej P.p.s.a.), odmówił A.K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2017 r., III SA/Łd 799/16 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2017 r., III SA/Łd 799/16 oddalił skargę A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 lipca 2016 r. wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2017 r. ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik adwokat D.M. wniósł o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyżej wymienionego wyroku i doręczenie go na adres kancelarii. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 5 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącego, wobec przekazanej do sądu przez Okręgową Izbę Adwokacką w Łodzi informacji o zawieszeniu adwokata D.M. w czynnościach zawodowych od dnia 7 kwietnia 2017 r., został wezwany do przedłożenia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, dokumentu, z którego wynikałoby, że został on odwieszony w czynnościach zawodowych i może działać w imieniu skarżącego. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony w dniu 26 maja 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 128 akt sądowych). W odpowiedzi na powyższe skarżący reprezentowany przez radcę prawnego P.M. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 kwietnia 2017 r. Wskazując na brak winy w uchybieniu terminu pełnomocnik skarżącego wskazał, iż poprzednio reprezentujący skarżącego pełnomocnik – adwokat D.M. o fakcie zawieszenia go w czynnościach zawodowych z dniem 7 kwietnia 2017 r., dowiedział się ze znacznym opóźnieniem, w dniu 10 maja 2017 r. Do tego czasu dokonywał wszelkich czynności zawodowych. Natomiast skarżący o fakcie zawieszenia w czynnościach zawodowych ustanowionego przez siebie pełnomocnika mógł się dowiedzieć dopiero w dniu 26 maja 2017 r., to jest w dacie przekazania mu odpisu zarządzenia z dnia 5 maja 2017 r. , w następstwie czego, w dniu 2 czerwca 2017 r. ustanowił nowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego P.M.. W związku z powyższym, w ocenie strony skarżącej uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było przezeń niezawinione. Sąd I instancji uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, do czego był zobowiązany zgodnie z treścią art. 87 § 2 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, okoliczność, na którą powołuje się skarżący, nie stanowi przesłanki, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do uchybionej czynności procesowej. Z argumentacji wynika bowiem, iż uchybienie terminu było następstwem zawinionego działania pełnomocnika skarżącego - adwokata D.M., który pomimo powzięcia, w dniu 10 maja 2017 r. (co wynika z treści przedmiotowego wniosku) wiadomości o zawieszeniu go w czynnościach zawodowych, o powyższym fakcie poinformował swojego mocodawcę dopiero w dniu 26 maja 2017 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym przeszkodą w przywróceniu uchybionego terminu procesowego jest między innymi zawinienie pełnomocnika strony w uchybieniu terminowi. Sąd stwierdził, że pełnomocnik skarżącego nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miał obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Świadom toczącego się względem jego osoby postępowania dyscyplinarnego przed Sądem Dyscyplinarnym Izby Adwokackiej w Łodzi, winien zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy, w tym ustanowić, za jego zgodą i za porozumieniem, osobę, która mogłaby zastąpić pełnomocnika skarżącego, do reprezentowania strony w przypadku niekorzystnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego. W szczególności, w ocenie Sądu nie można uznać za staranne działanie sytuacji, w której ustanowiony pełnomocnik, pomimo powzięcia, nawet ze znacznym opóźnieniem informacji o zawieszeniu go w czynnościach zawodowych, informuje o powyższym fakcie swojego mocodawcę dopiero po upływie ponad dwóch tygodni. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.K., zaskarżając je w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 1) art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 2 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że strona skarżąca z uwagi na zaniedbania pełnomocnika uchybiła terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy, bowiem jej pełnomocnik złożył w terminie wniosek nie mając świadomości, iż został zawieszony w czynnościach zawodowych, jednocześnie w dacie otrzymania postanowienia Sądu Dyscyplinarnego tj. od dnia 10 maja 2017 r. adw. D.M. z uwagi na zły stan zdrowia przebywał na zwolnieniu lekarskim, toteż, dopóki jego stan zdrowia nie uległ poprawie, nie mógł przekazać informacji o zawieszeniu swojemu klientowi, co stało się możliwe dopiero 26 maja 2017 r. W konkluzji zażalenie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Do sądu należy ocena, czy nastąpiło uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. W tym zakresie sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu. Przekonanie sądu powinno opierać się na obiektywnych przesłankach. Sąd winien przy tym mieć na uwadze, że art. 87 § 1 P.p.s.a. nie wymaga od strony pewnego dowodowo wykazania faktów, na których opiera się wniosek W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (vide M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 410). W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu przyjął, że pełnomocnik skarżącego adwokat D.M. nie zachował należytej staranności poprzez złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sytuacji, gdy w dacie jego złożenia był zawieszony w czynnościach zawodowych oraz spóźnione poinformowanie mocodawcy o tym fakcie, a takie działanie pociągają ujemne konsekwencje dla samej strony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to nie może być jednak zaaprobowane w świetle całokształtu okoliczności rozpoznawanej sprawy. Zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż w dniu złożenia przez pełnomocnika skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (który de facto został złożony w terminie), adw. D.M. był zawieszony w czynnościach zawodowych, a zatem nie mógł skutecznie dokonać tej czynności. Uwzględniając jednak najistotniejszą zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestię w rozpoznawanej sprawie tj. fakt że informację z Izby Adwokackiej w Łodzi o zawieszeniu w czynnościach zawodowych adw. D.M. otrzymał dnia 10 maja 2017 r., innego znaczenia, niż to przyjął Sąd I instancji, nabiera kwestia dotycząca staranności i dbałości pełnomocnika o interesy swojego mocodawcy. Należy podkreślić, że skoro pełnomocnik skarżącego w dniu składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie miał wiedzy o postanowieniu Sądu Dyscyplinarnego, to właśnie ze względu na dbałość o sytuację swojego mocodawcy zobligowany był złożyć ów wniosek. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie można też uznać, że mając wiedzę o toczącym się postępowaniu dyscyplinarnym pełnomocnik skarżącego winien zabezpieczyć jego interesy procesowe poprzez ustanowienie osoby, która mogłaby go zastąpić. Trudno bowiem z góry zakładać, na co słusznie zwrócono w zażaleniu, iż postępowanie dyscyplinarne skończy się zawieszeniem w czynnościach służbowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można pełnomocnikowi skarżącego zasadnie zarzucić działania niedbałego. Sąd miał na uwadze, że choć instytucja przywrócenia terminu jest wyjątkiem od zasady przestrzegania terminów, nadmierny formalizm w jej stosowaniu byłby sprzeczny z konstytucyjnymi gwarancjami zapewnienia realnego dostępu do Sądu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny. Art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia wniesionego na postanowienie sądu pierwszej instancji.