I OZ 156/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 1483/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 26 sierpnia 2025 r., nr SKO.4172.10.1071.2025 w przedmiocie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 10 października 2025 r. W.G. (dalej "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z 26 sierpnia 2025 r., nr SKO.4172.10.1071.2025, utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z 30 czerwca 2025 r., nr GG-II.6124.150.2024.MT, którą: 1. umorzono postępowanie w sprawie nielegalnego wyłączenia z produkcji rolniczej użytku rolnego pochodzenia mineralnego oznaczonego symbolem RIVa o pow. 0,0600ha z działki [...] położonej w K.; 2. zezwolił skarżącemu na trwałe wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu stanowiącego użytek rolny wytworzony z gleb pochodzenia mineralnego oznaczonego symbolem RIIIb o pow. 0,3795ha z działki nr [...] położonej w K.; 3. nałożył na skarżącego należność z tytułu wyłączenia bez wymaganej prawem decyzji zezwalającej na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu o użytku RIIIb o pow. 0,3795ha z działki nr [...] położonej w K., w wysokości 109 499,22 zł; 4. nałożył na skarżącego opłaty roczne z tytułu użytkowania gruntu trwale wyłączonego z produkcji rolniczej, w wysokości 10 949,92 zł, która powinna być uiszczana przez 10 lat, w terminie do 30 czerwca każdego roku, począwszy od 2026 r. do 2035 r. W złożonej skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Wniosek nie zawierał żadnego uzasadnienia. Postanowieniem z 27 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 1483/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżący nie uzasadnił złożonego wniosku a tym samym nie uprawdopodobnił niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, które miały wpływ na treść postanowienia przez przyjęcie, że: a) skarżący nie uzasadnił złożonego wniosku o zawieszenie wykonalności decyzji i nie przedłożył żadnych dowodów na potwierdzenie jego zasadności, a zatem nie uprawdopodobnił niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w związku z czym brak jest przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, podczas gdy § 1 art. 49 P.p.s.a. stanowi, iż "Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej", a zatem Sąd winien najpierw wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (czyli do jego uzasadnienia), a dopiero w razie braku takiego uzupełnienia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; b) skarżący nazywa się W.G., podczas gdy skarżący nosi nazwisko "G." (W.G.), a zatem konieczne jest sprostowanie zaskarżonego postanowienia. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, 2. wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 26.08.2025 r. (nr SK0.4172.10.1071.2025) utrzymującej w mocy decyzję Starosty K. z 30.06.2025 r. (nr GG-II.6124.150.2024.MT), a to na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., 3. sprostowanie zaskarżonego postanowienia przez wpisanie prawidłowo brzmiącego nazwiska skarżącego zarówno w samym postanowieniu jak i w jego uzasadnieniu, 4. zasądzenie od organu na rzecz W.G. zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Postanowieniem z 2 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Rz 1483/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie sprostował oczywisty błąd pisarski zawarty w komparycji i uzasadnieniu postanowienia tego Sądu z 27 stycznia 2026 r., sygn. akt ll SA/Rz 1483/25 w ten sposób, że: w wierszu 9 od góry komparycji w miejsce nazwiska skarżącego: ,,G." wpisano prawidłowe: "G." oraz w G. 3 od góry uzasadnienia postanowienia w miejsce nazwiska skarżącego: "G." wpisano prawidło "G.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 P.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (zob. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 P.p.s.a. (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Ponadto - jak wskazuje się w judykaturze - skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (zob. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (zob. postanowienie NSA z 20 grudnia 2011 r. sygn. akt I GZ 217/11). Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (zob. postanowienie NSA z 18 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, iż nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie wykazał swojej sytuacji finansowej i materialnej, nie przedłożył żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na jego sytuację (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Zażalenie powołuje analogiczne co wniosek twierdzenia i także nie zawiera żadnych informacji co do sytuacji finansowej i materialnej skarżącego. Istotnym jest bowiem, aby zbadać, czy rzeczywiście w stosunku do strony zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, konieczne jest odniesienie wysokości zobowiązania skarżącego do jego sytuacji materialnej (finansowej). Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzeń strony. Braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i nieprzedłożenie dowodów na jej poparcie nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej, sytuacji tej z tożsamych powodów nie zmieniła argumentacja zawarta w zażaleniu. Sąd I instancji nie posiadał żadnych danych do przeprowadzenia analizy stanu majątkowego, dochodów i wydatków skarżącego pod kątem ustalenia, czy wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie można także uznać, że Sąd I instancji odmawiając wstrzymania dopuścił się naruszenia art. 49 § 1 P.p.s.a. bowiem nie wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie i pod rygorem wskazanym w tym przepisie. Przedstawienie argumentacji na poparcie żądania wniosku o wstrzymanie jest elementem materialnoprawnym takiego wniosku gdyż podlega ocenie pod kątem przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej. Sąd na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. byłby zobowiązany jedynie do wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, które uniemożliwiały nadanie wnioskowi dalszego biegu. Przedstawienie argumentacji odpowiedniej dla uznania zaistnienia przesłanek wstrzymania jest meritum tego wniosku i nie podlega uzupełnieniu w tym trybie. Brak uzasadnienia czyni wniosek nieuzasadnionym merytorycznie i powoduje odmowę jego uwzględnienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.