I OZ 1466/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 18/17 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia opinii w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 18/17 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 18/17 (dalej postanowienie z 21 lipca 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił przywrócenia terminu do złożenia opinii w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 22 lutego 2017 r. II SA/Ke 18/17 oddalił skargę R. S. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego. Odpis powyższego wyroku wraz uzasadnieniem doręczono skarżącemu dnia 27 marca 2017 r., z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. Dnia 18 kwietnia 2017 r. R. S. wniósł do Sądu sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017 r. II SA/Ke 18/17 Sąd odrzucił sporządzoną osobiście przez skarżącego skargę kasacyjną od ww. wyroku jako niedopuszczalną. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu dnia 10 maja 2017 r. Dnia 17 maja 2017 r. skarżący wniósł sporządzone osobiście zażalenie na to postanowienie, występując jednocześnie o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 9 czerwca 2017 r. II SA/Ke 18/17 referendarz sądowy ustanowił dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczył Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] zarządzeniem z 26 czerwca 2017 r. w osobie adwokat A. M. Wyznaczony pełnomocnik otrzymał ww. zarządzenie dnia 30 czerwca 2017 r. Dnia 6 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia opinii w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wraz z wnioskiem dopełnił ww. czynności procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej ppsa) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1, 2 i 4 ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona winna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Zgodnie z art. 177 § 4 ppsa opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej składa pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 ppsa w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. W niniejszym przypadku termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 26 kwietnia 2017 r. Stosownie do treści art. 177 § 3 ppsa w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jak trafnie wskazał wnioskodawca przepis ten może być jednak stosowany jedynie w sytuacji, gdy strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. W niniejszym przypadku skarżący wniosek taki złożył po upływie tego terminu – wraz z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządzonej osobiście. Z tego względu regulacja zawarta w tym przepisie nie może znaleźć zastosowania w niniejszym przypadku. O ile nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca w niniejszym przypadku dochował terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa, wniosek o przywrócenie terminu został złożony przed upływem siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, tj. od daty zawiadomienia adw. A. M. o zarządzeniu Dziekana ORA o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącego, o tyle w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że niedochowanie terminu do złożenia skargi kasacyjnej (sporządzonej przez właściwy podmiot) nastąpiło bez winy strony. U podstaw niedochowania terminu leżało w tym przypadku zachowanie samego skarżącego, który nie zadbał o to, by w terminie określonym w art. 177 § 1 ppsa złożyć skargę kasacyjną sporządzoną przez fachowego pełnomocnika, jak również nie złożył w tym terminie wniosku o ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy. We wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano żadnych okoliczności mogących usprawiedliwiać powyższe zaniechanie. W szczególności nie można uznać za usprawiedliwienie dla braku złożenia w terminie skargi kasacyjnej (lub sporządzenia opinii o braku podstaw do jej wniesienia) przeszkody w postaci braku fachowego pełnomocnika. Jeśli skarżący nie posiadał środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru mógł złożyć w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej wniosek o przyznanie prawa pomocy. O uprawnieniu takim został pouczony (k. 38). Jak wspomniano niewątpliwym jest, że ustanowiony pełnomocnik dochował terminu określonego w art. 87 § 1 ppsa, jednak nie jest to równoznaczne z brakiem winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (lub opinii o braku podstaw do jej wniesienia). Należy zauważyć, że ewentualne przywrócenie terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przekłada się bezpośrednio na możliwość złożenia skargi kasacyjnej przez skarżącego, a to w terminie 30 dni od dnia doręczenia opinii o braku podstaw (art. 177 § 4 zd. 3 ppsa). Wobec tego przy ocenie możliwości przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy brać pod uwagę także ewentualną winę strony w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, który to termin jest tożsamy z terminem do złożenia wspomnianej opinii (k. 24, 28-35, 38,39, 41, 43-44,52-59,60-61v, 66,75-77, 78-86, 95-98 akt sądowych). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. S. podnosząc, że błędnie zastosowano art. 86 § 1 ppsa przyjmując, że skarżący z własnej winy uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej/opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, podczas gdy złożenie skargi kasacyjnej osobiście przez stronę było wynikiem nieczytelnego pouczenia sądowego, co zostało podniesione również w zażaleniu z 4 lipca 2017 r. na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ppsa sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (postanowienie NSA z 18.12.2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 lutego 2017 r. wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu dnia 27 marca 2017 r. wraz z właściwym pouczeniem (k. 38, 39 akt sądowych). Bezspornym jest fakt, że w dniu 18 kwietnia 2017 r., w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący wniósł do Sądu I instancji sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną (k. 41 akt sądowych), która podlegała odrzuceniu (postanowienie WSA z 28 kwietnia 2017 r., k. 43, 44 akt sądowych). Wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika, złożony został dopiero dnia 17 maja 2017 r., a więc po terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 56-59 akt sądowych). Skoro skarżący, prawidłowo pouczony przez Sąd, o wymogach art. 175 ppsa, tj., że skarga kasacyjna musi być sporządzona przez radcę prawnego lub adwokata, nie ustanowił profesjonalnego pełnomocnika w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, to nie można przyjąć, że dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Jeżeli sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwalała mu na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, mógł wystąpić do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach ze stosownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy - w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. O uprawnieniu takim został poinformowany (k. 38 akt sądowych). Skarżący wystąpił z wnioskiem o prawo pomocy dopiero w piśmie z 17 maja 2017 r. Zgodzić należy się zatem z Sądem I instancji, że w tym przypadku przy ocenie możliwości przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej należy brać pod uwagę także ewentualną winę strony w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej, który to termin jest tożsamy z terminem do złożenia wspomnianej opinii, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa postanowił jak w sentencji.