I OZ 1458/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1389/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 26 maja 2017 r. 5

Postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1389/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił R. S. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 26 maja 2017 r., o odrzuceniu zażalenia R. S. na postanowienie z dnia 4 maja 2017 r. o odrzuceniu jego skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 15 marca 2017 r. oddalającego jego skargę na sprecyzowaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W uzasadnieniu wskazano, iż odpis postanowienia z dnia 26 maja 2017 r. został doręczony pełnomocnikowi R. S. w dniu 31 maja 2017 r. W dniu 16 czerwca 2017 r. skarżący złożył zażalenie na to postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pełnomocnik skarżącego zobowiązany przez Sąd Wojewódzki do uzupełnienia ww. wniosku o przywrócenie terminu poprzez uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu wyjaśnił, że postanowienie z 26 maja 2017 r. zostało doręczone mu w dniu 31 maja 2017 r., a następnie zgodnie z poleceniem skarżącego przesłane na jego adres zwykłym listem priorytetowym, który według oświadczenia R. S. został mu doręczony w dniu 8 czerwca 2017 r. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie dysponuje numerem jego telefonu i jedynym sposobem kontaktu a nim jest korespondencja listowna. Opisane okoliczności, w jego ocenie wskazują na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Poglądu tego nie podzielił Sąd pierwszej instancji uznając, że strona reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, w tym odbioru pism, tyle że z wykorzystaniem profesjonalnej pomocy. Bez znaczenia dla skuteczności doręczenia pism pozostają relacje między pełnomocnikiem a mocodawcą, przyjęty przez nich sposób komunikacji, czy zakres przekazywania informacji. Działania pełnomocnika obciążają stronę, a doręczenia do jego rąk są względem niej skuteczne. Skoro więc postanowienie z dnia 26 maja 2017 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 31 maja 2017 r., a zażalenie zostało złożone przez skarżącego osobiście w dniu 16 czerwca 2017 r., to należy uznać, iż zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu, przy czym brak winy w tym uchybieniu nie został, zdaniem Sądu pierwszej instancji, uprawdopodobniony. Skutkować to musiało odmową przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, o czym orzeczono na podstawie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł R. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia; - art. 67 § 5 P.p.s.a. poprzez doręczanie odpisów postanowień stronie, pomimo iż była reprezentowana przez pełnomocnika i doręczenia winny być dokonywane obligatoryjnie tylko jemu. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 26 maja 2017 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie (winno być przyznanie) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu zażaleniowym z urzędu. W uzasadnieniu zażalenia jego autor wskazał, że Sąd Wojewódzki doręczył postanowienie z dnia 26 maja 2017 r. zarówno pełnomocnikowi skarżącego (w dniu 31 maja 2017 r.), jak i bezpośrednio samemu skarżącemu (w dniu 19 czerwca 2017r.). Zatem skarżący, wnosząc w dniu 16 czerwca 2017 r. zażalenie nie uchybił siedmiodniowemu terminowi, gdyż w stosunku do niego ten termin nie rozpoczął w tym dniu jeszcze biegu. Ponadto doręczenie korespondencji sądowej zarówno pełnomocnikowi, jak i skarżącemu mogło wprowadzić skarżącego w błąd co do początku biegu terminu do wniesienia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Przekroczenie wyznaczonego ustawowo terminu obliguje Sąd do odrzucenia spóźnionego środka zaskarżenia stosownie do art. 178 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Jedynym środkiem obrony jest żądanie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Jednakowoż jest ono dopuszczalne tylko wówczas, gdy strona terminowi uchybiła. W przeciwnym wypadku nie istnieje przedmiot żądania. Wszak nie można przywrócić terminu, któremu nie uchybiono. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Tymczasem w pismach osobistych strony i jej pełnomocnika prezentowane jest stanowisko, wedle którego zażalenie na postanowienie z dnia 26 maja 2017 r. zostało wniesione w terminie. Kwestionowane jest postanowienie o odrzuceniu zażalenia z dnia 7 lipca 2017 r. z powodu omieszkania terminu do jego złożenia, poza tym w zażaleniach na oba postanowienia z tej daty wyraźnie eksponuje się zachowanie terminu. Co więcej, pełnomocnik skarżącego odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, tego nie uczynił, dowodząc właśnie zachowania terminu do wniesienia zażalenia, nadto eksponując nieistotne tu wzajemne relacje między nim i stroną. Przy czym przyczyna tego stanowiska i jego poprawność nie podlega badaniu, gdyż nie ma znaczenia. Podobnie jak nieprawidłowe doręczenie przez Sąd pierwszej instancji odpisu postanowienia z dnia 26 maja 2017 r. zarówno pełnomocnikowi skarżącemu, jak i jemu osobiście. Nota bene wniosek o przywrócenie terminu podlegałby odrzuceniu jako przedwczesny - z uwagi na złożenie go przed zakończeniem postępowania w przedmiocie terminowości zażalenia (załatwionego przez Sąd meriti postanowieniem z 7 lipca 2017 r. o odrzuceniu zażalenia, a przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 12 października 2017 r., sygn. I OZ 1459/17, o oddaleniu zażalenia). W tym miejscu godzi się zwrócić uwagę, iż zażalenie na postanowienie o odrzuceniu pisma z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia oraz wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wzajemnie się wykluczają. Zażalenie składa strona wówczas, gdy twierdzi że nie uchybiła terminowi, natomiast w przeciwnym wypadku właściwym jest wniosek o przywrócenie terminu. W każdym razie wniosek taki jest dopuszczalny po prawomocnym przesądzeniu uchybienia terminu (odrzuceniu środka z tego powodu). W tej sprawie oba środki wniesiono równocześnie i tak też je rozpoznano. Co mając na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 88 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. Na koniec trzeba dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne. ----------------------- 3