I OZ 145/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 lutego 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 479/25 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z 8 października 2025 r. w sprawie ze skargi J.R. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z 4 lipca 2025 r., znak GN-V.7534.1.29.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 października 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 479/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę J.R. (dalej: skarżący) na postanowienie Wojewody Lubelskiego z 4 lipca 2025 r., znak GN-V.7534.1.29.2025, w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skierowana do skarżącego przesyłka zawierająca odpis postanowienia została podwójnie awizowana i uznana za doręczoną w dniu 30 października 2025 r. Postanowieniem z 14 listopada 2025 r. referendarz sądowy stwierdził prawomocność postanowienia z 8 października 2025 r. 21 stycznia 2026 r. skarżącemu wydano osobiście z akt sprawy zawartość niepodjętej przesyłki (odpis postanowienia z 8 października 2025 r.). 23 stycznia 2026 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 8 października 2025 r. Postanowieniem z 4 lutego 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie skarżącego jako spóźnione. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, wskazując, że nie wyraża zgody na odrzucenie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Z kolei zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. W niniejszej sprawie przesyłka zawierająca odpis postanowienia z 8 października 2025 r. została doręczona skarżącemu 30 października 2025 r. w trybie art. 73 p.p.s.a., zatem w wyniku przyjętej przez Sąd I instancji fikcji doręczenia. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, jak również z adnotacji na kopercie wynika bowiem, że przesyłka sądowa została dwukrotnie awizowana 16 i 24 października 2025 r. i pozostawiona do odbioru w placówce pocztowej. Skarżący nie kwestionuje, że operator pocztowy dokonał dwukrotnego zawiadomienia o pozostawionej w urzędzie pocztowym przesyłce. Wskazuje natomiast, że nie miał on możliwości odebrać przesyłki z urzędu pocztowego w ustawowym terminie, wobec czego termin na wniesienie zażalenia powinien być liczony od dnia wyjęcia odpisu postanowienia z koperty znajdującej się w aktach sądowych (21 stycznia 2026 r.). Należy zatem wyjaśnić, że przepis art. 73 p.p.s.a. wprowadza jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, która zakłada, że takie doręczenie nastąpiło. Fikcję doręczenia przyjmuje się w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a. pod warunkiem, że adresat został dwukrotnie powiadomiony o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej (art. 73 § 1 p.p.s.a.). Warunkiem uznania, że do fikcji doręczenia doszło, jest zatem pozostawienie zawiadomień, o których mowa w art. 74 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc dokonanie dwukrotnej awizacji przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia ww. okresu (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe przepisy, nie sposób zgodzić się z argumentacją skarżącego. Już z samego brzmienia art. 73 § 4 p.p.s.a. wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia (awizo). Od daty na zawiadomieniu należy liczyć 14-dniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby w niniejszej sprawie bieg siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia. Natomiast odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się domniemanie doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałego domniemania (vide: postanowienie NSA z 16 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 103/04). W konsekwencji doręczenie należało uznać za dokonane z upływem czternastego dnia od daty pierwszego zawiadomienia o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej. Od tej daty rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 194 § 2 p.p.s.a. Bez znaczenia dla biegu tego terminu pozostaje okoliczność, że skarżący odebrał przesyłkę dopiero po upływie blisko trzech miesięcy od daty uznania jej za doręczoną. Jak wskazano wyżej, późniejsze faktyczne zapoznanie się z treścią pisma nie wpływa na skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. i nie powoduje ponownego rozpoczęcia biegu terminu procesowego. Tym samym zażalenie wniesione po upływie ustawowego terminu należało uznać za spóźnione. Podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące przyczyn nieodebrania przesyłki w terminie (stan zdrowia, zdarzenia losowe) nie mogły zostać uwzględnione w niniejszym postępowaniu, albowiem wykraczają poza jego zakres. Okoliczności te nie zmierzają do obalenia przyjętej fikcji doręczenia, mogą one natomiast stanowić podstawę ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, który podlega odrębnemu rozpoznaniu. Twierdzenia skarżącego wykraczały tym samym poza ramy postępowania zażaleniowego, którego celem jest wyłącznie kontrola prawidłowości postanowienia o odrzuceniu zażalenia wniesionego po upływie ustawowego terminu i z tego względu nie podlegały one ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.