I OZ 137/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1395/24 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 kwietnia 2024 r. nr 236/P/2024 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić E. W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia.

Postanowieniem z dnia 2 września 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1395/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji"), na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 232 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") orzekł o odrzuceniu skargi K. S. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 19 kwietnia 2024 r. nr 236/P/2024 w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji oraz o zwrocie wpisu od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych. W motywach powyższego rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że pełnomocnik Skarżącej – jej córka E. W. pomimo wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie oryginału pełnomocnictwa bądź jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed sądami administracyjnymi – nie nadesłała stosownego pełnomocnictwa, a jedynie pełnomocnictwo upoważniające ją do działania w imieniu Skarżącej przed sądami powszechnymi. Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej – jej córka wniosła zażalenie. Wezwaniem z 24 września 2024 r. – Sąd I instancji zobowiązał pełnomocnika Skarżącej – jej córkę do uzupełnienia braku formalnego zażalenia, tj. nadesłanie oryginału pełnomocnictwa bądź jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed sądami administracyjnymi. Postanowieniem z 17 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1395/24 - Sąd I instancji, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 i art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu wniesionego zażalenia oraz o zwrocie wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 złotych. W motywach powyższego rozstrzygnięcia - Sąd I instancji podał, że pełnomocnik Skarżącej – jej córka pomimo wezwania do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez nadesłanie oryginału pełnomocnictwa bądź jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącej przed sądami administracyjnymi – nie nadesłała stosownego pełnomocnictwa, a jedynie pełnomocnictwo uprzednio już nadesłane do akt sprawy upoważniające ją do działania w imieniu Skarżącej przed sądami powszechnymi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła córka Skarżącej, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia podała, że Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że dołączone przez nią pełnomocnictwo notarialne nie zawiera umocowania do występowania w imieniu matki przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie wniosła o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na śmierć jej matki 7 czerwca 2024 r. Następnie Sąd I instancji uzyskał odpis skrócony aktu zgonu Skarżącej, z którego wynika, że zmarła ona 7 czerwca 2024 r. W związku z powyższym Sąd I instancji postanowieniem z 29 listopada 2024 r. zawiesił postępowanie sądowe. W dniu 1 grudnia 2025 r. córka Skarżącej nadesłała do akt sądowych sprawy kserokopię prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. I Wydziału Cywilnego z dnia 6 października 2025 r., sygn. akt I Ns 365/24, z którego wynika, że jest ona jedynym następcą prawnym zmarłej Skarżącej. Postanowieniem z 5 grudnia 2025 r. – Sąd I instancji podjął zawieszone postępowanie sądowe. Następnie, zarządzeniem z 24 lutego 2026 r. sędzia sprawozdawca stwierdził brak podstaw do zastosowania w odniesieniu do postanowienia z 17 października 2024 r. - art. 195 § 2 p.p.s.a. i nakazał nadać dalszy bieg wniesionemu zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w nim podniesionych. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Stosownie z kolei do postanowień art. 37 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W przypadku stwierdzenia braków formalnych pisma uniemożliwiających nadanie mu prawidłowego biegu, przewodniczący – zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a.– wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Należy wyjaśnić, że odmienny rygor został przewidziany dla nieuzupełnienia w terminie braków formalnych zażalenia. Stosownie bowiem do postanowień art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 17 października 2024 r. wniosła córka Skarżącej. Z akt sądowych sprawy wynika, że brak w nich było pełnomocnictwa upoważniającego ją do występowania w imieniu Skarżącej – jej matki przed sądami administracyjnymi. W aktach sądowych sprawy znajdowało się co prawda pełnomocnictwo notarialne z 14 czerwca 2022 r., które córka Skarżącej nadesłała tytułem uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi, jednakże nie obejmowało ono swym umocowaniem reprezentowania Skarżącej przed sądami administracyjnymi, co też stało się przyczyną odrzucenia wniesionej skargi – postanowieniem Sądu I instancji z 2 września 2024 r. Dlatego też słusznie Sąd I instancji po otrzymaniu zażalenia na postanowienie z 17 października 2024 r. wezwał pismem z 24 września 2024 r. pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia jego braku formalnego poprzez nadesłanie prawidłowego pełnomocnictwa. Stwierdzić też należy, że pełnomocnik Skarżącej nie uzupełniła ww. braku zażalenia, gdyż nadesłała kolejny raz to samo pełnomocnictwo, co stało się z kolei przyczyną odrzucenia wniesionego zażalenia przez Sąd I instancji. Wydając takie rozstrzygniecie, na tym etapie postępowania sądowego – Sąd I instancji nie miał przy tym wiedzy, że Skarżąca nie żyje i procedował zgodnie z literą prawa. Sąd I instancji dowiedział się o powyższym fakcie dopiero, gdy córka zmarłej Skarżącej wniosła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu zażalenia, które wpłynęło do Sądu I instancji 4 listopada 2024 r. Dodać w tym miejscu należy, że w tym czasie Skarżąca nie żyła już od paru miesięcy, a pomimo tego jej córka nie poinformowała o powyższym fakcie Sądu I instancji oraz nadsyłała do akt sądowych dwukrotnie te same pełnomocnictwa na mocy których wywodziła swoje umocowanie do reprezentowania swojej matki przed sądem administracyjnym. W tych realiach sprawy stwierdzić należy zatem, że wezwanie Sądu I instancji z 24 września 2024 r., skierowane do pełnomocnika Skarżącej, a wzywające do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez nadesłanie pełnomocnictwa – było niemożliwe do wykonania, gdyż Skarżąca od której miało ono pochodzić - już w tym czasie nie żyła (zmarła 7 czerwca 2024 r.). Wobec powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji winien uwzględnić tak przedstawiający się stan faktyczny i prawny sprawy i zastosować do zaskarżonego postanowienia tryb, o którym mowa w art. 195 § 2 p.p.s.a., czego nie uczynił i nadał bieg wniesionemu zażaleniu. Wobec powyższego, z przyczyn wskazanych powyżej postanowienie Sądu I instancji z 17 października 2024 r. należało uchylić. Na marginesie sprawy dodać należy, że w aktach sądowych znajduje się jedynie kserokopia odpisu postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej Skarżącej, a nie jego odpis potwierdzony za zgodność z oryginałem. Zauważyć również należy, że Skarżąca nie żyła w dacie wzywana jej pełnomocnika - córki do uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia (pkt 2 postanowienia) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 5 listopada 2025 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 i art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1427).