I OZ 132/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 1522/24 o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 29 kwietnia 2024 r., numer 962/S/2024, znak sprawy: SPN-S.7581.13.2024.EŁ w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić R. P. termin do wniesienia skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 1 sierpnia 2025 r. odmówił uwzględnienia wniosku R. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Wojewody Mazowieckiego w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona R. P. 2 maja 2024 r. W dniu 7 czerwca 2024 r. do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie wpłynął wniosek R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie dotyczącej ww. decyzji Wojewody Mazowieckiego. Organ wezwał skarżącego do sprecyzowania pisma, czy stanowi ono skargę do sądu od ww. decyzji Wojewody Mazowieckiego. W piśmie z 18 czerwca 2024 r. skarżący wskazał, że pismo z 29 maja 2024 r. należy przekazać zgodnie z właściwością celem przyznania prawa pomocy, to jest przyznanie adwokata w celu złożenia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego. Skarżący zaznaczył, że z ostrożności, celem zachowania terminu, składa skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 29 kwietnia 2024 r., numer decyzji 962/S/2024. Pismo to zostało nadane przez skarżącego w placówce pocztowej dnia 19 czerwca 2024 r. Postanowieniem z 23 stycznia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 czerwca 2025 r., sygn. akt I OZ 354/25. W piśmie z 1 maja 2025 r. skarżący uzupełnił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podniósł, że jest chory na nowotwór w 4. stopniu zaawansowania, bierze silne leki, ma problemy z pamięcią i koncentracją, często przebywa w szpitalu i ma trudności ze sporządzeniem i nadaniem pisma w terminie. Skarżący wskazał także, że nie posiada wiedzy prawniczej, a jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie został uwzględniony. Liczył, że pełnomocnik z urzędu pomoże w sporządzeniu skargi, nie miał świadomości w jaki sposób liczyć termin na jej wniesienie w przypadku odmowy udzielenia pomocy. Do pisma nie dołączono dodatkowych dokumentów. Odmawiając przywrócenia uchybionego terminu Sąd I instancji miał na uwadze, że skarżący nie dołączył aktualnych dokumentów potwierdzających jego zły stan zdrowia, ani dokumentu potwierdzającego nagłe pogorszenie stanu zdrowia w terminie do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 29 kwietnia 2024 r. Wskazał również, że wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie jest objęte przymusem adwokacko-radcowskim, skarga powinna czynić zadość co najmniej podstawowym warunkom pisma procesowego, które nie różnią się zanadto od minimum treści podania w postępowaniu administracyjnym, a w przypadku braków formalnych pisma sąd wzywa do jego uzupełnienia. Natomiast o terminie do wniesienia skargi do sądu strona została pouczona w zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji wskazał, że zapoznał się z kopiami dokumentów znajdującymi się w aktach sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dokumenty te potwierdzają chorobę skarżącego, jednak datowane są na 2022 rok,, zatem, zdaniem Sądu I instancji, nie uprawdopodobnił przedstawionych okoliczności, które miałyby uzasadnić brak winy po jego stronie w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że zarówno w dacie składania skargi, jak i obecnie, jego stan zdrowia pogarsza się w związku z nieuleczalną chorobą raka [...], która została wykryta w czerwcu 2022 r. W terminie do wniesienia skargi jego stan zdrowia znacznie się pogorszył, co w niedługim czasie skutkowało przewiezieniem na SOR szpitala w M. 8 lutego 2025 r. lekarze tego Szpitala wykazali wznowę choroby, która potwierdziła się w późniejszych badaniach. Skutkiem choroby jest ogólne osłabienie organizmu i podatność na infekcje i choroby zakaźne. Podjęte leczenie, które ma na celu spowolnienie postępów choroby powoduje silne zatrucie całego organizmu, co skutkuje uszkodzeniem wielu narządów, problemami z pamięcią, koncentracją, zaburzeniami równowagi, pogorszeniem słuchu, wzroku itd. Do zażalenia skarżący załączył kopie dokumentacji medycznej z 2022 i 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała zostać dokonana, w ciągu siedmiu dniu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Sąd rozpatrujący tego rodzaju sprawy korzysta zatem z wiedzy prawniczej, ale i doświadczenia życiowego pozwalającego ocenić na gruncie konkretnej sprawy przesłanki przemawiające za przywróceniem terminu lub jego odmową. W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające przywrócenie stronie uchybionego terminu. Oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu należało uwzględnić szczególną sytuację skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł pominąć, że skarżący choruje na nowotwór [...] w 4. stopniu zaawansowania, który został wykryty w czerwcu 2022 r. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, że nie tylko choroba nowotworowa ale i samo leczenie – (chemioterapia) ma negatywny wpływ na stan psychofizyczny danej osoby, prowadząc do wycieńczenia organizmu. Dolegliwości towarzyszące chorobie nie ustępują po zastosowanym leczeniu onkologicznym. Nadal oddziałują negatywnie na stan zdrowia psychicznego i fizycznego chorego, co niewątpliwie może mieć wpływ na zdolność kierowania własnymi sprawami. Zważywszy, że w analizowanym przypadku po odbyciu leczenia onkologicznego u skarżącego doszło do nawrotu choroby na początku 2025 r. wiarygodne jest twierdzenie strony, że skutki wznowy w postaci pogorszenia m.in. samopoczucia, koncentracji, pamięci, słuchu i wzroku wystąpiły już wiosną 2024 r. W tej sytuacji całkowicie uzasadnione było podjęcie przez skarżącego działań zmierzających do uzyskania pomocy prawnej w celu złożenia skargi do sądu administracyjnego. Istotne więc pozostaje, że przed upływem terminu do wniesienia skargi skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jakkolwiek czynność ta nie miała wpływu na bieg samego terminu do wniesienia skargi, to jednak świadczy o tym, że skarżący podjął starania w celu zabezpieczenia własnych interesów. Z uwagi na stan psychofizyczny mógł pozostawać w przekonaniu, że dokonał wszystkich właściwych czynności w celu wniesienia skargi. Uwzględnić przy tym należy, że niezwłocznie po otrzymaniu zapytania organu, co do celu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący "z ostrożności procesowej" złożył samodzielnie sporządzoną skargę. Zatem brak złożenia w terminie skargi nie był wynikiem niedbalstwa skarżącego, lecz obiektywnych i znacznych problemów zdrowotnych, które w sposób istotny mogły wpłynąć na jego percepcję. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie - na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. - kwestionowanego postanowienia Sądu I instancji oraz - w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. - orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia skargi.