I OZ 126/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 1920/23 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Postanowieniem z 18 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przywrócił M.N. termin do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z [...] sierpnia 2023 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego pomiędzy nieruchomościami skarżącej oraz J.M. Na powyższe postanowienie zażalenie wywiodła J.M., domagając się jego zmiany przez oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bądź uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że Sąd nieprawidłowo przyjął, że błędne zaadresowanie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego koperty zawierającej skargę, przy jednoczesnym podaniu prawidłowego adresu organu w treści skargi, nie stanowi o braku winy strony w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 ppsa we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W przypadku zaś, gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika, za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19). W rozpoznawanej sprawie skarżąca była reprezentowana przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżone postanowienie Kolegium zostało doręczone pełnomocnikowi z prawidłowym pouczeniem o terminie i trybie zaskarżenia oraz przy wskazaniu prawidłowego adresu organu, za którego pośrednictwem następuje wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji i wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przyczyną niedochowania terminu wniesienia skargi było nieprawidłowe wskazanie adresu organu na kopercie zawierającej skargę na postanowienie Kolegium, przy jednoczesnym prawidłowym wskazaniu adresu w treści skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zachowanie takie wskazuje na winę pełnomocnika, a zatem także strony, w niedochowaniu terminu wniesienia skargi. Pełnomocnik dysponował bowiem wiedzą o prawidłowym adresie organu, a zatem jego błędne wskazanie na kopercie nie może świadczyć o braku jego winy (braku winy strony) w niedochowaniu terminu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Odnotować jednocześnie należy, że pełnomocnik skarżącej nie wskazał innych okoliczności, które mogłyby wskazywać na brak winy w niedochowaniu terminu do niesienia skargi. W świetle powyższych wywodów stanowisko przedstawione w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 18 stycznia 2024 r. należy uznać za nietrafne. W rozpoznawanej sprawie brak było bowiem podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi z uwagi na niewykazanie braku winy strony w jego niedochowaniu. W tak ustalonym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 i 3 i art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu. Odnosząc się do wniosku J.M. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wskazać należy, że zgodnie z art. 209 ppsa wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Przepisy te dotyczą jednak wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem. Oznacza to, że ustawodawca w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidział możliwości wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2024 r., sygn. akt III OZ 81/24).