I OZ 1144/16

Dnia 28 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r. o sygn. akt IV SA/Wa 3604/15 odrzucające skargę kasacyjną S.S. oraz zwracające mu uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi S.S. na pismo Prezesa Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 29 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 kwietnia 2016 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na wskazane w sentencji pismo. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, wniósł S.S. Skarżący kasacyjnie uiścił wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Sąd pismem z dnia 17 maja 2016 r. wezwał skarżącego, za pośrednictwem jego pełnomocnika, do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej – braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Powyższe wezwanie, po dwukrotnym awizowaniu, uznano za doręczone pełnomocnikowi skarżącego 3 czerwca 2016 r. Termin do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie 10 czerwca 2016 r. (piątek). Wezwanie nie zostało wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2016 r. o sygn. akt IV SA/Wa 3604/15 odrzucił skargę kasacyjną oraz zwrócił S. S. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Jak wskazał w uzasadnieniu, zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Skarga kasacyjna nie zawierała powyższego wniosku ani oświadczenia, a wezwanie do uzupełnienia tego braku pozostało bezskuteczne. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną. Orzeczenie o zwrocie wpisu zapadło na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S.S. Postawił w nim orzeczeniu zarzuty naruszenia dwóch przepisów. Po pierwsze, naruszenia art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 131 ust. 2 k.p.c. w zw. z § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym oraz art. 73 § 4 p.p.s.a. przez przyjęcie fikcji doręczenia korespondencji sądowej w sytuacji, gdy ww. doręczenie nie spełniało warunków przewidzianych w przepisach i jako takie nie wywołuje skutków prawnych. Po drugie, naruszenie art. 176 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. przez stwierdzenie braku formalnego skargi w postaci braku wniosku o rozpoznanie skargi na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, gdy bez względu na ww. oświadczenie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie, a tym samym składanie takiego oświadczenia zdaniem skarżącego kasacyjnie jest zbędne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pierwszy zarzut zażalenie nie jest zasadny, gdyż oparty jest na wadliwym założeniu stosowania do wyliczenia terminu zastosowania tzw. fikcji doręczenia przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1222). Istotnie, jego § 8 ust. 3 stwierdza, że "Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w urzędzie gminy w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3, doręczający wykonuje czynności określone w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz niezwłocznie powiadamia o tym urząd gminy, który przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia.". Jednak art. 65 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. W dziale tym znajduje się zaś przepis art. 73 p.p.s.a. Stanowi on, że w § 1, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Ów paragraf drugi wskazuje, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Zgodnie z § 3 tego przepisu, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Jak zaś stwierdza § 4 analizowanej regulacji, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Mając na uwadze powyższe, wyraźnie ustawodawca wskazał, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni od dnia pierwszego awizo (zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej), nie zaś z upływem 7 dni od drugiego awizo, jak przyjmuje skarżący. Skoro zatem pierwsze zawiadomienie (awizo) o przesyłce miało miejsce w dniu 20 maja 2016 r. (k. 36 akt sądowych), to prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał wezwanie za doręczone pełnomocnikowi skarżącego 3 czerwca 2016 r. Istotnie, termin do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie 10 czerwca 2016 r. (piątek). Tym samym pełnomocnik skarżącego podejmując próbę odbioru pisma w dniu 6 czerwca 2016 r. czynił to 3 dni po terminie uznawanym za doręczenie przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza jednocześnie, że nie znajduje przyczyn, dla których w opisanej sytuacji pełnomocnik skarżącego – skoro dowiedział się w urzędzie pocztowym, że przesyłka została zwrócona do sądu – nie stawił się w sądzie administracyjnym celem zapoznania się ze zwróconą przesyłką. Termin do realizacji wezwania w dniu 6 czerwca 2016 r. był wszak wciąż zachowany, upłynął dopiero w dniu 10 czerwca 2016 r. Również drugi zarzut zażalenia nie jest usprawiedliwiony. Składanie oświadczenia w sprawie, wbrew poglądowi skarżącego, nie było zbędne, gdyż ustawodawca wprost i jednoznacznie wskazał w art. 176 § 2 p.p.s.a. jako jeden z elementów formalnych skargi kasacyjnej zawarcie w niej wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Art. 177a p.p.s.a stanowi, że jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Art. 178 stwierdza zaś, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Tym samym z przywołanych przepisów wynika, że skarga kasacyjna, której braków formalnych strona skarżąca kasacyjnie nie uzupełni, podlega odrzuceniu, a jednym z tych braków może być właśnie brak stosownego wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Prawidłowo zastosował je zatem w sprawie Sąd pierwszej instancji. Podkreślić należy, że wskazana regulacja nie ustanawia nadmiernych wymagań a zasada umiarkowanego formalizmu procesowego obowiązuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. argumentację uchwały NSA z dnia 12 maja 2014 r., I OPS 10/13, ONSAiWSA z 2014 r. Nr 5, poz. 70). Mając na uwadze powyższe, zarzuty podniesione w zażaleniu były nieusprawiedliwione, zaś zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Stąd zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.