I OZ 1129/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 r. zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 680/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W. i M. W. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 863/12 postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd rozpoznał przedmiotowy wniosek z uwagi na objęcie wyznaczonego do tego referendarza sądowego wnioskiem o wyłączenie. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że w świetle art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm), "p.p.s.a.", prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i to na ubiegającym spoczywa ciężar udowodnienia sytuacji uprawniającej go do przyznania tego prawa. Oceniając pismo wnioskodawców Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że prowadzą oni samotnie gospodarstwo domowe, poza współwłasnością nieruchomości nie posiadają majątku i utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 3 055 zł, zaś na utrzymanie wydają 2 300 zł miesięcznie, z czego koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, na leki wydają 800 zł, a na pisma procesowe 1 000 zł miesięcznie. W ocenie Sądu I instancji sytuacja wnioskodawców nie uzasadnia przyznania im prawa pomocy, bowiem nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie postępowania ciąży na nich obowiązek uiszczenia jedynie opłaty od zażalenia z dnia 7 kwietnia 2017 r. (100 zł) oraz ewentualnie od zażalenia z 24 marca 2017 r. (100 zł), zaś uzyskiwane dochody pozwalają skarżącym na poczynienie stosownych oszczędności, nadto nie wykazali oni braku możliwości pokrycia tych kosztów. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. i M. W., domagając się jego zmiany i uchylenia, podnosząc, że jest ono niesprawiedliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie okoliczności, które wskazywałyby na zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie i winno nastąpić poprzez złożenie oświadczeń w odpowiednich rubrykach urzędowego formularza, na którym składa się przedmiotowy wniosek. Z powyższego przepisu wynika, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślenia ponadto wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, zatem przepisy ją regulujące i zawarte w nich przesłanki, należy interpretować ściśle. W niniejszej sprawie wnioskodawcy utrzymują się z emerytur w łącznej kwocie 3 055 zł miesięcznie, zaś ich stałe wydatki stanowią ok. 2 300 zł. Zatem z pozostałej sumy powinni poczynić stosowne oszczędności w celu poniesienia kosztów postępowania sądowego, które wszczęli lub jednoznacznie wykazać, że koszty te w sprawie przekraczają ich możliwości majątkowe, czego nie uczynili. Sąd I instancji zasadnie uznał więc, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób dostateczny, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.