I OZ 112/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1128/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1128/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku J. R., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że nie jest w stanie uiścić dochodzonej kwoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zauważył, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania, a zatem akty zobowiązujące, ustalające dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, akty, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz akty, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych – jako akt odmowny – nie podlega wykonaniu i nie wymaga wykonania w przytoczonym rozumieniu. Z tej przyczyny wniosek skarżącej o udzielenie ochrony tymczasowej nie może być uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając: 1) naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odmowa umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie wymaga wykonania w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy skutkiem decyzji jest konieczność niezwłocznej zapłaty dochodzonej kwoty, co rodzi ryzyko nieodwracalnych skutków dla skarżącej; 2) naruszenie zasady proporcjonalności i ochrony praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP) poprzez nieuwzględnienie sytuacji finansowej skarżącej, która nie jest w stanie uiścić dochodzonej należności, a jej egzekucja przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy może doprowadzić do nieodwracalnej szkody; 3) naruszenie zasady równego traktowania obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) poprzez nieuwzględnienie faktu, że w analogicznych sprawach sądy administracyjne podejmowały decyzje o wstrzymaniu wykonania aktów administracyjnych, jeśli skutkiem ich realizacji mogła być nieodwracalna szkoda. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2025 r. oraz wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 sierpnia 2024 r. do czasu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Rzeczą Sądu jest zaś zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Podkreślić przy tym należy, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji może dotyczyć tylko takiego aktu, który nadaje się i podlega wykonaniu, a zwłaszcza gdy nakłada na stronę określone obowiązki lub przyznaje prawa. Wstrzymaniu wykonania podlegają bowiem decyzje, które nadają się do wykonania i mogą być wykonywane, zwłaszcza w trybie egzekucji. Chodzić może o takie decyzje, które nakładają na stronę pewne obowiązki lub przyznają prawa. Cechy tej nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 23 sierpnia 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta Chojnice z dnia 5 lipca 2024 r., którą odmówiono stronie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości 9.855 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie jej wykonania. Jej przedmiotem nie jest nakazane zachowanie się podmiotu uprawnionego lub zobowiązanego do wykonania, które polegałoby na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowania innych podmiotów, czy też świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego. Strona nie nabyła także na jej mocy praw. Skarżąca jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jednakże nie na mocy kwestionowanej w niniejszej sprawie decyzji, o której wstrzymanie wnioskowała. Obowiązek zwrotu należności wynika bowiem z ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta Chojnice z dnia 9 kwietnia 2024 r., na podstawie której uznano, że pobrane przez skarżącą świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 9.855 zł wynikające z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 8 kwietnia 2021 r., zmienionej decyzjami z dnia 13 września 2021 r. i 17 grudnia 2021 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie skutkuje zatem dla skarżącej niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Z tych względów nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.