I OZ 110/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 696/24 o odrzuceniu skargi Z. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 16 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 696/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę Z. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 16 lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 25 września 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do wskazania numeru PESEL strony. Z zawartego w ww. wezwaniu pouczenia wynikało, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie 7 dni będzie skutkowało jej odrzuceniem. Stosowne wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 3 października 2024 r. W ustawowym terminie nie został wskazany numer PESEL skarżącej. Pismem z dnia 11 października 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych. Postanowieniem z dnia 24 października 2024 r. odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi, a postanowieniem z dnia 10 grudnia 2024 r. sygn. akt I OZ 769/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia na ww. postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucając skargę przytoczył treść art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i wskazał, że pełnomocnik skarżącej został zobowiązany do usunięcia braków formalnych skargi, jednakże pomimo informacji o skutkach niewywiązania z ww. obowiązków w ustawowym terminie i związanym z tym rygorem odrzucenia skargi, pełnomocnik skarżącej wskazał jej numer PESEL z uchybieniem terminu, co uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Skoro bowiem wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało doręczone w dniu 3 października 2024 r., to ostatnim dniem ustawowego terminu do wykonania nałożonych obowiązków był 10 października 2024 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącej wskazał wymagany numer PESEL skarżącej dopiero w dniu 11 października 2024 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając: 1) naruszenie art. 85 w zw. z art. 57 § 1 oraz art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, co skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi mimo istnienia obiektywnej przesłanki uniemożliwiającej dotrzymanie terminu; 2) naruszenie art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu na usunięcie braków formalnych skargi, mimo że strona wykazała, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy; 3) naruszenie zasady zaufania do organów państwa i zasad sprawiedliwości proceduralnej poprzez rygorystyczne i formalistyczne podejście do obowiązku uzupełnienia braku formalnego, mimo że pełnomocnik dołożył należytej staranności. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W rozpoznawanej sprawie, w związku ze stwierdzonymi brakami formalnymi skargi, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 września 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do podania numeru PESEL strony, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skoro zatem przesyłka zawierająca ww. wezwanie została doręczona w dniu 3 października 2024 r. i w terminie otwartym do usunięcia braków formalnych skargi PESEL skarżącej nie został wskazany, to przyjąć należało, że zasadnie Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zauważył przy tym, że problematyka braku formalnego skargi w postaci braku numeru PESEL była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r. sygn. akt II GPS 3/22, w której stwierdzono, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Wobec powyższego obowiązkiem strony było podanie w skardze numeru PESEL niezależnie od ewentualnego wskazania go w aktach administracyjnych sprawy. Niepodanie tego numeru stanowiło brak formalny skutkujący wezwaniem pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braku w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia skargi. Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że okoliczności związane z ewentualnym brakiem winy strony w uchybieniu terminu nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stanowiący podstawę odrzucenia przedmiotowej skargi nie uzależnia bowiem w żadnym stopniu odrzucenia skargi od tego, czy strona ponosi winę w uchybieniu terminu. Ponadto, jak wynika z akt sprawy skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Postanowieniem z dnia 24 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek o przywrócenie terminu, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2024 r. sygn. akt I OZ 769/24 oddalił zażalenie na to postanowienie, podzielając pogląd Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.