I OZ 107/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. i G. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 256/25 o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 10 marca 2025 r. nr SKO.PS/41/76/25 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 4 listopada 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 256/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "Sąd I instancji"), po rozpoznaniu wniosku G. J., odmówił dopuszczenia go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi M. J. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 10 marca 2025 r. nr SKO.PS/41/76/25 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca i G. J. Postanowieniem z 11 grudnia 2025 r. – Sąd I instancji odrzucił ww. zażalenie, z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych. Pismem z 10 lutego 2026 r. G. J. złożył ponowny wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika. Podał, że poprzedni wniosek opierał się na fakcie pozostawania w związku małżeńskim ze Skarżącą (interes faktyczny). Z kolei niniejszy wniosek wywodzi legitymację procesową z prawa rzeczowego (współwłasności nieruchomości) oraz obowiązków publicznoprawnych ciążących na współwłaścicielu. Postanowieniem z 23 lutego 2026 r. – Sąd I instancji, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") ponownie odmówił G. J. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca i G. J. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 171 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie zachodzi "powaga rzeczy osądzonej" (res iudicata), podczas gdy obecny wniosek opiera się na nowej podstawie dowodowej (odpis z KW) oraz nowej argumentacji prawnej, która nigdy nie została merytorycznie rozpoznana wskutek odrzucenia poprzedniego zażalenia z przyczyn wyłącznie formalnych; 2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że postanowienie z 4 listopada 2025 r. stało się prawomocne wskutek jego "niezaskarżenia", podczas gdy od powyższego postanowienia wniesiono zażalenie, które zostało odrzucone z przyczyn technicznych, co uniemożliwiło merytoryczną kontrolę instancyjną; 3. naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie wniosku dowodowego z dokumentu urzędowego (odpisu z KW), który stanowi nową okoliczność w sprawie i wykazuje bezpośredni, prawnorzeczowy interes G. J. w udziale w postępowaniu. Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie G. J. do udziału w sprawie, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, stanowisko Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe. Stosownie do treści art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przechodząc dalej wyjaśnić należy, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że wniosek złożony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. nie jest wnioskiem w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., gdyż nie wszczyna postępowania sądowoadministracyjnego, a jedynie postępowanie incydentalne w tzw. postępowaniu głównym i nie jest możliwe odpowiednie stosowanie do niego przepisów o skardze w oparciu o art. 64 § 3 p.p.s.a. Z tej przyczyny nie ma podstaw do odrzucenia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Powodem wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. może być zatem zarówno niespełnienie przesłanki określonej w tej normie prawnej, jak i kwestia formalna - np. brak legitymacji procesowej osoby składającej taki wniosek (por. postanowienia NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GZ 466/17 i z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II GZ 480/17, orzeczenia dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Trafnie zatem Sąd I instancji, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 33 § 2 p.p.s.a. Za trafną podstawę rozstrzygnięcia uznać należy również art. 170 p.p.s.a. Stanowi on bowiem, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w cytowanym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. W tym kontekście zauważyć należy, że postanowieniem z 4 listopada 2025 r. - Sąd I instancji odmówił już G. J. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wbrew twierdzeniu wnoszących zażalenie postanowienie to jest prawomocne, gdyż nie zostało ono skutecznie zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co skutkowało jego odrzuceniem przez Sąd I instancji postanowieniem z 11 grudnia 2025 r. Rację ma również Sąd I instancji, że przedstawione w ponownym wniosku okoliczności nie udowodniły, że stan prawny uległ zmianie i wystąpiły przesłanki do wystąpienia z nowym wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Zgodzić się bowiem należy, że poprzedni wniosek oraz obecny oparte zostały na tej samej argumentacji. Wnoszący o dopuszczenie do udziału w sprawie konsekwentnie wywodzi bowiem swoją legitymację procesową z prawa współwłasności nieruchomości. Jedyne czym różnią się powyższe wnioski to ich załącznikiem. Przy pierwszym przedłożono bowiem kserokopię księgi wieczystej nieruchomości, a przy drugim opinię do rozliczenia kosztów szkody tejże nieruchomości. W związku z powyższym za słuszne należy uznać stanowisko Sądu I instancji, że wobec podniesienia tych samych okoliczności mających uzasadniać dopuszczenie do udziału w sprawie niniejszy wniosek był niedopuszczalny, albowiem w sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), który nie pozwala ponownie orzekać w tym samym stanie faktycznym i prawnym. Tym samym w sprawie nie mógł mieć również zastosowania art. 165 p.p.s.a. Końcowo podać należy, że rację mają wnoszący zażalenie, że pierwsze postanowienie z 4 listopada 2025 r. o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie było przez nich zaskarżone. Sformułowanie natomiast użyte przez Sąd I instancji o jego niezaskarżeniu nie ma wpływu na wynika sprawy. Jak już wspomniano powyżej zaskarżenie ww. postanowienia było nieskuteczne, gdyż Sąd I instancji odrzucił wniesione od niego zażalenie postanowieniem z 11 grudnia 2025 r., a zatem wbrew temu co podnoszą wnoszący zażalenie stało się ono prawomocne. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.