I OZ 103/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Po 482/12 w pkt 1 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; w pkt 2 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie przekazania według właściwości wniosku o przyznanie zasiłku celowego p o s t a n a w i a: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w pkt 1 i przekazać wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2) oddalić zażalenie w pozostałym zakresie.

1. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Po 482/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wnioski A. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie przekazania według właściwości wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie wykonał obowiązku z art. 87 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej "P.p.s.a.", gdyż wraz z przedmiotowym wnioskiem nie złożył skargi kasacyjnej. Powyższe uchybienie powoduje, że wniosek ten jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 P.p.s.a. Zdaniem Sądu również niedopuszczalny jest drugi wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem skarżący nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu może być złożony dopiero jeżeli strona nie dokonała czynności w terminie. Sąd przyjął, że skarżący nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. wniosek taki strona może złożyć przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Przez określenie "tok postępowania" należy rozumieć także postępowanie zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które ma poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej doprowadzić do wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia. Z tych przyczyn Sąd wskazał, że skoro skarżący nie uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, to wniosek ten należy również uznać za niedopuszczalny i odrzucić go na podstawie art. 88 P.p.s.a. 2. A. K. w dniu 12 grudnia 2012 r. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że nie ma pewności, czy właściwie zrozumiał treść tego postanowienia oraz pouczenie. Następnie jego pełnomocnik z urzędu ustawiony postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2012 r., pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. podtrzymał zażalenie wniesione przez skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie Sądowi pierwszej instancji wniosku do ponownego rozpoznania. Wskazał, że zaskarżone postanowienie w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wydane zostało z naruszeniem art. 49 w związku z art. 87 § 4 P.p.s.a., bowiem Sąd powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych przedmiotowego wniosku poprzez dołączenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie co do pkt 1 zaskarżonego postanowienia. Zgodzić się wprawdzie należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący powinien był złożyć środek odwoławczy, którego wniosek dotyczy (art. 87 § 4 P.p.s.a.), skoro jednak skarżący tego nie uczynił, to obowiązkiem przewodniczącego było wezwanie go do usunięcia zaistniałego braku formalnego. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest wszak pismem procesowym w rozumieniu art. 45 P.p.s.a., natomiast niedopełnienie przez wnoszącego o przywrócenie terminu uchybionej czynności procesowej, w omawianym wypadku polegającej na dołączeniu do składanego wniosku pisma procesowego w postaci skargi kasacyjnej, należy traktować jako brak formalny podlegający, na zarządzenie przewodniczącego, usunięciu w ramach tzw. postępowania naprawczego przewidzianego w art. 49 P.p.s.a. Oznacza to, że przewodniczący powinien był, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu przez złożenie skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (por. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2005 r., I OZ 437/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 6). W tym stanie rzeczy, skoro zażalenie w tej części okazało się usprawiedliwione, to na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. należało postanowić, jak w sentencji. 4. Natomiast zażalenie co do pkt 2 zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma miejsce wówczas, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym (por. art. 86 § 1 P.p.s.a.). Brak bowiem uchybienia terminowi powoduje, że wniosek taki jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 P.p.s.a. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Z powyższej regulacji wynika, że wniosek ten składać można dopóki trwa postępowanie sądowe. Przez określenie "tok postępowania" należy rozumieć także postępowanie zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Ma to między innymi miejsce, gdy strona połączy swój wniosek o przyznanie prawa pomocy z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu może bowiem spowodować nadanie toku sprawie zakończonej prawomocnie wskutek uznania, że termin do wniesienia środka odwoławczego został uchybiony, lecz bez winy strony (por. postanowienia NSA z dnia: 21 marca 2006 r., sygn. akt I OZ 346/06; 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 745/09; 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 4/11; 17 października 2012 r., sygn. akt I OZ 776/12). Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został złożony w toku postępowania w rozumieniu art. 243 § 1 zd. 1 P.p.s.a. i postanowieniem z dnia 28 listopada 2012 r. przyznał mu adwokata urzędu, zaś na podstawie art. 88 P.p.s.a. odrzucił jego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tych też względów, zażalenie w tej części należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.