I OW 72/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem M. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.J. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 3 kwietnia 2024 r. Burmistrz Miasta M. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta M. a Prezydentem Miasta Wrocławia w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.J. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K.J. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką na terenie W. przez co w ocenie wnioskodawcy organem właściwym w sprawie z uwagi na miejsce zamieszkania strony jest Prezydent Wrocławia. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Wrocławia wskazał, że wymieniona zamieszkuje na terenie W. jedynie czasowo, zaś centrum jej aktywności życiowej nadal znajduje się w M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ponieważ przepisy ups nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r., poz. 1610 ze zm., dalej: "kc"). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 kc, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zajście dwu przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Z akt sprawy wynika, że K.J. zamieszkuje obecnie u córki – M.S. – na terenie W. (kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z 18 marca 2024 r.). Wymieniona ma 99 lat i cierpi na liczne choroby wieku starszego – ma duże trudności w codziennym funkcjonowaniu, nie wstaje z łóżka, wymaga pomocy w utrzymaniu higieny ciała i higieny otoczenia (ibidem), wymaga całodobowej opieki i wsparcia (opinia dotycząca stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z 14 mara 2024 r.). W takiej sytuacji nie sposób uznać, aby centrum aktywności życiowej zainteresowanej znajdowało się na terenie M. gdzie zamieszkiwała samotnie w domu jednorodzinnym. Wprawdzie K.J. złożyła do akt sprawy oświadczenie, że W. nie jest jej miejscem zamieszkania a u córki przebywa jedynie tymczasowo, to jednak z akt sprawy jednoznacznie wynika, że jest osobą schorowaną i niesamodzielną, wymagającą całodobowej opieki i wsparcia. Przyjąć należy, że skoro wymieniona nie jest obecnie w stanie zamieszkiwać samodzielnie, to nie może posiadać centrum aktywności życiowej w miejscu gdzie pozostałaby bez opieki osób trzecich, a zatem nie mogłaby posiadać centrum aktywności życiowej w M. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy, właśnie koniecznością sprawowania opieki nad wymienioną w związku z pogarszającym się stanem jej zdrowia podyktowana była przeprowadzka do córki (oświadczenie M.S. z 14 marca 2024 r.). W tym kontekście należy odczytywać "tymczasowość" zamieszkiwania K.J. we W. – jako tymczasowe do czasu umieszczenia w domu pomocy społecznej, a nie jako posiadanie przez zainteresowaną innego centrum aktywności życiowej. W konsekwencji uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust.1 ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Prezydent Miasta Wrocławia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.