I OW 64/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem R. a Burmistrzem N. w przedmiocie wskazania organu właściwego do skierowania R.B. do domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z 27 marca 2024 r. Burmistrz R. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem R. a Burmistrzem N. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R.B. o skierowanie do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że organem właściwym w sprawie jest organ gminy ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej. W ocenie wnioskodawcy wskazuje to, że organem właściwym w sprawie jest Burmistrz N. gdyż R.B. zamieszkuje obecnie w domu opieki w N. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ust. 2a powyższego przepisu przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 ups decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że R.B. do 31 stycznia 2024 r. przebywał w Hospicjum Stacjonarnym (...) w N. (wniosek z 12 lutego 2024 r.). Obecnie nadal przebywa w ww. placówce, został natomiast przepisany na oddział prywatny, gdzie oczekuje na umieszczenie w domu pomocy społecznej na pobyt stały, gdyż nie jest w stanie pokrywać kosztów pobytu komercyjnego w ww. ośrodku (wywiad środowiskowy z 13 lutego 2024 r.). W tej sytuacji ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie art. 101 ust. 2a ups, gdyż osoba wnioskująca o umieszczenie w domu pomocy społecznej przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę. Należy zatem ustalić gdzie znajdowało się miejsce zamieszkania wymienionego przez rozpoczęciem pobytu we wskazanej placówce. W aktach sprawy brak jednak jakichkolwiek ustaleń w tym przedmiocie. W ww. wywiadzie środowiskowym zawarto wprawdzie stwierdzenie, że wymieniony przed rozpoczęciem pobytu w placówce wynajmował mieszkanie Warszawie, co nie jest jednak wystarczające do przyjęcia, aby to na terenie Warszawy znajdowało się wówczas centrum jego aktywności życiowej. Okoliczność ta musi zostać ustalona przez organ administracji publicznej, gdyż sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy. Brak ustaleń na ten temat uniemożliwia wskazanie organu właściwego w sprawie. Z uwagi na istniejące wątpliwości, co do stanu faktycznego, będące istotne dla rozstrzygnięcia zaistniałego w sprawie sporu o właściwość, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 151 w zw. z art. 193 ppsa orzekł jak w postanowieniu.