I OW 238/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Prezydentem Miasta P. przez wskazanie organu właściwego do przyznania pomocy w formie schronienia w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi postanawia wskazać Prezydenta Miasta L. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 20 LISTOPADA 2024 R. PREZYDENT MIASTA L. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA P. W SPRAWIE PRZYZNANIA B. S. POMOCY W FORMIE SCHRONIENIA W SCHRONISKU DLA OSÓB BEZDOMNYCH Z USŁUGAMI OPIEKUŃCZYMI. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana jest hospitalizowana w placówce medycznej w P., nie jest zameldowana na pobyt stały i nie może wrócić do lokalu, w którym dotychczas zamieszkiwała. Z wywiadu środowiskowego wynika, że zainteresowana od ponad 30 lat nie przebywa na terenie L.. Zainteresowana przebywa od kilku lat w P., gdzie była objęta wsparciem w postaci schroniska dla osób bezdomnych, a następnie zamieszkiwała w lokalach mieszkalnych i korzystała z różnych form wsparcia realizowanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P.. W ocenie wnioskodawcy zainteresowanej nie można uznać za osobę bezdomną, w związku z czym właściwość miejscową należy ustalić zgodnie z jej miejscem zamieszkania, tj. z uwzględnieniem długotrwałego braku pobytu na terenie Miasta L.. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta P. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta L. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana na skutek braku możliwości powrotu do zajmowanego wcześniej lokalu jest osobą bezdomną, która miała ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały w L.. Wskazał, że od momentu zakończenia leczenia szpitalnego z powodu złamania szyjki kości udowej zainteresowana przebywa w schronisku dla osób bezdomnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta L., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta P.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do przyznania zainteresowanej pomocy w formie schronienia w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. W pierwszej kolejności należy odnotować, że z akt sprawy nie wynika, na jakiej podstawie zainteresowana po wypisaniu ze szpitala została umieszczona w schronisku dla osób bezdomnych, ani czy jest to schronisko dla osób bezdomnych czy schronisko dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Powoduje to, że nie można stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie nastąpiło wydanie decyzji w przedmiocie przyznania zainteresowanej wnioskowanej formy pomocy. Tym samym na obecnym etapie postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uznane za bezprzedmiotowe. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w przypadku osoby bezdomnej – zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zauważyć przy tym należy, że stosownie do treści art. 6 pkt 8 u.p.s. przez osobę bezdomną rozumie się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Uwzględniając treść powyższych przepisów, należy stwierdzić, że zainteresowana spełnia przesłanki uznania jej za osobę bezdomną. Odnotować bowiem należy, że jak ustaliły pozostające w sporze organy, zainteresowana nie jest zameldowana na pobyt stały, a z uwagi na dewastację zajmowanego przed hospitalizacją lokalu nie ma ona możliwości kontynuowania zamieszkania w tym lokalu. Na przypisanie zainteresowanej powyższego statusu wpływu nie ma zapewnienie jej schronienia w placówce dla osób bezdomnych, gdyż pobytu w tego typu placówce nie sposób uznać za przebywanie w lokalu mieszkalnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2020 r., sygn. akt I OW 236/19. W wyniku powyższego należy uznać, że organ właściwy w sprawie powinien zostać wyznaczony na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s., a skoro ostatnim miejscem zameldowania zainteresowanej na pobyt stały było Miasto L. to jako organ właściwy w sprawie przyznania zainteresowanej pomocy w formie schronienia w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi należało wskazać Prezydenta Miasta L.. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.