I OW 233/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Kłodzka o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Kłodzka a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku N. H. w sprawie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup żywności postanawia: wskazać Burmistrza Miasta Kłodzka jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 6 LISTOPADA 2025 R. DYREKTOR OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W KŁODZKUM, DZIAŁAJĄCY W IMIENIU BURMISTRZA MIASTA KŁODZKA (DALEJ: "WNIOSKODAWCA"), ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z PREZYDENTEM MIASTA KRAKOWA W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPOZNANIA WNIOSKU N. H. (DALEJ: ZAINTERESOWANY) W SPRAWIE ZASIŁKU OKRESOWEGO ORAZ ZASIŁKU CELOWEGO NA ZAKUP ŻYWNOŚCI. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta Krakowa bowiem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość a nie lokal. Zainteresowany faktycznie przebywał i przebywa w Krakowie zmieniając miejsca pobytu - pomieszkując u różnych znajomych. Tym samym jego miejscem zamieszkania jest Kraków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy. Sprawa w której zaistniał spór o właściwość należy do spraw z zakresu pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214),dalej: u.p.s., reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Art. 101 ust. 2a u.p.s. przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. W przedmiotowej sprawie należy ustalić, czy N. H. jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Z akt sprawy wynika, że zainteresowany obecnie przebywa na terenie miasta Krakowa. W kwestionariuszu wywiadu środowiskowego wskazano, że zmieniał miejsca pobytu w Krakowie, zamieszkiwał u różnych znajomych, zaś z oświadczenia z 20 sierpnia 2025 r. wynika, że w mieszkaniu przy ul. [...] mógł przebywać jedynie czasowo – do soboty. Nie sposób zatem uznać, że zamieszkiwał on w lokalu mieszkalnym, skoro w różnych miejscach przebywa jedynie czasowo. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika również, że zainteresowany nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały, zaś jego ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały – w okresie od 21 kwietnia 1998 r. do 11 marca 2025 r. – było Kłodzko. Tym samym nie budzi wątpliwości, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., a zatem zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 u.p.s. – na podstawie którego organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Miasta Kłodzka. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.