I OW 23/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta L. a Prezydentem Miasta Tarnów przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku G. J. o skierowanie S. S. do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta Tarnów jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 4 LUTEGO 2025 R. BURMISTRZ MIASTA L. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENT MIASTA TARNÓW W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU O SKIEROWANIE S. S., DALEJ: ZAINTERESOWANY, DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zawiadomieniem z 13 stycznia 2015 r. Prezydent Miasta Tarnowa przekazał sprawę zainteresowanego. Zaznaczył przy tym, że organ przekazujący podjął do tego czasu czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy, uznając tym samym swoją właściwość. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że zarówno ubezwłasnowolniony zainteresowany, jak i jego opiekun prawny zamieszkują pod tym samym adresem w Tarnowie, w związku z czym to organ tej jednostki samorządu terytorialnego powinien być uznany za właściwy w sprawie. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Tarnów wniósł o wskazanie Burmistrza Miasta L. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że opiekun prawny zainteresowanego występując z wnioskiem nie wskazał, na czym polega jego aktywność życiowa czy koncentracja interesów na terenie Tarnowa. Opiekun nie dokonał wyboru lekarza podstawionej opieki zdrowotnej na terenie Tarnowa, nie widnieje w deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi pod adresem, pod którym jak podaje zamieszkuje. Opiekun zaczął określać swoje miejsce pobytu na terenie miasta Tarnowa po uzyskaniu postanowienia Sądu Rejonowego w L. o potrzebie umieszczenia zainteresowanego w domu pomocy społecznej. Podkreślił, że samo zameldowanie na terenie Tarnowa nie dowodzi zamieszkania w danej miejscowości. Podniósł także, że postanowieniem z 7 maja 2021 r., sygn. akt I OW 22/21, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Burmistrza Miasta L. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej. Pismem z 4 kwietnia 2025 r. Burmistrz Miasta L. podtrzymał swoje stanowisko. Podniósł także, że rozstrzygnięcie w sprawie I OW 22/21 nastąpiło w odmiennym stanie faktycznym, z uwzględnieniem zamieszkiwania przez opiekuna prawnego zainteresowanego na terenie Miasta L. Zaznaczył również, że nawet prawomocne postanowienia sądów administracyjnych kończące postępowanie nie mają powagi rzeczy osądzonej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta L., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Tarnów. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku o skierowanie zainteresowanego do domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Odnotować w tym miejscu należy, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", w związku z czym – zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego – pojęciu temu należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm.), dalej: k.c. Zgodnie z tym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jednocześnie stosownie do treści art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Przenosząc treść powyższych przepisów na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że zainteresowany jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną w związku, z czym jego miejsce zamieszkania jest miejscem pochodnym zależnym od miejsca zamieszkania opiekuna. Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego, opiekun zainteresowanego w sierpniu 2024 r. zameldował się na pobyt stały pod adresem w Tarnowie i deklaruje zamiar stałego pobytu w tym mieście. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwala to na przyjęcie, że miejscem zamieszkania opiekuna, a zatem także zainteresowanego, jest Miasto Tarnów. Wyjaśnić przy tym należy, że wprawdzie realizacja obowiązku meldunkowego pod określonym adresem sama w sobie nie jest okolicznością przesądzającą o wyborze miejsca zamieszkania na gruncie art. 25 k.c., ale może świadczyć o zamiarze stałego pobytu w określonej miejscowości. Podobnie brak wyboru lekarza pierwszego kontaktu czy niezgłoszenie określonej osoby do ewidencji mieszkańców z uwagi na kwestie wywozu śmieci nie są wystarczające do przyjęcia, że opiekun zainteresowanego nie przebywa w Tarnowie z zamiarem stałego pobytu. Należy także zwrócić uwagę, że w rozpoznanej sprawie brak jest informacji wskazujących, że opiekun zainteresowanego przebywa z zamiarem stałego pobytu w innej miejscowości i to tę miejscowość należałoby uznać za miejsce jego zamieszkania. O miejscu zamieszkania i właściwości organu nie może decydować także wskazanie jako organ właściwy Burmistrza Miasta L. w postanowieniu z 7 maja 2021 r., sygn. akt I OW 22/21, postanowienie to zostało bowiem wydane w innym stanie faktycznym i innej sprawie. Jako takie nie determinuje ono rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie. W świetle powyższych wywodów za organ właściwy w sprawie należało uznać Prezydenta Miasta Tarnowa. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.