I OW 227/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy R. a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o odpłatności za pobyt D.P. w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy R. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 27 października 2023 r. Wójt Gminy R. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o odpłatności za pobyt D.P. (dalej "zainteresowana") w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zainteresowana, ostatnio zameldowana na pobyt stały G., P., w dniu 25 sierpnia 2023 r. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Przed tym dniem przebywała tymczasowo u swojej siostry w R., skąd została wyrzucona bez możliwości powrotu. Ze względu na pogorszenie stanu zdrowia przebywała również w szpitalu w Ł., z którego została wypisana w dniu 25 sierpnia 2023 r. Organ podniósł, że zainteresowana nigdy nie była zameldowana nawet tymczasowo u swojej siostry, zaś w momencie ubiegania się o miejsce w domu pomocy społecznej była osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Z tych względów uznać ja należy za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901, dalej "u.p.s."). Wójt Gminy R. zaznaczył, że zainteresowana nie składała w Gminie R. żadnej deklaracji dotyczącej opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie widnieje w bazie świadczeniobiorców dodatku węglowego, nie załatwia spraw urzędowych w tej gminie. Natomiast swojego lekarza rodzinnego posiada w P. – NZOZ "[...]", w tymże mieście posiada również konto bankowe, skąd pobierała pieniądze i spłacała raty kredytu. Sprawy urzędowe załatwiała w Urzędzie Gminy w P., co potwierdza pismo GOPS w P. z 22 czerwca 2022 r. W ocenie organu, Gmina R. nigdy nie stanowiła centrum życiowego zainteresowanej, wobec czego organem właściwym w sprawie jest Wójt Gminy P. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Przeworsk wniósł o wskazanie Wójta Gminy R. jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu 25 sierpnia 2023 r. Wójt Gminy R. decyzją nr GOPS.8131.DPS.01479.1.2023 skierował zainteresowaną do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku. W tym samym dniu Starosta Ł. wydał decyzję nr PCPR.541.12.2023.AW o umieszczeniu zainteresowanej w Domu Pomocy Społecznej dla Osób w Podeszłym Wieku w Ł. na czas nieokreślony. W związku z tym, Dom Pomocy Społecznej w Ł. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. (dalej "GOPS w R.") o przekazywanie odpłatności za pobyt zainteresowanej w tym miejscu. W dniu 7 września 2023 r. GOPS w R. wystąpił do GOPS w P. z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w dps. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r. poz. 775 - dalej jako: "k.p.a."). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie wniosek dotyczy Wójta Gminy R., dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. oraz Wójta Gminy P., dla którego organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. - § 1 pkt 12 lit. a i c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003, nr 198, poz. 1925). Postanowieniem z 17 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. odmówiło rozstrzygnięcia sporu o właściwość wskazując, że właściwym jest Naczelny Sąd Administracyjny. Na wstępie wskazać należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 u.p.s., ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei, zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przepisem o charakterze szczególnym jest art. 101 ust. 6 u.p.s., zgodnie z którym dla mieszkańca domu właściwa jest gmina, która skierowała go do domu pomocy społecznej. Przepis ten przypisuje zatem istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Zakłada zatem, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu również w sprawach zmiany domu pomocy społecznej (zob. postanowienia NSA z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OW 48/14, z 7 marca 2018 r. sygn. akt I OW 308/17, z 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OW 122/19, czy z 4 stycznia 2022 r. sygn. akt I OW 127/21). Z akt sprawy wynika, że D.P. decyzją Wójta Gminy R. z 25 sierpnia 2023 r. została skierowana do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób w podeszłym wieku. W tym samym dniu Starosta Ł. wydał decyzję o umieszczeniu zainteresowanej w Domu pomocy Społecznej dla Osób w Podeszłym Wieku w Ł. na czas nieokreślony, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 59 ust. 2 u.p.s. Zauważyć należy, że decyzja Wójta Gminy R. nie została jak dotąd usunięta z obrotu prawnego, w konsekwencji czego Gmina, której organ decyzję tę wydał, stała się właściwa we wszystkich sprawach zainteresowanej, należących do obszaru pomocy społecznej. Z tego powodu organem właściwym w niniejszej sprawie jest Wójt Gminy R. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.