I OW 199/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy N. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy N. a Burmistrzem Miasta M. oraz Burmistrzem Gminy i Miasta U. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku [...] Szpitala [...] [...] w Z. w sprawie skierowania S. S. do domu pomocy społecznej bez jego zgody postanawia wskazać Wójta Gminy N. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 26 WRZEŚNIA 2025 R. WÓJT GMINY N. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA M. ORAZ BURMISTRZEM GMINY I MIASTA U. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU [...] SZPITALA [...] [....] W Z. W SPRAWIE SKIEROWANIA S. S., DALEJ: ZAINTERESOWANY, DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ BEZ JEGO ZGODY. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z 16 lipca 2025 r. Sąd Rejonowy w L. skierował zainteresowanego do domu pomocy społecznej bez jego zgody, wskazując, że jego adresem zamieszkania jest adres w J. będący adresem zamieszkania jego siostry. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że zainteresowany zamieszkuje wraz z żoną w M. i regularnie opuszcza szpital na przepustki na odpowiedzialność swojej żony. Brak jest podstaw do uznania, że zainteresowany prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z siostrą. Z informacji pozyskanych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Wójta Gminy W. wynika, że adresem zamieszkania, zameldowania i korespondencyjnym zainteresowanego był adres w miejscowości B. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że centrum interesów życiowych zainteresowanego znajduje się w M., gdzie zamieszkują jego żona i syn. Z uwagi na powyższe wnioskodawca uznał się za organ niewłaściwy w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta M. wniósł o wskazanie Wójta Gminy N. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że wprawdzie zainteresowany ma żonę i syna mieszkających w M., ale ostatnie kilka miesięcy przed umieszczeniem w szpitalu spędził u siostry zamieszkującej na terenie gminy N., co wynika zarówno z oświadczenia siostry zainteresowanego, jak i wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z samym zainteresowanym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy N., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta M. i Burmistrzem Gminy i Miasta w U. Pozostające w sporze organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku [...] Szpitala [...] [...] w Z. w sprawie skierowania zainteresowanego do domu pomocy społecznej bez jego zgody. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zauważyć przy tym należy, że przywołana ustawa nie definiuje pojęcia miejsca zamieszkania, w związku z czym – zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego – pojęciu temu należy przypisywać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W rozpoznawanej sprawie istniejący spór dotyczy ustalenia, która miejscowość powinna być uznawana za miejsce zamieszkania zainteresowanego, które będzie przesądzało o tym, który organ będzie właściwy do rozpatrzenia wniosku złożonego przez placówkę medyczną. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że zainteresowany wprawdzie jest żonaty, ale nie zamieszkuje z żoną i małoletnim synem, przebywającymi w M., ale od 2023 r. zamieszkuje u siostry na terenie gminy N. Okoliczności te wynikają zarówno z oświadczenia złożonego przez żonę zainteresowanego, jak i samego zainteresowanego w toku przeprowadzania wywiadu środowiskowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że centrum interesów życiowych zainteresowanego przed rozpoczęciem pobytu w placówce medycznej koncentrowało się w gminie N. i to organ tej gminy jest organem właściwym w sprawie. Zaznaczyć przy tym należy, że ewentualne spędzanie przepustek z placówki leczniczej z żoną nie powoduje, że miejscem zamieszkania zainteresowanego stało się miasto M. Pobytowi zainteresowanego w tym mieście nie można w takich warunkach przypisać bowiem pobytu z zamiarem stałego pobytu. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.