I OW 19/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy O. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy O. a Burmistrzem Miasta i Gminy T. przez wskazanie organu właściwego do ustalenia na rzecz R. W. prawa do świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego postanawia wskazać Burmistrza Miasta i Gminy T. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 30 STYCZNIA 2025 R. BURMISTRZ MIASTA I GMINY O. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA I GMINY T. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU R. W., DALEJ: ZAINTERESOWANY, O PRZYZNANIE ZASIŁKU OKRESOWEGO I ZASIŁKU CELOWEGO. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie informacji wynika, że zainteresowany nie jest osobą bezdomną. Do listopada 2023 r. zamieszkiwał na terenie Gminy O., w której przez jeden dzień w 1984 r. posiadał miejsce zameldowania na pobyt stały. Wnioskodawca zaznaczył przy tym, że od wielu miesięcy zainteresowany zamieszkuje na terenie Gminy T., powiat t., a z dokumentów pozyskanych w sprawie wynika, że zainteresowany pracuje i korzysta z usług opieki zdrowotnej na terenie powiatu t. Z uwagi na powyższe wnioskodawca zwrócił się o uznanie Burmistrza Miasta i Gminy T. za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o pomoc finansową w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego skierowanego do organu pomocy społecznej w T.. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy T. wskazał, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko o braku swojej właściwości do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego. Uzasadniając swoje stanowisko, podniósł, że pobyt zainteresowanego u córki na terenie Gminy T. ma wyłącznie charakter czasowy i wiąże się ze złym stanem zdrowia zainteresowanego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta i Gminy O., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy T.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). Przenosząc treść powyższych przepisów na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że zainteresowany przebywa w lokalu mieszkalnym córki. Oznacza to, że nie może być uznany za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., a zatem właściwość organu w rozpoznawanej sprawie nie może być wyznaczona na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. Analiza ustalonego przez organy stanu faktycznego wskazuje, że wprawdzie zainteresowany przebywa na terenie Gminy T., powiat t., i na obszarze tego powiatu korzysta z usług opieki zdrowotnej i wykonuje pracę zawodową, ale deklaruje tymczasowość pobytu w lokalu córki i zięcia. Oznacza to, że Gminy T. nie można uznać za miejsce zamieszkania zainteresowanego. Zauważyć bowiem należy, że pojęcie miejsca zamieszkania nie zostało zdefiniowane na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem pojęcie to musi być wykładane zgodnie z treścią przypisywaną mu na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm.). Stosownie do postanowień tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Oznacza to, że do wskazania miejsca zamieszkania nie wystarcza stwierdzenie przebywania określonej osoby fizycznej w danej miejscowości, ale konieczne jest również wykazanie zamiaru stałego pobytu w tej miejscowości. W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na oświadczenie zainteresowanego o tymczasowości pobytu u córki, brak jest okoliczności wskazujących na zamiar pobytu zainteresowanego w jakiejkolwiek określonej miejscowości. Wbrew bowiem stanowisku Burmistrza Miasta i Gminy T. z przedstawionych akt sprawy nie wynika, że zainteresowany jednoznacznie wyraził zamiar powrotu na teren Gminy O., co w połączeniu z brakiem praw do lokalu położonego na terenie tej gminy wyklucza to możliwość uznania tej miejscowości za miejsce zamieszkania zainteresowanego. Oznacza to, że właściwość organu w rozpoznawanej sprawie nie może być wyznaczona na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s. Mając powyższe ustalenia na uwadze, należy stwierdzić, że sytuacja, w której znalazł się zainteresowany, uzasadnia wskazanie organu właściwego w sprawie na podstawie art. 10 ust. 3 u.p.s. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak możliwości wskazania miejsca zamieszkania przy jednoczesnej niemożliwości stwierdzenia bezdomności stanowi przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, o którym mowa w tym przepisie. W konsekwencji powyższego za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego należało uznać Burmistrza Miasta i Gminy T.. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.