I OW 189/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty B. w B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą B. w B. a Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w C. Wydział Kształtowania Ustroju Rolnego i Gospodarowania Zasobem przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. o wygaszenie prawa trwałego zarządu dla nieruchomości gruntowych postanawia wskazać Starostę Powiatu B. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 17 listopada 2021 r. Starosta B. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między nim a Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w C. Wydział Kształtowania Ustroju Rolnego i Gospodarowania Zasobem, w sprawie rozpatrzenia wniosku z 1 października 2021 r. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. o wygaszenie prawa trwałego zarządu dla nieruchomości gruntowych oznaczonych jako działki nr ewid. [...] i [...] z obrębu L. oraz działka nr ewid. [...] z obrębu B., gmina C. - obszar wiejski. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. zwróciło się do Starosty B. z wnioskiem z 5 marca 2021 r. o potwierdzenie wygaszenia prawa trwałego zarządu dla opisanych wyżej nieruchomości gruntowych z dniem 1 stycznia 2018 r. na podstawie art. 531 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r. poz. 624, ze zm.). Starosta B. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o stosowne dokumenty m.in. decyzje ustanawiające trwały zarząd dla ww. działek. W odpowiedzi Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. przesłało kserokopie dwóch decyzji Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. o przekazaniu przedmiotowych nieruchomości w trwały zarząd: z [...] marca 2004 r., znak: [...] oraz z [...] czerwca 2004 r., znak: [...]. Starosta podniósł, że w myśl art. 19 ust. 1 i ust. 2 nieobowiązującej już ustawy z 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 130, poz. 1087 ze zm.), z dniem wejścia w życie ustawy, czyli z dniem 30 lipca 2005 r., stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami przechodzą w trwały zarząd odpowiednio - urzędów morskich, regionalnych zarządów gospodarki wodnej, parków narodowych i marszałków województw, stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 1-4 uchylonej ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121) oraz, że przejście tego mienia w trwały zarząd, stwierdzał, w drodze decyzji na wniosek zainteresowanego, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Wydanie takiej decyzji jest konieczne w celu wskazania, który z podmiotów wymienionych w art. 11 ust. 1 oraz 217 ust. 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, a także w art. 19 ust. 1 ustawy z 2005 r. zmieniającej Prawo wodne, wykonuje trwały zarząd w imieniu Skarbu Państwa. Ponadto do czasu wydania decyzji przez właściwego starostę podmiot nie może ujawnić przysługujących mu praw w księdze wieczystej. Z art. 531 obecnie obowiązującej ustawy - Prawo wodne, regulującego kwestię wygaśnięcia trwałego zarządu, wynika natomiast, że dotyczy on ustanowionego trwałego zarządu, a więc - w ocenie Starosty - trwałego zarządu, który został stwierdzony decyzją właściwego starosty. Zatem wydanie decyzji, określonej w art. 531 ww. ustawy, może nastąpić jedynie w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia decyzją administracyjną właściwego starosty przejścia danych nieruchomości w trwały zarząd. Decyzje ustanawiające zarząd trwały w sprawie wydała Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. w trybie art. 34 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 2243, ze zm.). Trwały zarząd powinien więc wygasić Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, zgodnie z art. 36 ust. 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Z tych względów Starosta B., powołując art. 36 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, odmówił stwierdzenia wygaśnięcia prawa trwałego zarządu dla nieruchomości gruntowych o nr ewid. [...] i [...] z obrębu L. oraz nr ewid. [...] z obrębu B. Wobec powyższego Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w G. wnioskiem z 1 października 2021 r. wystąpiło do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w C. o wygaszenie prawa trwałego zarządu. Następnie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w C. przekazał przedmiotowy wniosek według właściwości do rozpoznania przez Starostę B. Starosta B. podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zdecydował o przedstawieniu niniejszego sporu kompetencyjnego Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu celem rozstrzygnięcia i wskazania organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w C. stwierdził, że nie jest organem właściwym do rozpoznania sprawy, albowiem w sprawie niniejszej nie znajduje zastosowania art. 36 ust 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Wskazał, że wygaśnięcie trwałego zarządu w niniejszej sprawie nastąpiło z mocy prawa na podstawie art. 531 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. W takiej sytuacji decyzję o charakterze deklaratoryjnym wydaje właściwy starosta. Natomiast zgodnie z art. 36 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa byłby właściwy do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu wyłącznie w razie zajścia okoliczności wskazanych w art. 36 ust. 1 ww. ustawy. Co więcej, decyzja tak wydana miałaby charakter konstytutywny, a więc kształtowałaby dopiero stan prawny, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, albowiem trwały zarząd wygasł z mocy prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) - dalej ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 531 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, trwały zarząd wód, gruntów pokrytych wodami oraz pozostałych nieruchomości, ustanowiony na rzecz regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw lub jednostek organizacyjnych samorządu województwa wykonujących zadania marszałków województw, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 4 ustawy uchylanej w art. 573, wygasa z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - tj. z dniem 1 stycznia 2018 r. Z art. 531 ust. 2 powołanej ustawy wynika natomiast, że wygaśnięcie trwałego zarządu potwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich albo właściwego marszałka województwa, właściwy starosta. Według cytowanych przepisów, wygaszenie trwałego zarządu nastąpiło z mocy samego prawa, wymaga jednak potwierdzenia decyzją właściwego starosty. Ustawodawca nie wprowadził przy tym jakichkolwiek warunków zastosowania cytowanych przepisów, w szczególności nie uzależnił tego od podstawy prawnej i okoliczności faktycznych uprzedniego powstania lub ustanowienia trwałego zarządu. W związku z tym, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. w sprawie potwierdzenia wygaszenia trwałego zarządu dla nieruchomości gruntowych oznaczonych jako działki nr ewid. [...] i [...] z obrębu L. oraz działki nr ewid. [...] z obrębu B., gmina C. - obszar wiejski, jest Starosta Powiatu B. Z akt sprawy wynika przy tym, że Starosta B. uznał się już uprzednio organem właściwym w sprawie dotyczącej potwierdzenia wygaszenia trwałego zarządu, skoro decyzją z [...] września 2021 r. odmówił żądaniu wnioskodawcy. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.