I OW 159/24

Dnia 26 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta K. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.S. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych oraz przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na żywność, odzież i środki czystości postanawia: wskazać Burmistrza Miasta K. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 18 lipca 2024 r. Burmistrz Miasta K. G. (dalej także: "wnioskodawca") wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta K. G. a Prezydentem Miasta Wałbrzycha w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków K.S. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych oraz przyznanie zasiłku okresowego i zasiłku celowego na żywność, odzież i środki czystości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że K.S. jest osobą bezdomną, jednakże jej ostatnie zameldowanie na terenie gminy K. G. miało charakter fikcyjny, przez co w ocenie wnioskodawcy nie powinno służyć do ustalenia właściwości miejscowej gminy. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Wałbrzych wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby zainteresowanej na pobyt stały, niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zauważyć należy, że niniejsza sprawa jest już kolejnym sporem o właściwość między Burmistrzem Miasta K. G., a Prezydentem Miasta Wałbrzych dotyczącym wskazania organu właściwego do rozpoznania – kolejnego - wniosku K.S. W postanowieniu z 2 sierpnia 2024 r., sygn. I OW 78/24 oraz w postanowieniu z 2 sierpnia 2024 r., sygn. I OW 94/24 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Burmistrza Miasta K. G. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku K.S. Niniejsza sprawa dotyczy jednak kolejnego wniosku K.S. tj. wniosku z 1 lipca 2024 r., zatem w sprawie nie występuje powaga rzeczy osądzonej i podlega ona rozpoznaniu. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2024.1283 t.j.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Nie jest w sprawie sporne, że K.S. jest osobą bezdomną – okoliczność tę uznają oba organy pozostające w sporze, wynika ona również jednoznacznie z akt sprawy. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 ups, zgodnie z którym organem właściwym w sprawie jest organ gminy ostatniego miejsca zameldowania wymienionej na pobyt stały. Z akt sprawy wynika, że ostatnim miejscem zameldowania K.S. na pobyt stały, w okresie od 14 lutego 2024 r. do 6 marca 2024 r. była K., ul. [...] – co także nie jest sporne w sprawie. Okoliczności podnoszone przez Burmistrza Miasta K. G. nie mają znaczenia w sprawie, albowiem zgodnie z art. 101 ust. 2 ups o właściwości organu decyduje miejsce ostatniego zameldowania osoby na pobyt stały, niezależnie od tego z jakich powodów i w jakich okolicznościach zameldowanie to nastąpiło. Nie ma również w tej sytuacji znaczenia fakt, że zainteresowana realnie wiąże swoją aktywność z W. a nie z K. W przypadku osoby bezdomnej o właściwości organu przesądza sam fakt zameldowania. Wyjaśnić należy, że na gruncie niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia to, czy do zameldowanie zainteresowanej na pobyt stały na terenie Gminy K. G. było fikcyjne, czy też nie. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego, służy celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała i odnotowywane jest w odpowiednim rejestrze. W sytuacji zatem, gdy dane zostały zarejestrowane, tj. organ dokonał czynności materialno-technicznej zameldowania, a następnie ujawnione zostały sprzeczności między danymi zgłoszonymi a stanem faktycznym istniejącym w dniu rejestracji zameldowania, organ w każdym czasie powinien rozstrzygnąć wątpliwości - w postępowaniu w przedmiocie uchylenia dokonanej czynności materialno-technicznej zameldowania. Postępowanie takie nie zostało jednak przeprowadzone, ani zainicjowane, w związku z czym nie ma podstawy, żeby na gruncie niniejszego sporu o właściwość – i to jedynie na podstawie twierdzeń organu - kwestionować prawidłowość zameldowania K.S. na pobyt stały na terenie Gminy K. G. W konsekwencji uznać należy, że skoro ostatnie miejsce zameldowania K.S. na pobyt stały znajdowało się na terenie gminy K. G., to zgodnie z art. 101 ust. 2 ups organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Burmistrz Miasta K. G. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.