I OW 150/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Matek Stojanowski Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Sieradza o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Sieradza a Prezydentem Miasta Częstochowa w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie dotyczącej zwrotu wydatków poniesionych przez gminę w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oraz skierowania i opłaty za pobyt w schronisku postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Prezydentowi Miasta Sieradza ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.

Pismem z 31 lipca 2025 r. Prezydent Miasta Sieradza (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Częstochowa w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie dotyczącej zwrotu wydatków poniesionych przez gminę w przedmiocie przyznania zasiłku celowego M. B. oraz skierowania i opłaty za pobyt wymienionego w schronisku. Wnioskodawca wniósł o stwierdzenie braku podstaw do zwrotu przez gminę Sieradz wydatków miastu Częstochowa – które przyznało świadczenie w miejscu pobytu osoby bezdomnej, stwierdzenie braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 101 ust. 3 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: "ups") oraz zobowiązanie Prezydenta Miasta Częstochowa do nadesłania akt sprawy. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Częstochowa wniósł odrzucenie wniosku. Przy piśmie z 30 września 2025 r. wnioskodawca wniósł dodatkowo o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Częstochowa, dotyczących przyznania M. B. schronienia oraz świadczenia w postaci zasiłku celowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że aby mógł zaistnieć spór o właściwość w rozumieniu art. 4 ppsa, sprawa zawisła przed organami administracji publicznej musi mieć charakter sprawy administracyjnej, tj. sprawy przekazanej do rozstrzygania organom administracji publicznej w formie władczej i w drodze aktu o charakterze indywidualnym. Z akt sprawy wynika, że postępowania dotyczące przyznania świadczeń M. B. zostały zakończone, albowiem decyzje dotyczące przyznania świadczeń zostały wydane. W przedstawionych okolicznościach nie doszło zatem do sytuacji, w której organy przestrzegając obowiązku określonego w art. 19 kpa zakwestionowały swoją właściwość co do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. Sprawa ta została przez organ załatwiona. Kwestią sporną pozostaje wyłącznie dokonanie rozliczeń pomiędzy gminą miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie, która udzieliła pomocy doraźnej z uwagi na szczególnie uzasadnioną sytuację osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, a gminą, do której wystąpiono o zwrot poniesionych wydatków. Rozliczenia tego rodzaju dokonywane są na podstawie art. 101 ust. 7 ups nie przybierają one jednak formy decyzji administracyjnej ani żadnego innego aktu indywidualnego z zakresu administracji publicznej. Spory wynikłe na tym tle stanowią sprawę cywilną, a nie administracyjną (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OW 10/24 i powołane tam orzecznictwo). Sprawa niniejsza nie ma zatem charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy, nie istnieje bowiem sprawa administracyjna która miałaby podlegać rozstrzygnięciu, a wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jako dotyczący sprawy cywilnej a nie administracyjnej, nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Z tego samego powodu wnioski procesowe wnioskodawcy także nie mogły otrzymać dalszego biegu. Jedynie na marginesie można zauważyć, że wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji w ogóle nie mógłby zostać rozpoznany w ramach postępowania dotyczącego rozpoznania sporu o właściwość, przedmiot tego postępowania jest bowiem ograniczony wyłącznie do wskazania organu właściwego do rozpoznania danej sprawy administracyjnej i nie obejmuje orzekania co do wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ppsa.