I OW 148/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Burmistrzem Miasta C. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku D. S. o skierowanie do domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży postanawia oddalić wniosek.

PISMEM Z 28 LIPCA 2025 R. PREZYDENT MIASTA W. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA C. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU D. S., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O SKIEROWANIE DO DOMU DLA MATEK Z MAŁOLETNIMI DZIEĆMI I KOBIET W CIĄŻY. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana zwróciła się o udzielenie jej i piątce jej małoletnich dzieci pomocy w formie schronienia oraz zasiłku okresowego. Zaznaczył, że w związku z usunięciem rodziny z wynajmowanego mieszkania z powodu zaległości czynszowych zainteresowana jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., której ostatni adres miejsca zameldowania na pobyt stały znajduje się w W.. Zainteresowana poinformowana o możliwości ubiegania się o umieszczenie w placówce w tym mieście nie wyraziła zgody na powrót do W.. Wnioskodawca zaznaczył, że zgodnie z § 5 ust. 4 i 6 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2024 w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (Dz.U. z 2024 r. poz. 169), dalej: rozporządzenie z 2024 r., w przypadku osób bezdomnych wniosek o skierowanie do domu składany jest do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na gminę miejsca pobytu. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta C. wskazał, że placówka, w której zainteresowana przebywała wraz z dziećmi w dacie wystąpienia o udzielenie jej i piątce jej małoletnich dzieci pomocy w formie schronienia oraz zasiłku okresowego nie jest placówką realizującą zadania gminy C. ani placówką prowadzoną przez starostę bądź na jego zlecenie. W ocenie organu powoduje to, że przepisy rozporządzenia z 2024 r. nie znajdują zastosowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta W., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta C.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie do domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Zauważyć przy tym należy, że zacytowany powyżej przepis określa właściwość miejscową gminy, podczas gdy prowadzenie domów, których dotyczy wniosek, zgodnie z art. 19 pkt 11 u.p.s., jest zadaniem własnym powiatu, a nie gminy. W przypadku domów dla matek z małoletnimi dziećmi tryb kierowania i przyjmowania do takich domów został uregulowany na podstawie delegacji zawartej w art. 47 ust. 5 u.p.s. w rozporządzeniu z 2024 r. Zgodnie z § 5 przywołanego rozporządzenia skierowanie do domu [dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży – dalej: dom] następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Osoba ubiegająca się o skierowanie do domu składa wniosek w ośrodku pomocy społecznej właściwym ze względu na jej miejsce zamieszkania, a w przypadku osób bezdomnych – w ośrodku właściwym ze względu na gminę miejsca pobytu (ust. 4). Ośrodek, o którym mowa w ust. 4, kompletuje dokumenty, o których mowa w ust. 5, w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku i przekazuje je za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe lub drogą elektroniczną, za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne lub w trybie ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych do starosty najbliższego powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu, który wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu do domu (ust. 6). W przypadku osób bezdomnych ubiegających się o skierowanie do domu, ośrodek właściwy ze względu na miejsce pobytu tej osoby, przekazując dokumentację, o której mowa w ust. 5, do starosty powiatu, o którym mowa w ust. 6, informuje gminę właściwą ze względu na ostatnie miejsce zameldowania osoby ubiegającej się o skierowanie o toczącym się postępowaniu w sprawie skierowania do domu (ust. 7). Mając powyższe na uwadze, odnotować należy, że wniosek zainteresowanej z 14 października 2024 r. został złożony do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., tj. do organu pomocy społecznej gminy miejskiej nieposiadającej praw powiatu. Jako taka gmina (miasto) C. nie świadczy usług objętych wnioskiem. Zakres zadań placówki w C. ogranicza się zatem zgodnie z § 5 ust. 4 i 6 rozporządzenia z 2024 r. do przyjęcia wniosku zainteresowanej, skompletowania dokumentacji i przesłania jej do starosty najbliższego powiatu prowadzącego dom lub zlecającego prowadzenie domu, który to starosta zobowiązany jest do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu do domu. Jednocześnie z uwagi na położenie geograficzne miasta C. i miasta W. (miasta na prawach powiatu) nie sposób przyjąć, że najbliższym starostą powiatu prowadzącego dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży w stosunku do miasta C. jest Prezydent Miasta W.. Oznacza to, że żaden z organów pozostających w sporze nie jest organem właściwym w sprawie skierowania zainteresowanej i jej dzieci do domu dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, co zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego uniemożliwia rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Na marginesie powyższego, tytułem wyjaśnienia, wskazać należy, że o możliwości zastosowania przepisów rozporządzenia z 2024 r. decyduje treść żądania sformułowanego przez zainteresowaną, a nie okoliczność w jakiego rodzaju placówce i przez kogo prowadzonej zainteresowana przebywała w dacie złożenia żądania. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.