I OW 105/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Marian Wolanin NSA Iwona Bogucka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Niepołomice o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Niepołomice a Prezydentem m.st. Warszawy przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku w sprawie ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi finansowej z tytułu urodzenia dziecka postanawia 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Burmistrzowi Miasta i Gminy Niepołomice ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku. .

PISMEM Z 11 CZERWCA 2025 R. BURMISTRZ MIASTA I GMINY NIEPOŁOMICE WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM M.ST. WARSZAWY W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU N.C. (DALEJ: ZAINTERESOWANA) W SPRAWIE USTALENIA PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI FINANSOWEJ Z TYTUŁU URODZENIA DZIECKA. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana wnioskiem z 12 lutego 2025 r. wystąpiła o ustalenie na jej rzecz prawa do jednorazowej zapomogi finansowej z tytułu urodzenia dziecka, uregulowanej w uchwale Rady Miejskiej w Niepołomicach. Oświadczeniem z 7 marca 2025 r. zainteresowana poinformowała o zmianie miejsca zamieszkania, wskazując, że od 9 marca 2025 r. zamieszkiwać będzie na terenie Miasta Stołecznego Warszawy. W związku z powyższym wniosek z 12 lutego 2025 r. przekazany został zgodnie z aktualnym miejscem zamieszkania zainteresowanej. Prezydent m.st. Warszawy zawiadomieniem z 31 marca 2025 r. zwrócił wniosek, wskazując, że w przypadku świadczenia, o które wnioskowała zainteresowana, nie przekazuje się sprawy zgodnie z aktualnym miejscem zamieszkania strony. Ponadto Prezydent podniósł, że sprawa podlega rozstrzygnięciu na podstawie prawa miejscowego obowiązującego na terenie gminy Niepołomice. W ocenie wnioskodawcy wyłączenie możliwości przekazania sprawy organowi właściwemu z uwagi na aktualne miejsce zamieszkania strony nie wyłącza ogólnych uregulowań zawartych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm., dalej: "uśr"), zgodnie z którymi jedynym organem właściwym dla załatwienia sprawy dotyczącej świadczeń rodzinnych, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał także, że wniosek zainteresowanej powinien zostać rozpatrzony na podstawie właściwej uchwały obowiązującej w miejscu jej aktualnego zamieszkania. W wyniku powyższego wnioskodawca zwrócił się o wskazanie Prezydenta m.st. Warszawy jako organu właściwego w sprawie oraz zasądzenie od organu pozostającego w sporze zwrotu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego ustalonymi według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na wniosek Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że uchwała Miasta i Gminy Niepołomice normuje jedynie okres zamieszkiwania w momencie złożenia wniosku, nie precyzując kwestii dotyczących zmiany miejsca zamieszkania wnioskodawcy w trakcie rozpatrywania wniosku. Zaznaczył też, że na terenie Miasta Stołecznego Warszawy nie obowiązuje uchwała stanowiąca odpowiednik uchwały stanowiącej podstawę prawną wniosku zainteresowanej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Świadczenie, o które ubiega się zainteresowana, znajduje swoją podstawę prawną w uchwale nr LXV/656/10 Rady Miejskiej w Niepołomicach z dnia 25 maja 2010 r. w sprawie ustanowienia jednorazowej zapomogi finansowej z tytułu urodzenia się dziecka (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2010 r. Nr 327, poz. 2249 z późn. zm.). Uchwała ta została wydana m.in. na podstawie art. 22a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, dalej: u.ś.r.), zgodnie z którym rada gminy w drodze uchwały może przyznać zamieszkałym na terenie jej działania osobom jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia ich dziecka (ust. 1). Do zapomogi, o której mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów rozdziałów 4, 6 i 7 (ust. 2). Szczegółowe zasady udzielania zapomogi określa uchwała rady gminy (ust. 3). W związku z urodzeniem się jednego dziecka może być przyznana tylko jedna zapomoga (ust. 4). Wypłaty zapomóg finansowane są ze środków własnych gminy (ust. 5). Zgodnie z art. 2 pkt 3 u.ś.r., zapomoga wypłacana przez gminy na podstawie art. 22a u.ś.r. jest świadczeniem rodzinnym. Przepis art. 22a ust. 2 u.ś.r. wyłącza stosowanie do tej zapomogi przepisów rozdziałów 4, 6 i 7 ustawy. Nie jest zatem wyłączone stosowanie art. 20 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym zadania w zakresie świadczeń rodzinnych są realizowane przez organy właściwe jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. W tej sytuacji do sporu o właściwość zastosowanie znajduje przepis art. 22 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.)., który stanowi, że spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego w różnych województwach w sprawach należących do zadań z zakresu administracji rządowej rozstrzyga minister właściwy do spraw administracji publicznej. Faktem znanym sądowi z urzędu jest, że organy pozostające w sporze mają siedziby w różnych województwach: gmina Niepołomice leży bowiem w województwie małopolskim, natomiast Miasto Stołeczne Warszawa w województwie mazowieckim. Okoliczność powyższa wyklucza właściwość sądu administracyjnego. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 - rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. W świetle powyższego przepisu niewątpliwym jest, że sąd administracyjny jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu o właściwość pomiędzy organami jednostkami samorządu terytorialnego wyłącznie wtedy, kiedy nie ma ustalonego na podstawie art. 22 § 1 pkt 1-4 k.p.a. innego organu właściwego do rozstrzygnięcia tego sporu. Z podanych względów, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do rozstrzygnięcia niniejszego sporu a złożony wniosek podlegał odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. , o czym orzeczono w pkt 1 postanowienia. Zwrot wpisu w pkt 2 postanowienia nastąpił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. .