I OW 144/17

POSTANOWIENIE Dnia 18 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza X. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem X. a Starostą O. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy dotyczącej ponoszenia opłat za pobyt W. Ch. w pieczy zastępczej postanawia: 1) odrzucić wniosek; 2) zwrócić Burmistrzowi X. ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od wniosku.

Burmistrz J. reprezentowany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działając na podstawie art. 22 § 3 pkt 2 w związku z art. 22 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem J. (Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w J.), a Starostą O. (Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w O.). Przedmiotem sporu jest ponoszenie odpłatności za pobyt dziecka – W. C. w pieczy zastępczej. Burmistrz J. wniósł o uznanie go za organ niewłaściwy do ponoszenie wskazanych opłat. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, iż powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O. pismem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] poinformowało Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J., że noworodek płci żeńskiej urodzony [...] lutego 2017 r. w B., córka M. C. z dniem [...] lutego 2017 r. została umieszczona w rodzinnej pieczy zastępczej. Małoletnia w dniu [...] lutego 2017 r. została odebrana ze Szpitala Powiatowego w B. z oddziału noworodkowego. Matka małoletniej jest mieszkanką Domu Pomocy Społecznej w J. Do MOPS J. wpłynęła nota księgowa z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], na której widniało obciążenie m.in. za pobyt małoletniej W. C. w pieczy zastępczej. W dniu [...] marca 2017 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wystosował pismo, w którym zwrócił się z prośbą o wystawienie korekty do wskazanej noty z uwagi, iż nie ma podstaw do ponoszenia przez Gminę J. opłat za małoletnią, gdyż dziecko zostało pozostawione w szpitalu po urodzeniu, a matka zrzekła się praw rodzicielskich w szpitalu. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O. pismem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] podtrzymało swoje stanowisko, twierdząc że to Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. jest zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt małoletniej W. C. w pieczy zastępczej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. w dniu [...] kwietnia 2017 r. wystosował do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w O. kolejne pismo, w którym podtrzymał swoje stanowisko i stwierdził, że nie ma podstaw do ponoszenia opłaty z uwagi na to, iż dziecko po pobycie w Szpitalu Powioatowym zostało umieszczone w zawodowym pogotowiu rodzinnym. Dziecko nie przebywało na terenie gminy J., zostało pozostawione bezpośrednio po urodzeniu w Szpitalu Powiatowym w B., wobec czego nie zamieszkiwało na terenie gminy Jeziorany przed umieszczeniem w pieczy zastępczej. Matka dziecka w dniu [...] lutego 2017 r. w Szpitalu Powiatowym podpisała dokumenty dotyczące zrzeczenia się praw rodzicielskich. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 191 ust. 10a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, przepisów ust. 9 i 10 nie stosuje się w przypadku dzieci, o których mowa w ust. 8 pkt 2, tj. dzieci pozostawionych bezpośrednio po urodzeniu lub dzieci, których tożsamość rodziców jest nieznana. Przepisy ustawy są jednoznaczne i zgodnie z art. 191 ust. 13 wydatki na dziecko, o których mowa w ust. 8 pkt 2 w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym ponosi powiat właściwy ze względu na miejsce pozostawienia dziecka. Zdaniem Burmistrza J. przepis ustawy wskazuje jednoznacznie, że za dziecko pozostawione bezpośrednio po urodzeniu, wydatki ponosi powiat i zgodnie z ust. 10a nie ma tu zastosowania art. 191 ust. 9 i 10 ustawy o wspieraniu rodziny, wobec czego tutejszy Ośrodek nie ma podstaw do zwrotu wydatków za małoletnią. Matka małoletniej jest mieszkanką Domu Pomocy Społecznej w J., gdzie została skierowana przez gminę G., która płaci za jej pobyt w domu pomocy społecznej. Burmistrz Jezioran nadmienił, że zgodnie z art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, dla mieszkańca domu pomocy społecznej właściwa jest gmina, która skierowała go do ośrodka. W dniu [...] kwietnia 2017 r. wpłynęła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. kolejna nota księgowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., w której została ujęta opłata za kolejny miesiąc opieki zastępczej. Burmistrz J., w imieniu którego działał Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., w dniu [...] kwietnia 2017 r. kolejny raz pisemnie poinformował Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O., że nie ma podstaw do ponoszenia opłaty za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej, prosząc równocześnie o wystawienie korekt do otrzymanych not księgowych. Pismem z dnia [...] maja 2017 r. Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O. poinformowało, że podtrzymuje swoje stanowisko, iż to Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J. jest zobowiązany do ponoszenia opłat za pobyt małoletniej W. C. w pieczy zastępczej oraz wezwało do uregulowania należności, przesyłając wezwanie do zapłaty. W odpowiedzi na wniosek Starosta O., w imieniu którego działa Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w O., stwierdził, że niniejszy spór kompetencyjny nie podlega rozstrzygnięciu przez sąd administracyjny, ponieważ organy samorządu terytorialnego: Starosta O. i Burmistrz J. objęte są kompetencją wspólnego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Starosta wniósł o odrzucenie wniosku Burmistrza J. lub umorzenie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., powstaje w związku z odmienną oceną zakresu, określonej w przepisach prawa, kompetencji organów administracji publicznej. Sporem takim jest sytuacja prawna, w której między organami zachodzi rozbieżność poglądów, co do właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej, tożsamej pod względem podmiotowym (tożsamości strony), przedmiotowym (tożsamości żądania) i przy stosowaniu tej samej podstawy prawnej. Chodzi tu przy tym nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie należącą do jego właściwości indywidualną sprawę administracyjną rozstrzyganą przez taki organ w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną. Musi więc istnieć materialnoprawna podstawa do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Omawianego trybu nie można więc stosować do rozstrzygania sporów dotyczących wykonywania zadań publicznych w innych formach niż decyzja administracyjna (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2006 r., I OW 48/06, LEX nr 321535, z 5 grudnia 2008 r. sygn. I OW 142/08 LEX 565694). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem J. a Starostą O., albowiem oba ww. organy uznają się za niewłaściwe miejscowo w sprawie ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka W. C. w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego. Zgodnie z art. 191 ust. 16 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 135 ze zm.): "w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego". Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje w zakresie właściwości do rozstrzygania sporów pomiędzy organami samorządu terytorialnego, zasadę przyznającą właściwość organowi wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1), od której – w razie gdy brak wspólnego organu wyższego stopnia – wprowadza wyjątek, przyznając właściwość sądowi administracyjnemu. Art. 191 ust. 16 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej reguluje zatem tryb rozstrzygnięcia, na której jednostce samorządu terytorialnego ciąży obowiązek ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka. Wskazać należy, iż stosownie do przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ciężar ponoszenia wydatków spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego, a organ jest jedynie wykonawcą tego obowiązku, realizowanego przez czynność techniczną – wypłaty (por. postanowienie NSA z 7 października 2015 r., sygn. akt I OW 125/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Spór, o rozstrzygnięcie którego wniósł Burmistrza J., jest sporem o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Do rozstrzygnięcia takich sporów, zgodnie z powołanym art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. właściwy jest wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego ma miejsce tylko w razie braku takiego organu. Będący w sporze Starosta O. oraz Burmistrz J. mają wspólny organ wyższego stopnia, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., którego właściwość obejmuje zarówno powiat o., jak i miasto na prawach powiatu – O. W związku z powyższym, w świetle powołanego na wstępie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., brak jest kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wniosek o rozstrzygnięcie tego sporu powinno rozpoznać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. Z tych przyczyn wniosek skierowany do sądu administracyjnego, jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu na podstawie art. 4 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. O zwrocie ze środków Naczelnego Sądu Administracyjnego kwoty [...] złotych uiszczonej przez wnioskodawcę tytułem wpisu sądowego od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.