I OW 131/21

Dnia 26 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku E.K. o przeniesienie do innego domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie.

Prezydent Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania podania E. K. o przeniesienie i skierowanie do innego domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku podano, że w dniu 14 lica 2021 r. wpłynęło do Prezydenta Miasta [...] zawiadomienie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przekazaniu według właściwości miejscowej podania E. K. przebywającego w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [...] o przeniesienie i skierowanie do innego domu pomocy społecznej, usytuowanego bliżej ostatniego miejsca zameldowania, a gdzie zamieszkuje najbliższa rodzina strony. W trakcie postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta [...] ustalił, że ostatnim miejscem zameldowania E. K. na pobyt stały była Gmina [...], natomiast od dnia 10 października 2015 r. ww. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [...], gdzie został skierowany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], a co - zdaniem Prezydenta – uzasadnia wskazanie organu właściwego w oparciu o art. 101 ust. 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [...] podnosił, że aktualnym miejscem zamieszkania E. K. jest Dom Pomocy Społecznej w [...], w którym przebywa on od 2015 r. i jest zameldowany na pobyt stały. Bezspornym jest więc fakt, że dla ww. głównym ośrodkiem oraz centrum życiowym jest [...], gdzie mieszka na stałe i korzysta ze świadczeń zdrowotnych. Zdaniem pozostającego w sporze organu, miejsce zamieszkania - pojmowane jako miejscowość, w której dana osoba przebywa od kilku lat i w której najczęściej skoncentrowane są wszystkie, podstawowe jej czynności życiowe, wydaje się być najlepszym rozwiązaniem dotyczącym wskazania właściwości gminy zobowiązanej do przyznania świadczenia i ponoszenia kosztów jego przyznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaistniał spór negatywny pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Wójtem Gminy [...]. Żaden z tych organów nie uznaje się bowiem za właściwy do rozpoznania wniosku E. K. o przeniesienie do innego domu pomocy społecznej. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że w myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 dalej jako "u.p.s."), generalnie określającym właściwość organów pomocy społecznej w sprawach regulowanych tą ustawą, zobowiązaną do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ta sama zasada przyjęta została w przypadku decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzji ustalającej opłatę za pobyt w tej placówce, które - zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy - wydaje organ gminy właściwej dla osoby kierowanej, w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z przepisu o charakterze lex specialis, a to art. 101 ust. 6 u.p.s. wynika natomiast, że gmina, która spowodowała skierowanie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, a więc również w sprawach przeniesienia do innego domu pomocy społecznej. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, interpretując cytowany przepis, należy mieć na względzie, że przypisuje on istotne znaczenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i zakłada, że gmina, która spowodowała umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej pozostaje właściwa we wszystkich sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej dla tej osoby, w czasie jej zamieszkiwania w tym domu. Decyzja ta zachowuje więc znaczenie kształtujące właściwość organu pomocy społecznej dopóki pozostaje w obrocie prawnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 października 2011 r. sygn. akt I OW 110/11, 15 czerwca 2012 r. sygn. akt I OW 56/12, z 15 maja 2014 r. sygn. akt I OW 48/14, 21 lutego 2017 r. sygn. akt I OW 240/16, 5 października 2017 r. sygn. akt I OW 122/17, 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OW 265/177 marca 2018 r. sygn. akt I OW 308/17 i 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OW 260/17 – dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy, wskazać należy, że okolicznością bezsporną jest, iż w dniu wystąpienia do Wójta Gminy [...] o przeniesienie do innego domu pomocy społecznej, E. K. przebywał w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [...], gdzie został skierowany na mocy decyzji Wójta Gminy [...], a która to decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Zatem – na mocy art. 101 ust. 6 u.p.s. - organem właściwym do rozpoznania wniosku E. K. o przeniesienie do innego domu pomocy społecznej nadal pozostaje Wójt Gminy [...], o czym Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a.