I OW 120/21

Dnia 25 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Międzyrzeckiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Międzyrzeckim a Starostą Gorzowskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie małoletniego Z. K. w Domu Dziecka postanawia: 1) odrzucić wniosek; 2) zwrócić Powiatowi Międzyrzeckiemu ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku.

Wnioskiem z dnia 9 lipca 2021 r. Starosta Międzyrzecki zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Starostą Gorzowskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie małoletniego Z. K. w Domu Dziecka. W odpowiedzi na powyższy wniosek Starosta Gorzowski wniósł o uznanie Starosty Międzyrzeckiego jako organu właściwego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Zaistniały w niniejszej sprawie spór jest sporem negatywnym, albowiem oba organy, tj. Starosta Międzyrzecki jak i Starosta Gorzowski uznały się za niewłaściwe w sprawie ponoszenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie małoletniego Z. K. w Domu Dziecka. Zwrócić należy uwagę, że właściwość jednostek organizacyjnych w przedmiocie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej określa art. 191 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r., poz. 821 ze zm.), przy czym co do zasady – finansowanie pobytu dzieci w pieczy zastępczej należy do obowiązków powiatów. Zgodnie bowiem z art. 191 ust. 1 powołanej ustawy powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej ponosi: 1) wydatki na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej albo rodzinnym domu dziecka; 2) średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym; 3) wydatki na finansowanie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie. Stosownie natomiast do treści art. 191 ust. 16 ustawy w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość powiatów oraz gmin obowiązanych do ponoszenia wydatków, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje w zakresie właściwości do rozstrzygania sporów pomiędzy organami samorządu terytorialnego, zasadę przyznającą właściwość organowi wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1), od której – w razie gdy brak wspólnego organu wyższego stopnia – wprowadza wyjątek, przyznając właściwość sądowi administracyjnemu. W rozumieniu art. 5 § 2 pkt 6 K.p.a., Starosta jest organem jednostki samorządu terytorialnego, a organem wyższego stopnia w stosunku do niego jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej (art. 17 pkt 1 K.p.a.). W przedmiotowej sprawie brak jest takich przepisów szczególnych. Spór, o rozstrzygnięcie którego wniósł Starosta Międzyrzecki, jest sporem o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego. Do rozstrzygnięcia tego sporu, zgodnie z powołanym art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. właściwy jest wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego ma tylko miejsce w razie braku takiego organu. Obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925). Z § 1 pkt 4 lit. a tego rozporządzenia wynika, że powiaty: gorzowski, międzyrzecki, słubicki, strzelecko-drezdenecki i sulęciński oraz miasto na prawach powiatu - Gorzów Wielkopolski, objęte są obszarem właściwości miejscowej tego samego organu odwoławczego - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim. Powyższe oznacza, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest niedopuszczalny, bowiem pozostający w sporze Starosta Międzyrzecki oraz Starosta Gorzowski mają wspólny organ wyższego stopnia, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim, którego właściwość obejmuje zarówno powiat międzyrzecki jak i powiat gorzowski. Tożsamy pogląd o braku właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy zaistniały spór o właściwość dotyczy spraw ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich umieszczonych w pieczy zastępczej i który toczy się pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego mającymi wspólny dla nich organ wyższego stopnia, został wyrażony m.in. w postanowieniach z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I OW 144/17, z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt I OW 230/18, z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt I OW 138/20, z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt I OW 173/20, z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt I OW 58/21 oraz z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I OW 88/21, który Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela. W świetle powołanego art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a., brak jest zatem kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania wniosku o wskazanie organu właściwego do ponoszenia średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie małoletniego Z. K. w Domu Dziecka, a wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powinno rozpoznać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 64 § 3 P.p.s.a. i art. 15 § 2 P.p.s.a., postanowił przedmiotowy wniosek odrzucić. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.