I OW 12/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Zarządu Województwa Lubelskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Zarządem Województwa Lubelskiego a Starostą Janowskim przez wskazanie organu właściwego do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu postanawia: wskazać Zarząd Województwa Lubelskiego jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. Zarząd Województwo Lubelskiego wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego między nim a Starostą Janowskim w sprawie wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 23 grudnia 2022 r. Starosta przekazał wniosek Dyrektora Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2022 r. do Zarządu Województwa Lubelskiego o wydanie decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej Janów Lubelski Obszar Wiejski, w obrębie ewidencyjnym Łążek Ordynacki, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki: nr [...] o pow. 0,0108 ha i nr [...] o pow. 0,0180 ha. Działki te stały się własnością Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Generalnego Dyrektora na podstawie decyzji z dnia 27 lutego 2020 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej. W ocenie wnioskodawcy, z uwagi na przysługujące prawo własności, organem właściwym do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu wspomnianych działek jest właściwy miejscowo starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. W odpowiedzi na wniosek Starosta Janowski wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że oddanie do użytkowania nowo wybudowanej drogi na podstawie decyzji WINB z dnia 6 października 2021 r. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie nowego odcinka drogi ekspresowej S19 - spowodowało, że uprawnienia dotychczasowego właściciela odcinka drogi krajowej przeszły z mocy prawa ze Skarbu Państwa na Województwo Lubelskie, a Zarząd Województwa Lubelskiego stał się zarządcą tej drogi. Kolejno dodał, że sprawę z wniosku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad winien rozpoznać Zarząd Województwa Lubelskiego, stosownie do art. 4 pkt. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 344, dalej u.g.n.), który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o właściwym organie – należy przez to rozumieć starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wykonawczy gminy, powiatu i województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących odpowiednio własność gminy, powiatu i województwa oraz art. 46 tejże ustawy, który statuuje właściwość organów w sprawie rozstrzygania spraw o wygaszenie trwałego zarządu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi, z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej, co pociąga za sobą zmiany właścicielskie w zakresie działek, na których posadowiony jest ten odcinek drogi. W ocenie Starosty skutkuje to przejściem kompetencji do wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu na organ jednostki zarządzającej tym odcinkiem drogi, tj. na Zarząd Województwa Lubelskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór kompetencyjny, a także o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny), zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 211–223. Wskazać należy, że na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311) powstaje z mocy prawa trwały zarząd na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad do nieruchomości nabytych na własność Skarbu Państwa na cele budowy dróg krajowych. Stosownie do art. 10 ust. 5 ustawy o drogach publicznych ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.), odcinek drogi krajowej zastąpiony nowo wybudowanym odcinkiem drogi z chwilą oddania go do użytkowania zostaje pozbawiony dotychczasowej kategorii i zaliczony do kategorii drogi wojewódzkiej. W realiach przedmiotowej sprawy, oddanie do użytkowania nowo wybudowanej drogi na podstawie decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie nowego odcinka drogi ekspresowej S19 spowodowało, że uprawnienia dotychczasowego właściciela odcinka drogi krajowej przeszły z mocy prawa ze Skarbu Państwa na Województwo Lubelskie, a Zarząd Województwa Lubelskiego stał się zarządcą tej drogi. Zgodnie z art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Natomiast stosownie do art. 46 ust. 1 i 2 pkt 6 u.g.n. trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu. Właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu. Stosownie do art. 47 ust. 1 u.g.n. jednostka organizacyjna sprawująca trwały zarząd może zgłosić właściwemu organowi wniosek o wydanie decyzji o wygaśnięciu tego zarządu do całej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się dla niej zbędna. Złożenie wniosku powinno być poprzedzone uzyskaniem zgody organu nadzorującego jednostkę organizacyjną. Z kolei w myśl art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – ilekroć w ustawie jest mowa o właściwym organie – należy przez to rozumieć starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wykonawczy gminy, powiatu i województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących odpowiednio własność gminy, powiatu i województwa oraz art. 46 tejże ustawy, który statuuje właściwość organów w sprawie rozstrzygania spraw o wygaszenie trwałego zarządu. Z tych względów w niniejszej sprawie jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 21 czerwca 2022 r. o wydanie decyzji wygaszającej trwały zarząd przedmiotową nieruchomością uznać należy Zarząd Województwa Lubelskiego – jako organ wykonawczy samorządu województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Samorządu Województwa Lubelskiego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.