I OW 113/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy G. a Prezydentem Miasta T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej A. W. o przyznanie świadczenia w formie pomocy finansowej postanawia: wskazać Wójta Gminy G. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2017 r. Wójt Gminy G. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy G. a Prezydentem Miasta T. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej A. W. o przyznanie świadczenia w formie pomocy finansowej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wpłynął wniosek całkowicie ubezwłasnowolnionej A. W. zam. T., ul. K. o przyznanie pomocy finansowej. Wniosek w jej imieniu złożył opiekun prawny - A. J., zam. w G., ul. S. MOPS w T. uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku i przekazał sprawę do OPS w G. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się wnioskujący organ podnosząc, iż składając przedmiotowy wniosek opiekun prawny A. W. wskazał na miejsce zamieszkania swojej podopiecznej w T. Zgodnie zaś z zasadą pomocniczości, wsparcia osobie potrzebującej powinny udzielać ta wspólnota lokalna i ta społeczność, do których dana osoba przynależy, a więc gmina, na której terenie faktycznie i stale osoba przebywa, i gdzie znajduje się centrum jej spraw życiowych. Przeniesienie obowiązku udzielania pomocy na gminę właściwą dla opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie jest zaś zabiegiem sztucznym, oderwanym od rzeczywistości i idei samorządności. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta T. wskazał, że w świetle art. 27 K.c. miejscem zamieszkania osoby ubezwłasnowolnionej jest każdorazowo miejsce zamieszkania jej opiekuna prawnego. Z tego względu stanął na stanowisku, że właściwym w tej sprawie jest Wójt Gminy G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Wójt Gminy G., jak i Prezydent Miasta T. uznali się za niewłaściwych do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej A. W. o przyznanie pomocy finansowej. Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie ma art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.), określający właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust.1). Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w art. 25 k.c. Stosownie do treści tego przepisu miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). W powyższy sposób ustala się jednak miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast w przypadku osób całkowicie ubezwłasnowolnionych kodeks cywilny w art. 27 reguluje tę kwestię odmiennie. O miejscu zamieszkania takich osób przesądza bowiem miejsce zamieszkania ich opiekuna prawnego. Skoro zgodnie z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna, to mając również na uwadze treść cytowanego art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, należy przyjąć, że do wydania decyzji w sprawie wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej, organem właściwym jest organ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego. Z zaświadczenia wydanego przez Sąd Rejonowy w T. w dniu [...] października 2016 r. (sygn. akt [...]) wynika, że A. J. zam. w G., ul. S., została ustanowiona opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej A. W. Skoro opiekun prawny A. W. ma miejsce zamieszkania w Gminie G., to organem zobowiązanym do rozpoznania przedmiotowej sprawy, jest Wójt Gminy G.. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.