I OW 108/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka (sprawozdawca) sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Łęknicy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Łęknicy a Wójtem Gminy Krzywda przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W.K. w przedmiocie przyznania zasiłku stałego postanawia wskazać Wójta Gminy Krzywda jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 21 MAJA 2026 R. BURMISTRZ ŁĘKNICY WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY KRZYWDA W SPRAWIE ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU W.K., DALEJ: ZAINTERESOWANY, W PRZEDMIOCIE PRZYZNANIA ZASIŁKU STAŁEGO. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowanemu decyzją Wójta Gminy Krzywda z 5 lutego 2025 r. przyznano zasiłek stały. W toku pobierania zasiłku zainteresowany odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a po wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie złożył oświadczenie o rezygnacji z zasiłku w związku ze zmianą miejsca pobytu, a następnie za pośrednictwem organu w Łęknicy złożył wniosek o wycofanie powyższego oświadczenia. Składając wspomniany wniosek, wyjaśnił, że w Łęknicy przebywa chwilowo, nie łącząc z tą miejscowością swojej przyszłości, a jego centrum życiowym jest nadal dom rodzinny w O. W dniu 26 marca 2026 r. zainteresowany wystąpił o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez organ w Łęknicy. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia nie jest w stanie odbyć drogi powrotnej do miejsca zamieszkania i musi dokończyć leczenie w Łęknicy, nie wiążąc swojej przyszłości z tą miejscowością. Z uwagi na treść powyższych oświadczeń wnioskodawca wskazał, że miejscem zamieszkania zainteresowanego nie jest Łęknica, ale O. położona w gminie Krzywda, i to organ tej gminy jest właściwy w sprawie. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Krzywda wskazał, że zainteresowany w miejscowości O. zamieszkiwał latem 2022 r. po opuszczeniu szpitala. Posiada meldunek w miejscowości W., gmina Kłoczew, gdzie się urodził i wychował. Zaznaczył przy tym, że po założeniu rodziny zamieszkał z żoną w R., gmina Kłoczew. Wskazał także, że z domu matki w O. wyprowadził się w marcu 2025 r., a w dotychczasowym miejscu zamieszkania nie składał deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wójt zaznaczył, że zainteresowany był beneficjentem organu pomocy społecznej w gminie Krzywda od 2022 r., kiedy to deklarował, że pobyt w domu matki w O. ma charakter tymczasowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Łęknicy, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Krzywda. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego w przedmiocie przyznania zasiłku stałego. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Odnotować przy tym należy, że przepisy analizowanej ustawy nie definiuje pojęcia miejsce zamieszkania, w związku z czym realizując postulat spójności systemu prawnego, pojęciu temu należy przypisać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2026 r. poz. 795). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Analizując pod tym kątem stan faktyczny sprawy, należy uznać, że Łęknica, w której zainteresowany przebywał w momencie powstania sporu o właściwość nie stanowi jego miejsca zamieszkania. Zauważyć bowiem należy, że zainteresowany wprawdzie przebywał w tej miejscowości, ale deklarował chęć powrotu do O., co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwala na uznanie, że nie ma on zamiaru stałego pobytu w Łęknicy. W sytuacji takiej za miejsce zamieszkania zainteresowanego należy uznać O., gmina Krzywda, co do której zainteresowany deklaruje chęć powrotu i kontynuowania pobytu, i w której przed wyjazdem korzystał ze wsparcia ze środków pomocy społecznej. Zauważyć przy tym należy, że brak realizacji obowiązku meldunkowego w tej gminie czy brak realizacji innych obowiązków administracyjnych, takich jak złożenie deklaracji w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie ma znaczenia w sprawie. Z punktu widzenia wskazanej powyżej definicji miejsca zamieszkania istotne jest bowiem nie dochowanie obowiązków administracyjnych związanych z pobytem, ale pobyt w określonej miejscowości i zamiar stałości takiego pobytu. Wyjaśnić jednocześnie należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów zapadłym na gruncie art. 25 k.c. przerwa w przebywaniu w określonej miejscowości niezwiązana ze zmianą centrum interesów życiowych nie powoduje zmiany miejsca zamieszkania (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2026 r., sygn. akt I OW 63/26). Zmiana zatem przez zainteresowanego miejsca tymczasowego pobytu na Łęknicę, której towarzyszy jednocześnie chęć powrotu do poprzedniego miejsca zamieszkania, nie powoduje, że O. przestała być miejscem zamieszkania zainteresowanego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.