I OSK 966/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.C., W.M., D.B., E.Z., M.K., A.K., B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 389/22 w sprawie ze skargi A.C., W.M., D.B., E.Z., M.K., A.K., B.K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 grudnia 2021 r. nr DO.7.7613.22.2021.PJ w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 389/22 oddalił skargę A.C., W.M., D.B., E.Z., M.K., A.K. i B.K. (dalej "skarżący") na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 1 grudnia 2021 r. nr DO.7.7613.22.2021.PJ w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożyli skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a), a to naruszenie: 1) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez bezzasadne oddalenie przez WSA w Warszawie skargi, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i właściwe wykonanie przez WSA w Warszawie obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi jako w pełni zasadnej i uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 1 grudnia 2021 r. jako wydanej z oczywistym naruszeniem prawa; co odpowiada również zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA w Warszawie zastosowane, mimo naruszenia przepisów prawa procesowego jak i materialnego, jakich dopuścił się Minister Rozwoju i Technologii przy wydawaniu decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 25 czerwca 1979 r.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), a to poprzez całkowite pominięcie przez Sąd I instancji faktu, iż Minister Rozwoju i Technologii przy wydawaniu zaskarżonej decyzji rażąco naruszył art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 r. poprzez: - jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie, podczas gdy brak było przesłanek faktycznych do zastosowania tego przepisu w okolicznościach niniejszej sprawy; - umorzenie postępowania, mimo iż brak było podstaw do uznania, iż doszło do spełnienia przesłanki "doręczenia lub ogłoszenia decyzji", które miałoby rzekomo warunkować jego zastosowanie; - jego błędne zastosowanie, mimo iż w braku potwierdzenia ww. przesłanki doręczenia lub ogłoszenia decyzji, niedopuszczalne było stwierdzenie na niekorzyść strony rzekomego upływu 30 lat pomiędzy "doręczeniem lub ogłoszeniem decyzji" a datą złożenia wniosku o zbadanie decyzji w trybie nadzorczym; - jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że datę doręczenia i datę ogłoszenia decyzji dla potrzeb zastosowania tego przepisu można stosować wymiennie, niezależnie od trybu postępowania w sprawie zakończonej badanym w postępowaniu nadzorczym orzeczeniem; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez bezkrytyczne i bezrefleksyjne powielenie przez Sąd I instancji stanowiska Ministra, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, mimo że nie przestał istnieć przedmiot tego postępowania, ani też wydanie decyzji nie stało się zbędne z przyczyn podmiotowych, a tylko w takich przypadkach dopuszczalne jest zakończenie postępowania decyzją umarzającą, albowiem przepis art. 105 stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 104 k.p.a., zgodnie z którą organ załatwia sprawę poprzez wydanie decyzji i rozstrzyga sprawę w danej instancji, a zatem art. 105 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco stosownie do reguły exceptiones non sunt extendandae; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7a k.p.a. [zasada rozstrzygania wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony] i art. 81a k.p.a. [zasada rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony] poprzez: - zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, mimo iż zakończenie sprawy wydaniem decyzji umarzającej postępowanie wymagało szczególnie wnikliwego ustalenia czy zachodzą obligatoryjne przesłanki w tym zakresie, czego organ nie uczynił, a czego WSA nie dostrzegł; - pobieżną i arbitralną, a w konsekwencji całkowicie błędną ocenę w zakresie rzekomego "ogłoszenia decyzji" wywłaszczeniowej, podczas gdy jedyny miarodajny termin mógłby (ewentualnie) stanowić wyłącznie termin doręczenia decyzji adresatowi (stronie), a tego organ w ogóle dotychczas nie zbadał, a co nie zostało odpowiednio zweryfikowane przez WSA; - bezkrytyczne oparcie się przy ocenie kwestii "doręczenia" decyzji wyłącznie na wzmiance dotyczącej umieszczenia klauzuli prawomocności (zawartej tylko na jednym egzemplarzu decyzji z 1979 r. znajdującym się w aktach archiwalnych), mimo to Minister jako organ nadzorczy miał obowiązek skontrolować prawidłowość tego rodzaju klauzul i stwierdzeń w oparciu o dowody z innych dokumentów (zwrotki pocztowe, recepisy, itp.), pod kątem badania przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, co zostało bezrefleksyjnie powielone przez WSA; - wbrew zasadzie rozstrzygania wątpliwości faktycznych (art. 81a § 1 k.p.a.) oraz wątpliwości co do normy prawnej (art. 7a § 1 k.p.a.) na korzyść strony równie bezkrytyczne jak powyżej powielenie oceny organu w zakresie daty uostatecznienia się decyzji i wskazanie wyłącznie na niepoparty żadnymi dokumentami urzędowymi jeden egzemplarz decyzji wywłaszczeniowej opatrzony klauzulą prawomocności, podczas gdy datę ostateczności decyzji, również w kontekście obowiązku dokonywania przez organ nadzorczy badania, czy w toku wydawania decyzji wywłaszczeniowej nie doszło do rażącego naruszenia prawa, miał obowiązek samodzielnie ocenić Minister Rozwoju i Technologii, a co nie zostało odpowiednio zweryfikowane przez WSA; - wbrew zasadzie rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.) arbitralna, błędna, rażąco nielogiczna i bezpodstawna ocena zarówno Ministra Rozwoju i Technologii jak Sądu I instancji, że brak dowodów doręczenia (!) można poczytać za dowód skutecznego wejście decyzji wywłaszczeniowej do obrotu prawnego; - wbrew zasadzie rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony arbitralne i niemające pokrycia w rzeczywistości przyjęcie przez Ministra, iż okoliczność, że w aktach archiwalnych znajduje się egzemplarz decyzji wywłaszczeniowej opatrzony klauzulą prawomocności dowodzi, iż decyzja ta została doręczona stronom postępowania wywłaszczeniowego przed dniem 17 lipca 1979 r., co zostało bezkrytycznie powielone przez WSA; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a. [zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli] poprzez całkowite pominięcie ww. przepisów i zaniechanie, wbrew zasadzie uwzględniania słusznego interesu strony, wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z 1979 r. z naruszeniem prawa, czego Sąd I instancji odpowiednio nie zweryfikował, podczas gdy jeśliby uznać za prawidłowe stanowisko co do konieczności umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, to organ miał obowiązek kontynuować postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (o co skarżący kasacyjnie wnosili i nadal wnoszą, a czego WSA nie dostrzegł); 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. w związku z art. 2 Konstytucji RP z 1997 r. poprzez: - ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie zarówno przez Ministra Rozwoju i Technologu jak i przez Sąd I instancji, - zaniechanie dokonania prokonstytucyjnej wykładni przepisów nowelizacji k.p.a. z 2021 r. zarówno przez Ministra Rozwoju i Technologii jak i przez Sąd I instancji, podczas gdy: - art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. (obowiązujący od dnia 16 września 2021 r.) wyraźnie stanowi, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy (czyli takich, jak postępowanie niniejsze), stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym ww. nowelizacją (tj. z uwzględnieniem nakazującym wydanie decyzji nadzorczej stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa - o słabszym skutku - art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a.), co organ całkowicie pominął, a WSA nie dostrzegł; - z porównania treści art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. i art. 2 ust. 1 tej nowelizacji wynika, że ustawodawca miał na celu niedopuszczenie do wydawania w przypadkach objętych dyspozycją ww. art. 2 ust. 2 decyzji stwierdzającej ze skutkiem ex tunc nieważność kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym decyzji, nie zaś decyzji o słabszym skutku stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a., co Minister Rozwoju i Technologii a w ślad za nim bezrefleksyjnie Sąd I instancji pominęli; - art. 2 ust. 2 i art. 2 ust. 1 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. zostały wprowadzone do porządku prawnego w tym samym czasie, i obowiązują od tej samej daty, tj. od dnia 16 września 2021 r. i nie ma podstaw do wyłączania stosowania któregokolwiek z nich, co zarówno Minister Rozwoju i Technologii jak i Sąd I instancji pominęli; - konieczne było dokonanie przez Ministra Rozwoju i Technologii zestawienia i porównania treści art. 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. z 2021 r. przy uwzględnieniu art. 2 Konstytucji RP, w tym zwłaszcza zasady ochrony interesów będących w toku co prowadzi do uznania, iż organ prowadzący postępowanie nadzorcze ma obowiązek wypowiedzieć się w formie decyzji w zakresie wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa, poprzez wydanie decyzji z art. 158 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 (znowelizowanego) k.p.a., tj. o tzw. słabszym skutku, a czego WSA odpowiednio nie zweryfikował; 7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "ustawa o zmianie") w zw. z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uchylenie przez Ministra Rozwoju i Technologii decyzji Wojewody Małopolskiego z 12 stycznia 2021 r., znak: WSIII.7534.1.43.2017.NA i umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem skarżących kasacyjnie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej pomimo braku ku temu podstaw prawnych, albowiem przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zmianie stanowiące, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się jej przepisy oraz, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji, ale po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy umarza się z mocy prawa nie stanowi konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt 46/13 i jest niezgodny z Konstytucją RP, a mianowicie: - art. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, w szczególności należytego formułowania przepisów przejściowych nowych ustaw (prawidłowej legislacji) oraz narusza zasadę ochrony interesów w toku; - art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że narusza zasadę równości obywateli i jednakowego traktowania podmiotów prawa; - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że narusza przysługujące każdemu obywatelowi prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd; - art. 64 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza nałożony na ustawodawcę obowiązek powstrzymywania się od przyjmowania regulacji, które mogłyby pozbawić ochrony lub ograniczyć ochronę własności i inne prawa majątkowe oraz prawo do sądu; - art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza prawo obywateli do otwartej drogi sądowej i dochodzenia naruszonych wolności lub praw, w tym w szczególności prawa do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona obywatelowi przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej co zostało bezkrytycznie i bezzasadnie powielone przez WSA; mimo, że NSA w głośnym wyroku z 16 listopada 2022 r., III OSK 2528/21, CBOSA stwierdził, że sąd administracyjny jest władny samodzielnie dokonać oceny konstytucyjności ustaw, albowiem TK został "zainfekowany" bezprawnością przez obecność w składzie TK nieprawidłowo powołanych sędziów, tzw. dublerów. 8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. [zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli], art. 8 k.p.a. [zasada budowania zaufania do władzy publicznej], art. 12 k.p.a. [zasada szybkości i prostoty postępowania], art. 11 k.p.a. [zasada przekonywania], art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. [zasada swobodnej oceny dowodów] poprzez całkowite pominięcie przez Sąd I instancji, faktu nieprzeprowadzenia przez Ministra Rozwoju i Technologii rzeczowego postępowania wyjaśniającego i zaniechanie obowiązku całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, nie zbadanie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i w konsekwencji pominięcie istotnych dla oceny legalności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r., znak: GKM.DZGT.I-8221-4/79 okoliczności stanu faktycznego sprawy, a mianowicie: - oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na nieuprawnionych nadinterpretacjach dotyczących zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, i wyciąganie nieuprawnionych wniosków co do kluczowych okoliczności sprawy z braku dokumentów archiwalnych, czego WSA nie dostrzegł; - zaniechanie zarówno przez Sąd I instancji jak i Ministra Rozwoju i Technologii zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony; - wnioskowanie o treści dokumentu urzędowego w postaci załącznika do decyzji realizacyjnej, mimo, iż załącznik ten się nie zachował, a te dokumenty, które się zachowały, nie uprawniały organu do dopowiadania treści tego dokumentu, co WSA błędnie i bezkrytycznie powielił; - dokonanie błędnych ustaleń, mimo braku ku temu podstaw w materiale dowodowym, że przedmiotowe nieruchomości objęte wywłaszczeniem były przeznaczone na cele użyteczności publicznej, czego WSA odpowiednio nie zweryfikował; - uznanie za cel użyteczności publicznej budownictwa mieszkaniowego, które służy do spełniania potrzeb mieszkaniowych określonych osób, następnie zasiedlonych w blokach zbudowanych po wywłaszczeniu, i nie służy nieokreślonej liczbie osób (a tym samym nie spełnia warunku do uznania go za stanowisko organu; - zaniechanie wypełnienia obowiązku należytego rozparzenia materiału dowodowego i zastąpienie rzeczywistej analizy w sprawie sumą nieuprawnionych nadinterpretacji i domniemań, czego WSA nie dostrzegł; - niewskazanie, które dokładnie dokumenty stanowiły podstawę do wnioskowania o tym, jaka miała być rzekomo treść załącznika do decyzji realizacyjnej, lecz poprzestanie w tym względzie wyłącznie na ogólnikowych stwierdzeniach, czego WSA odpowiednio nie zweryfikował; - zaakceptowanie przez organ a w ślad za nim przez Sąd I instancji pozbawienia części uprawnionych stron udziału w postępowaniu, które miało miejsce mimo iż organ wywłaszczeniowy posiadał wiedzę o śmierci stron i wstąpieniu w ich miejsce spadkobierców — co świadczy o dokonaniu oceny postępowania wywłaszczeniowego wbrew jasnym przepisom prawa; - pominiecie, że właścicieli wywłaszczanej nieruchomości nie poinformowano o możliwości wezwania biegłego rzeczoznawcy na rozprawę celem złożenia wyjaśnień co do sposobu ustalenia wysokości odszkodowania, co doprowadziło do wydania decyzji w przedmiocie przyznania odszkodowania bez uprzedniego wysłuchania biegłego, czego WSA nie dostrzegł; - całkowite pominięcie zarówno przez organ jak i Sąd I instancji, że w aktach sprawy wywłaszczeniowej nie znajduje się, żaden dowód doręczenia bądź ogłoszenia decyzji z 1979 r. wobec tego decyzja ta nigdy nie mogła zostać skutecznie doręczona właścicielom wywłaszczanej nieruchomości; 9) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. [zasada praworządności], art. 7 k.p.a. [zasada prawdy obiektywnej], art. 8 k.p.a. [zasada zaufania do władzy publicznej], art. 11 k.p.a. [zasada przekonywania] w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. [zasada swobodnej oceny dowodów], a to poprzez: - bezzasadne oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżących kasacyjnie na zaskarżoną decyzję pomimo, że przy jej wydawaniu Minister Rozwoju i Technologii opierał się na oczywiście niezgodnych z Konstytucją RP przepisach postępowania administracyjnego; - bezzasadne oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżących kasacyjnie na zaskarżoną decyzję pomimo, że przy jej wydawaniu Minister Rozwoju i Technologii błędnie zastosował w niniejszej sprawie nowe przepisy, które zaskoczyły skarżących kasacyjnie i automatycznie pozbawiły ich możliwości dostosowania się do zmienionych regulacji i podjęcia arbitralnej decyzji co do dalszego postępowania w sprawie; - bezzasadne oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżących kasacyjnie na zaskarżoną decyzję pomimo braku merytorycznego wyjaśnienia sprawy przez organ oraz braku poczynienia jakichkolwiek istotnych ustaleń w sprawie; - pominięcie zarówno przez Ministra Rozwoju i Technologii jak i Sąd I instancji oceny wskazywanych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej i dalszych pismach skarżących rażących naruszeń prawa co do stanu faktycznego sprawy, wobec ich potwierdzenia w materiale dowodowym, w tym w dokumentacji archiwalnej; 10) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 35 k.p.a. i 36 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. [zasada szybkości postępowania] polegające bezzasadnym oddaleniu przez Sąd I instancji skargi skarżących kasacyjnie na zaskarżoną decyzję z pominięciem faktu, iż to z uwagi na zbyt długotrwałe prowadzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie przez Ministra Rozwoju i Technologii, weszły w życie przepisy niekonstytucyjnej nowelizacji k.p.a. z 2021 r., co stanowi o rażącym naruszeniu prawa przez organ administracji publicznej, który swym zaniechaniem wyrządził szkodę w majątku skarżących kasacyjnie (art. 77 ust. 2 Konstytucji); 11) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżących kasacyjnie na zaskarżoną decyzję pomimo niewyjaśnienia przez organ sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP — zob. artykuł Huberta Izdebskiego "Zasada proporcjonalności a władcza dyskrecjonalna administracji publicznej w świetle polskiego orzecznictwa sądowego" w: Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego l(28)/2010) i nieuwzględnienia słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.) oraz braku stwierdzenia wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa; 12) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 § 1 k.p.a. (w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "ustawa o zmianie) poprzez brak odpowiedniego zweryfikowania przez WSA błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania ww. przepisów przez Ministra Rozwoju i Technologii, polegające na uznaniu, że art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie stanowi podstawę do wydania przez organ II instancji decyzji uchylającej decyzję pierwszoinstancyjną, mimo, że: - na podstawie treści art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie nie sposób dojść do wniosku, aby jego konsekwencją miało być uchylenie w postępowaniu odwoławczym decyzji wydanych przez organ I instancji, przepis ten mówi bowiem wyłącznie o "umorzeniu z mocy prawa", nie zaś o uchyleniu decyzji; - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania, jeżeli postępowanie stało się bezprzedmiotowe, która to sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi; 13) art. 145 § 1 pkt lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak odpowiedniego zweryfikowania przez WSA pomimo błędnego zastosowania go przez Ministra Rozwoju i Technologu, niezgodnego z literalną treścią tego artykułu, polegające na pominięciu wskazania, że po uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie ww. przepisu, organ jest uprawniony wyłącznie umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjnej, podczas gdy: - Minister nie zastosował się do ww. treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i "uchylił decyzję (...) w całości i umorzył postępowanie", nie wskazując, czy umorzenie dotyczy postępowania pierwszoinstancyjnego; - nie jest jasne, czy doszło w konsekwencji do umorzenia postępowania odwoławczego (o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.), czy też do umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego, co czyni rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie całkowicie niezgodnym z treścią art. 138 k.p.a., a przez to rażąco wadliwym; 14) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie poprzez bezzasadne oddalenie przez Sąd I instancji skargi skarżących kasacyjnie na zaskarżoną decyzję umarzająca postępowanie, podczas gdy: - organ nie potwierdził w sposób niebudzący wątpliwości zaistnienia przesłanki "wszczęcia postępowania po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji", co miał obowiązek w pierwszej kolejności uczynić, biorąc pod uwagę doniosłość dla stron tak wydanego, wyłącznie formalnego rozstrzygnięcia, czego WSA nie dostrzegł; - organ oparł się wyłącznie na całkowicie arbitralnych domysłach i "hybrydowej", całkowicie nieadekwatnej do postępowania administracyjnego, w kontekście przedmiotu ustaleń, instytucji daty pewnej, która jest pojęciem z zakresu prawa cywilnego, a nie administracyjnego, czego WSA odpowiednio nie zweryfikował; - organ nie wskazał, w jakiej dacie doszło do doręczenia orzeczenia wywłaszczeniowego, i komu zostało ono doręczone, mimo iż dopiero ustalenie daty ww. czynności w sposób niebudzący wątpliwości uprawniać może ewentualnie do dalszych ustaleń co do możliwości zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie, co WSA bezkrytycznie pominął; - organ posłużył się jako dowodem, co jest absolutnie niedopuszczalne, oceną co do rzekomej prawomocności decyzji wywłaszczeniowej wyrażoną przez organ wywłaszczeniowy, bez wskazania daty, w jakiej prawomocność ta nastąpiła, ani też bez wskazania, którym stronom decyzja ta została doręczona, podczas gdy rolą organu nadzorczego było dokonać krytycznej oceny w tym zakresie, pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., czego WSA nie dostrzegł; - całkowite pominięcie zarówno przez Sąd I instancji jak i przez Ministra Rozwoju i Technologii, że w k.p.a. obowiązują konkretne, oficjalne i formalne zasady ustalania, czy decyzja administracyjna została doręczona stronie, które organ pominął, i wśród tych zasad nie widnieje takowa, która uprawniałaby organ administracji publicznej do posługiwania się w celu dokonywania ustaleń w tym zakresie cywilistyczną konstrukcją "daty pewnej", a przeciwna konstatacja stanowi dowolną ocenę dowodów; 15) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie w związku z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. (w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie) poprzez bezzasadne oddalenie Sąd I instancji skargi skarżących kasacyjnie na zaskarżoną decyzję umarzającą postępowanie w niniejszej sprawie w całości, podczas gdy nawet gdyby uznać, że istniały przesłanki do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, to z ww. przepisu nie wynika zakaz prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania przedmiotowego orzeczenia z naruszeniem prawa, a wręcz ustawa o zmianie w art. 2 ust. 1 nakazuje stosowanie tego przepisu, w ramach stosowania przepisów k.p.a. w brzmieniu nią nadanym; 16) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 76 § 1 k.p.a. poprzez zastąpienie zarówno przez WSA jak i Ministra Rozwoju i Technologii normalnych reguł dowodzenia przewidzianych przepisami k.p.a. przytoczeniem arbitralnej i nieznajdującej potwierdzenia w aktach sprawy wywłaszczeniowej oceny organu wywłaszczeniowego co do prawomocności decyzji wywłaszczeniowej; 17) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. (w brzmieniu nadanym ustawy o zmianie) poprzez jego nieadekwatne i błędne niezastosowanie przez Ministra Rozwoju i Technologii i pominięcie, że dotyczy ono postępowań wszczynanych dopiero po wejściu w życie tego przepisu, nie zaś postępowań, które w dniu 16 września 2021 r. były w toku, a więc już były wszczęte, co zostało przez WSA bezkrytycznie, bezpodstawnie i bezrefleksyjnie powielone; 18) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z zasadami intertemporalnymi: lexretro non agit oraz tempus regit actum mającymi fundamentalne znaczenie dla całego systemu prawnego i art. 3 Kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie zarówno przez Ministra Rozwoju i Technologii oraz Sąd I instancji i umorzenie postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 3 k.p.a. (w obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. brzmieniu) oraz art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. z 2021 r., które to przepisy weszły w życie cztery lata (!!!) po wszczęciu przez skarżących kasacyjnie wnioskiem z 15 grudnia 2017 r. postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r., tj.; o zasadności zastosowania w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia dyspozycji z art. 3 k.c. świadczy jednolita w tym względzie linia orzecznicza (por. wyrok NSA 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt: I OSK 2296/12, wyrok z 11 marca 2020 r., sygn. akt: I OSK 566/13, wyrok WSA w Warszawie 23 lipca 2003 r., sygn. akt: V SA/Wa 236/03, wyrok WSA w Gliwicach z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt: I SA/GI 1331/17), która jednoznacznie dopuszcza możliwość stosowania wynikającej z literalnego brzmienia art. 3 k.c. zasady niedziałania prawa wstecz również w prawie administracyjnym. W ocenie skarżących kasacyjnie przedmiotowe naruszenia przepisów prawa procesowego mają charakter rażący i miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż gdyby WSA dokonał prawidłowej i dokładnej analizy sprawy, to zauważyłby, jak wiele było błędów w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego i w ustalaniu stanu faktycznego przez organy administracji i jak wiele kwestii o charakterze podstawowym nie zostało wszechstronnie wyjaśnionych zgodnie z podstawowymi zasadami uregulowanymi w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a zamiast tego posłużono się sprzecznymi z wynikającym z literalnego brzmienia art. 7a k.p.a. oraz art. 81a k.p.a. fundamentalnymi w postpowaniu administracyjnym zasadami rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości faktycznych oraz wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony arbitralnymi i niemającymi pokrycia z rzeczywistością domniemaniami, to z pewnością nie przyjąłby ustaleń organów za kompletne i własne, co przełożyłoby się na uchylenie zaskarżonej decyzji, jak domagali się tego skarżący kasacyjnie (szczegółowe wykazanie wpływu każdego z naruszeń znajduje się w uzasadnieniu niniejszej skargi). Mając powyższe na względzie skarżący kasacyjnie wnieśli o: 1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; 2. względnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 1 grudnia 2021 r.; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżących kasacyjnie zwrotu kosztów w tym kosztów postępowania kasacyjnego, a w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. Skarżący kasacyjnie wnieśli ponadto o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie postawionych zarzutów. Pismem z 5 marca 2026 r. skarżący złożyli wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na złożenie przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie konstytucyjności art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., która została przyjęta do rozpoznania i nadano jej sygn. akt K 2/22, a to w związku z licznymi postanowieniami NSA w identycznych sprawach, w których NSA zawiesza postępowania z uwagi na prejudycjalność wyniku postępowania przed TK. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 P.p.s.a., nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). W skardze kasacyjnej, wbrew twierdzeniu jej autora, podniesione zostały zarówno zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tym miejscu zauważyć należy, że środek zaskarżenia nie został sporządzony w sposób w pełni poprawny. Autor wniesionego pisma dokonał po pierwsze: multiplikacji przepisów luźno ze sobą powiązanych, jako pozostających w związku, co jest niedopuszczalne i prowadzi do utrudnienia odczytania intencji wnoszącego; po drugie: "przemieszał" naruszenia oparte na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (materialnoprawnej) z wadliwościami o charakterze procesowym (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.); po trzecie: wskazał na przepisy prawa, których w sprawie Sąd wojewódzki nie stosował (co samo w sobie wyłącza możliwość ich naruszenia). Błędnie określono przede wszystkim przepis art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. jako przepis prawa procesowego. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten jest przepisem materialnoprawnym. O charakterze danego przepisu nie decyduje bowiem charakter aktu prawnego, w jakim jest on zamieszczony, ale jego treść i cel. Przepisem prawa materialnego jest przepis regulujący bezpośrednio stosunki administracyjnoprawne oraz roszczenia wynikające z tych stosunków. Przepisy postępowania to z kolei normy instrumentalne, określające drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych (zob. uchwała NSA z dnia 20 maja 2010 r., II OPS 5/09; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2008 r., II FSK 1603/06; wyrok NSA z dnia 10 maja 2006 r., II OSK 1356/05; wyrok NSA z dnia 16 marca 2007 r., I OSK 733/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wskazano także na naruszenie art. 135 § 1 P.p.s.a., który stanowi o uprawnieniu adresowanym przez ustawodawcę do sądu administracyjnego, nie zaś do wnoszącego skargę na określony akt lub czynność organu administracji publicznej. Przepis ten określa bowiem zakres orzekania sądu I instancji w przypadku stwierdzenia, że organ naruszył prawo, a więc nie znajdzie zastosowania w sytuacji oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie. W tym miejscu zauważyć należy, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi jednak do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, nawet w przypadku gdy podnoszone zarzuty nie wypełniają w pełni wymogów konstrukcyjnych z art. 176 P.p.s.a. Potwierdzeniem powyższego jest uchwała z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie NSA. Pomimo zatem zauważonych nieprawidłowości, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął skargę kasacyjną do oceny i uznał, że podniesiona w jej uzasadnieniu argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08,; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13, źródło CBOSA). Zaznaczyć przy tym trzeba, że warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się oraz z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 1 grudnia 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżących od decyzji Wojewody Małopolskiego z 12 stycznia 2021 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w gminie kat. [...], oznaczonej jako parcele I. kat. nr [...] o pow. [...] ha i I. kat. nr [...] o pow. [...] ha, objętej Iwh [...], stanowiącej w dacie przejęcia współwłasność W.B., S.M., J.K., E.Z., M.K. i J.K., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego i umorzył postępowanie I instancji w całości. Organ zaakcentował, że istotą postępowania odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a organ odwoławczy jest obowiązany uwzględnić zmiany stanu prawnego i faktycznego sprawy zaistniałe po wydaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji. W tym aspekcie kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie miało wejście w życie z dniem 16 września 2021 r., przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491, dalej "ustawa nowelizująca k.p.a."). Minister przytoczył treść art. 1 i art. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. i wskazał, że przedmiotowa sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną, gdyż od decyzji Wojewody Małopolskiego z 12 stycznia 2021 r. zostało w ustawowym terminie złożone odwołanie. Tym samym, jeżeli przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone ostateczną decyzją do dnia 15 września 2021 r., zastosowanie w sprawie znajduje dodany ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. przepis art. 158 § 3 k.p.a. Organ mając na uwadze treść przepisu przejściowego zawartego w art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej k.p.a., obowiązany był zatem uwzględnić aktualne brzmienie Kodeksu postępowania administracyjnego, zawierające m.in. przepis art. 158 § 3 k.p.a., dodany ww. ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. Regulacja art. 158 § 3 k.p.a. przewiduje zakaz wszczynania postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w przypadku złożenia wniosku wszczynającego postępowanie po upływie trzydziestu lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Zatem przed przystąpieniem do ponownej oceny zasadności wniosku dotyczącego oceny legalności decyzji (orzeczenia) organ obowiązany jest ustalić, czy na gruncie art. 158 § 3 k.p.a. zaistniała negatywna przesłanka wszczęcia postępowania nadzorczego w przedmiocie oceny legalności decyzji (orzeczenia). Minister podkreślił, że w aktach archiwalnych sprawy nie zachował się bezpośredni dowód doręczenia (ewentualnie ogłoszenia) decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r., znak GKM.DZGT.I-8221-4/79. Natomiast w aktach archiwalnych sprawy znajduje się egzemplarz decyzji wywłaszczeniowej z 25 czerwca 1979 r. opatrzony przez organ wywłaszczeniowy w dniu 17 lipca 1979 r. klauzulą ostateczności. Powyższa okoliczność dowodzi, że decyzja wywłaszczeniowa z 25 czerwca 1979 r. została doręczona stronom przed dniem 17 lipca 1979 r., jak również nie wniesiono od niej odwołania. Z akt sprawy Wojewody Małopolskiego wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. został złożony przez skarżących pismem z 15 grudnia 2017 r. Powyższe świadczy o tym, że wniosek ten został złożony ponad 30 lat po doręczeniu kwestionowanej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. W związku z powyższym brak jest możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, tj. dokonania oceny legalności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. przez pryzmat przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., albowiem wniosek z 15 grudnia 2017 r. w przedmiocie oceny legalności decyzji został wniesiony do Wojewody Małopolskiego z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 158 § 3 k.p.a. Tym samym, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. stało się bezprzedmiotowe, brak było bowiem, po wejściu w życie przepisów ustawy nowelizującej k.p.a., możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie oceny legalności decyzji z dnia 25 czerwca 1979 r., a postępowanie wszczęte należało umorzyć. Jednocześnie Minister wskazał, że na gruncie art. 158 § 3 k.p.a. niedopuszczalne jest wydawanie, po dniu 15 września 2021 r., rozstrzygnięć merytorycznych w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności po przekroczeniu terminu trzydziestu lat. W związku z powyższym Minister, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego z 12 stycznia 2021 r., jako wydaną w postępowaniu wszczętym na wniosek złożony po ponad 30 latach od doręczenia ww. decyzji i jednocześnie umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli skarżący wnosząc o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Technologii i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi właściwemu. W każdym zaś przypadku wniesiono o zasądzenie od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zwrotu opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Ministra i jego ocenę prawną. Przechodząc do oceny podniesionych zarzutów kasacyjnych wskazać należy, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku. Kwestiami spornymi w rozpoznawanej sprawie są po pierwsze prawidłowość umorzenia, na mocy art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., przez Ministra postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy w ocenie skarżących kasacyjnie, nie doszło do spełnienia przesłanki "doręczenia lub ogłoszenia" decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. Po wtóre natomiast kwestia konstytucyjności przyjętych w ustawie nowelizującej k.p.a. rozwiązań. Zarzuty w tym zakresie koncentrują się bowiem na wykazywaniu sprzeczności norm prawnych ustanowionych w art. 2 ust. 2 tej ustawy z aksjologią konstytucyjną, a w szczególności z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Przede wszystkim za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty odnoszące się do kwestii braku prawidłowego zbadania przez Sąd I instancji czy rzeczywiście doszło do spełnienia przesłanki "doręczenia lub ogłoszenia decyzji" Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. Jak wynika z treści art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a., który wszedł w życie dnia 16 września 2021 r., postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Oznacza to, że wobec upływu trzydziestu lat od doręczenia kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, do dnia złożenia wniosku inicjującego to postępowanie, zaistniała podstawa do jego obligatoryjnego umorzenia. Z chwilą wejścia w życie ustawy zmieniającej, czyli 16 września 2021 r. organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiej decyzji, a prowadzone w tym przedmiocie postępowania podlegały umorzeniu z mocy ustawy. Prawidłowo zatem, zgodnie z wyżej wskazanymi regulacjami prawnymi, umorzono postępowanie w rozpoznawanej sprawie. Należy przy tym podkreślić, że ustawodawca nie posłużył się zwrotem "doręczenia decyzji stronie", co akcentuje, że istotny z punktu widzenia zastosowania omawianego przepisu jest fakt wejścia decyzji do obrotu prawnego, bowiem ten moment wywołuje skutek prawny w postaci związania organu wydaną decyzją. Brak dowodu doręczenia (potwierdzenia odbioru) w aktach sprawy nie powoduje automatycznie wadliwości decyzji, ani tym bardziej kwalifikowanej wadliwości, jeżeli okoliczności faktyczne sprawy, w tym zgromadzone dokumenty, nie pozostawiają wątpliwości co do faktu wprowadzenia decyzji administracyjnej do obrotu prawnego (zob. wyrok NSA z 20 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1350/20, CBOSA ). W tym miejscu zauważyć należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru adresowane do J.K., M.K., S.M., W.B., J.K. oraz Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w [...], które wskazują na prawdopodobne doręczenie ww. osobom decyzji z 25 czerwca 1979 r. Na zpo znajduje się bowiem znak sprawy – I-8221-4/79 – tożsamy z numerem wydanej decyzji z 1979 r., a także data – 27 czerwca 1979 r. (decyzja została wydana 25 czerwca 1979 r.) oraz oznaczenie "d". Kwestia ta nie ma jednakże decydującego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Na decyzji z 25 czerwca 1979 r. znajduje się również adnotacja o udostępnieniu decyzji na tablicy urzędowej Urzędu Dzielnicy [...] w dniach 27 czerwca -11 lipca 1979 r. Sąd I instancji zasadnie zatem uznał na podstawie akt rozpoznawanej sprawy, że decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r. weszła do obrotu prawnego. Na jej odwrocie znajduje się bowiem klauzula ostateczności opatrzona datą 17 lipca 1979r., co stanowi, pośredni dowód na okoliczność jej doręczenia a także niewniesienia od niej odwołania. W świetle powyższego, za słuszne należy uznać twierdzenia Ministra a za nim Sądu I instancji, że powyższa decyzja weszła do obrotu prawnego najpóźniej 17 lipca 1979 r. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z 1979 r. został złożony przez skarżących 15 grudnia 2017 r., a zatem po upływie 30 lat od dnia jej doręczenia, co zostało słusznie stwierdzone zarówno przez Ministra jak i Sąd I instancji. Z powyższych względów, zasadnie Minister, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego z 12 stycznia 2021 r., jako wydaną w postępowaniu wszczętym na wniosek złożony po ponad 30 latach od doręczenia ww. decyzji i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r., o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. W skardze kasacyjnej zakwestionowano również zgodność regulacji prawnych wprowadzonych ustawą nowelizującą z przepisami Konstytucji RP. W tej kwestii szeroko wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 lutego 2026 r., sygn. akt I OSK 462/23, a skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowaną w nim argumentację. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zgodnie z treścią art. 156 § 2 k.p.a. przed nowelizacją przepis ten stanowił, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Jeżeli natomiast decyzja była dotknięta pozostałymi – niewymienionymi w tym przepisie wadami, a więc wadami z pkt 2, 5 i 6 art. 156 § 1 k.p.a. – nie istniała żadna granica czasowa uniemożliwiająca stwierdzenie nieważności decyzji. W tym stanie prawnym Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U. z 2015, poz. 702) zasygnalizował potrzebę stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzjami ostatecznymi i utrwalenia praw nabytych z takich decyzji, podnosząc, że pozostaje to w interesie porządku publicznego. Nowelizacja k.p.a. dokonana przepisami ustawy, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją RP. Z treści powołanego wyroku wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał przypomniał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego. W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano przy tym, że trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji. Zatem sama potrzeba wprowadzenia terminu przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji, od których wydania upłynęło kilkadziesiąt lat, nie powinna budzić wątpliwości z punktu widzenia zasad konstytucyjnych. Wprowadzenie tych zmian było też wynikiem orzecznictwa, w którym wskazywano na potrzebę wprowadzenia cezury czasowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1822/18, Lex nr 2608345, 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2024/19, Lex nr 3045626, 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2099/15, Lex nr 2315653; 15 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2825/19, źródło CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Takie ograniczenia czasowe przewiduje prawo cywilne. Można tu wymienić przykładowo zasiedzenie, następujące odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, obecnie t.j. Dz. U. z 2025, poz. 1071, dalej: "k.c.", "kodeks cywilny"). Również w prawie administracyjnym ustawodawca niejednokrotnie ograniczył dochodzenie roszczeń a także stwierdzania nieważności decyzji w czasie. Tytułem przykładu wskazać można obowiązujący od 1 stycznia 1992 r. przepis art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 ze zm., dalej: "u.g.n.r."). Zgodnie z art. 63 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowania toczące się w tych sprawach podlegają umorzeniu. Przepis ten był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 10 czerwca 2020 r. (OTK-A 2020/21) orzekł o zgodności wymienionych wyżej przepisów z ustawą zasadniczą. Trybunał uznał, że jednym z przejawów bezpieczeństwa prawnego jest stabilizacja sytuacji prawnej jednostki, przekładająca się w efekcie na stabilizację sytuacji stosunków społecznych. Obowiązek ustawodawcy ukształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności, został wywiedziony z klauzuli zawartej w art. 2 Konstytucji, a potrzeba ustanowienia przedawnienia - z zasady bezpieczeństwa prawnego (zob. wyrok z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt P 41/10, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 65). Trybunał stwierdził również, że prawomocność jest sama w sobie wartością konstytucyjną, a ochrona prawomocności ma zakotwiczenie w art. 7 Konstytucji, tj. w zasadzie praworządności (zob. wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108). W świetle przywołanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego niezbędne jest ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być bowiem pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt K 5/11, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 16). W wyrokach dotyczących zgodności z Konstytucją art. 63 ust. 2 i 3 u.g.n.r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną, a ograniczenie terminów zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt SK 13/98, Dz. U. z 1999, Nr 43, poz. 431). Trybunał wskazał też, że ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także z uwagi na potrzebę ochrony praw nabytych przez osoby trzecie (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99, Dz. U. z 2000, Nr 40, poz. 474). W tę linię orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącą ograniczenia dochodzenia praw w czasie, wpisują się także wyroki Trybunału dotyczące oceny zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872). W wyrokach z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt K 20/09 (Dz. U. z 2011, Nr 115, poz. 674) oraz z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (Dz. U. z 2009, Nr 160, poz. 1275), ale także we wcześniejszym wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (Dz. U. z 2004, Nr 169, poz. 1782) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z Konstytucją RP. W wyroku z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (Dz. U. z 2009, Nr 160, poz. 1275) Trybunał przesądził, że art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestia ograniczenia terminem zawitym możliwości zgłaszania wniosku o wypłatę odszkodowania została uznana za zgodną z Konstytucją w wyroku Trybunału z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie o sygn. akt SK 11/02, zgodnie z którym art. 73 ust. 4 ustawy nie różnicuje pozycji prawnej byłych właścicieli, ponieważ wszystkie osoby zainteresowane uzyskaniem odszkodowania były uprawnione do złożenia wniosku w takim samym okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Skoro ustawodawca zdecydował, że wywłaszczenie nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to każdy były właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia żądania odszkodowania w zakreślonym przez prawo terminie. Stan prawny wyraźnie bowiem wskazuje, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania nie było uzależnione od uprzedniego wydania decyzji wojewody. Zgłoszenie wniosku w określonym przez art. 73 ust. 4 ustawy okresie było wystarczającą czynnością, by uzyskać prawo do odszkodowania za wywłaszczenie. Oznacza to, że z upływem ustawowego terminu strona traci możliwość dochodzenia przysługujących jej uprawnień do zgłoszenia żądania bez względu na okoliczności usprawiedliwiające spóźnienie zgłoszenia wniosku, nawet jeżeli są to zdarzenia niezależne od strony. Z wyżej poczynionych rozważań wynika, że wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczenia czasowego w dochodzeniu prawa nie nasuwa zastrzeżeń co do zgodności tej regulacji z Konstytucją. Odnośnie spraw będących w toku niewątpliwie ustawodawca nie powinien "zaskakiwać" obywatela regulacjami, które są wprowadzane później, aniżeli zdarzenia, które miały miejsce przed ich uchwaleniem i twierdzić, że regulacje te powinny być stosowane do stanów faktycznych i prawnych powstałych przed datą wejścia w życie nowych uregulowań prawnych. Jednakże zasady bezpieczeństwa prawnego, pewności prawa i stabilności stosunków prawnych, które wyprowadzane są z wyrażonej w art. 2 Konstytucji klauzuli państwa prawnego, nie mają charakteru bezwzględnego, dopuszczalne są bowiem od nich wyjątki (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 czerwca 2020 r., sygn. akt K 11/18; podobnie w odniesieniu do prawa unijnego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 kwietnia 2005 r., C-376/02). Również sam ustawodawca dopuszcza takie wyjątki stanowiąc w art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1461) o możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Odstąpienie od ww. zasad przemawiające za retroaktywnością regulacji prawnych zawartych w ustawie może być uzasadnione koniecznością poszanowania innych wartości i zasad konstytucyjnych. W uchwale z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt I OPS 3/22 (ONSAiWSA 2024/2/15), Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, mając na uwadze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, że jednostka musi w każdym czasie liczyć się ze zmianą regulacji prawnych i uwzględniać podczas planowania przyszłych działań ryzyko zmian prawodawczych, uzasadnionych zmianą warunków społecznych. Na gruncie obowiązującej Konstytucji nie można całkowicie wykluczyć stanowienia regulacji prawnych o charakterze retroaktywnym. Ustawodawca musi jednak wyważyć uzasadniony interes jednostki i interes publiczny, stanowiąc nowe regulacje (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt P 44/10, OTK ZU nr 4/A/2013, poz. 39). W świetle dotychczasowego i utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt P 66/07, OTK-A 2009/5/65, i z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt K 4/19, OTK-A 2020/33) przepisy działające wstecz można wyjątkowo uznać za zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawnego. Cel ustanowienia określonej regulacji może uzasadniać jej zastosowanie z mocą wsteczną. Pod pojęciem "celu ustawy" należy rozumieć przede wszystkim przyczynę jej uchwalenia (zob. M. Kłoda, Prawo międzyczasowe prywatne. Podstawowe zasady, Warszawa 2007, s. 166; por. też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1971 r., sygn. akt III CZP 8/71, OSNC 1972/1/3). Należy także zwrócić uwagę na art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, który wyraża zasadę proporcjonalności. Stanowi ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 40/04 (Dz. U. z 2006, Nr 21, poz. 164), z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt SK 52/05 (Dz. U. z 2008, Nr 178, poz. 1103), z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt K 45/04 (Dz. U. z 2006, Nr 183, poz. 1363). Odnośnie do tej zasady Trybunał niejednokrotnie wskazywał, że należy rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej ochrony a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone. Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, co wynika z wcześniej poczynionych wywodów, że wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z przywoływanego na wstępie wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13. Doprowadziła także do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków, tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt III CZP 30/07, OSNC 2008/5/43) i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten czas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Skoro w takim długim czasie jednostka nie korzystała z przysługujących jej praw, to musi się liczyć z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona. W takim przypadku zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Za niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzuty naruszenia przez Sąd I Instancji wyszczególnionych w skardze kasacyjnej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Powołane przez skarżących kasacyjnie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego określają zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy Administracyjne nie stosują bezpośrednio tych przepisów. Podstawę procedowania przed Sądem Administracyjnym stanowią przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. I to w ramach tej procedury Sąd Administracyjny kontroluje między innymi prawidłowość stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przez organy orzekające w sprawie. Niezależnie od powyższego, zauważenia wymaga, że uzasadnienie zarzutów odnosi się przede wszystkim do okoliczności faktycznych, które dotyczą zakwestionowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 25 czerwca 1979 r., nie zaś decyzji dotyczącej umorzenia postępowania nieważnościowego. Ramy postępowania dowodowego zakreśla treść przepisu stosowanego przez organ i zgromadzenie dowodów wystarczających dla rozstrzygnięcia sprawy, zwalnia organ z obowiązku gromadzenia dodatkowego materiału dowodowego. Zatem wbrew twierdzeniom skarżących, Sąd I instancji w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego umorzenia postępowania nieważnościowego nie miał prawnych podstaw do oceny prawidłowości wydania i doręczenia decyzji Naczelnika [...] z 25 czerwca 1979 r. Podniesione zatem w tym zakresie w złożonej skardze kasacyjnej zarzuty, tj. art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 12 k.p.a., art. 35-36 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81a k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżących skutku. Nie dopatrując się w rozpoznawanej sprawie naruszeń prawa przez Sąd I instancji Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi ponadto podstaw do uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na toczącą się przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawę z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o sygn. akt K 2/22. W sytuacji uznania przez Trybunał Konstytucyjny, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. jest niezgodna z wzorcami konstytucyjnymi, strona będzie mogła żądać wznowienia postępowania w sprawie. Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem. Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.