I OSK 935/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant starszy asystent sędziego Paulina Słonecka po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2473/20 w sprawie ze skargi J.A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7280-32/2020/JL w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 27 stycznia 2020 r. nr NSP-V.7541.118.2018.KP; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz J.A. kwotę 1.274 (jeden tysiąc dwieście siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2473/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 sierpnia 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7280-32/2020/JL w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty (k. 31, 50-63 akt sądowych). Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 7 grudnia 1990 r., skierowanym do Urzędu Rejonowego w Z., B.L. zwróciła się o przyznanie ekwiwalentu za nieruchomości pozostawione we Lwowie przez M.S., w tym m.in. 2/3 kamienicy położonej przy ul. M. nr [...], obejmującej dwa samodzielne mieszkania po jednym pokoju z kuchnią o wielkości ok. 25 m² każde oraz dwa pomieszczenia biurowe o pow. 50 m². Jak wskazała wnioskodawczyni, kamienica ta posiada liczbę hipoteczną [...] księgi gruntowej m. Lwowa. Do wniosku dołączyła kopie m.in. następujących dokumentów: - pisma z 23 grudnia 1954 r., stanowiącego ostatnią wolę M.S., z którego wynika, że ww. osoba przepisuje m.in. 2/3 kamienicy we Lwowie przy ul. M. [...] swojemu synowi J.S.; - rozporządzenia na wypadek śmierci, sporządzonego przez J.S.’ w dniu 10 marca 1961 r., z którego wynika, że ww. osoba cały swój majątek (w tym m.in. 2/3 kamienicy we Lwowie przy ul. M. [...]) zapisuje swojej siostrzenicy B.L.; - planu podziału parceli grunt. kat. [...], wykonanego przez mierniczego przysięgłego inż. E.P. w dniu 12 maja 1934 r.; - zgłoszenia policyjnego dokonanego przez M.S., w którym w pozycji miejsce zamieszkania i mieszkanie w dniu 1.VII.1939 r. wpisała Lwów, ul. M. [...]; - kopii z mapy katastralnej z roku ewidencyjnego 1888, realności pod numerem domu: [...], gminy miasta Lwowa, na której w prawym górnym rogu widnieje zapis "M. [...]"; - aktu urodzenia i chrztu B.S.; - zaświadczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału w Katowicach Rejonowego Inspektoratu Osadnictwa w Zabrzu z 23 czerwca 1954 r., o tym, że B.S. jest zarejestrowana jako repatriantka ze Lwowa [k. 1-14 akt Wojewody]. Postanowieniem z 26 maja 2004 r., Starosta Zgierski przekazał sprawę zgodnie z właściwością Wojewodzie Łódzkiemu. Wojewoda Łódzki, pismami z 21 maja 2007 r. i 28 lipca 2012 r., na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy zabużańskiej, wezwał B.L. do usunięcia braków wniosku w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia wezwania. W toku wszczętego postępowania w miejsce pierwotnej wnioskodawczyni wstąpiła jej córka - J.A. (dalej Skarżąca). W piśmie z 16 maja 2018 r. J.A. wskazała, że pierwotny wniosek B.L. obejmował ustalenie rekompensaty za kilka pozostawionych przez jej poprzedników prawnych nieruchomości należących do różnych spadkobierców będących repatriantami, którzy po przybyciu do Polski mieli różne ostatnie miejsca zamieszkania, co powoduje, że poszczególne roszczenia nie podlegają właściwości jednego wojewody, a winny być rozpoznane przez różne organy, w związku z tym wniosła o wydzielenie z akt sprawy materiału dowodowego co do wniosku o rekompensatę za nieruchomości położone we Lwowie przy ul. M. [...] i ul. U. [...]. W ocenie wnioskodawczyni w tej części postępowania zgromadzona dokumentacja pozwala na wydanie postanowienia o spełnieniu wymogów z art. 2, 3 i 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej. W zakresie wniosku o rekompensatę za nieruchomości położone we Lwowie przy ul. M. [...] i [...], wnioskodawczyni wskazała, że udało się jej zgromadzić jedynie część dokumentacji, w szczególności potwierdzającej stan własności na dzień 1939 r. i opisującej stan pozostawionych nieruchomości. Do pisma dołączono m.in. następujące dokumenty: - zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu Lwowskiego z 19 czerwca 2017 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka ukraińskiego, z którego wynika, że w dokumentach Komitetu Wykonawczego Lwowskiej Obwodowej Rady Deputowanych Ludowych, w dokumentach wykazu budynków właścicieli domów miasta Lwowa, które podlegały nacjonalizacji na koniec 1939 r. - początek 1940 r., w Dzielnicy [...]. miasta Lwowa, jako właścicielka budynku przy ul. M. nr [...] w mieście Lwowie figuruje S.M. Do zaświadczenia dołączono uwierzytelnioną kopię dokumentu źródłowego; zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu Lwowskiego z 15 lutego 2018 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka ukraińskiego, z którego wynika, że w dokumentach Administracji miasta Lwów (magistratu), w aktach nadzoru budowlanego miasta Lwów, żadnej informacji, dotyczącej prawa własności S.M. do nieruchomości, położonej pod adresem ul. M. nr [...] w mieście Lwów, poza tą przekazaną w zaświadczeniu archiwalnym z dnia 19 czerwca 2017 r. nr P - 14/in (3) nie znaleziono; zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu Lwowskiego z 21 czerwca 2017 r. wraz tłumaczeniem przysięgłym z języka ukraińskiego, z którego wynika, że na listach wyborców II okręgu [...] dzielnicy do Lwowskiej Rady Miasta w 1939 r. wskazano, że na ulicy M. nr [...] w mieście Lwowie mieszkała S.’M. (S.M.), urodzona 8 grudnia 1875 r. Do zaświadczenia została dołączona uwierzytelniona kopia dokumentu źródłowego; zaświadczenie Obwodowego Przedsiębiorstwa Komunalnego "Biuro Inwentaryzacji Technicznej i Oceny Eksperckiej" z 17 marca 2017 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym z języka ukraińskiego, z którego wynika, że zgodnie z danymi archiwalnymi biura, obiekt majątku nieruchomego znajdujący się pod adresem: m. Lwów, ul. H. [...] (uprzednio ul. M.) - został wybudowany w 1880 r. jako budynek mieszkalny, składający się z trzech kondygnacji i pomieszczeń piwnicy, o ogólnej powierzchni 687,20 m2. Ściany ceglane, strop drewniany, dach metalowy, ogrzewanie piecem. Na dzień pierwszej inwentaryzacji w 1946 r. dany budynek znajdował się na działce gruntu o powierzchni 811,11 "ha" [winno być "m2" ; k. 153 akt Wojewody- uw. NSA]. Do zaświadczenia dołączono uwierzytelnione kopie wraz z tłumaczeniami przysięgłymi: 1) zdjęcia frontowej ściany budynku przy ulicy H., 2) formularza "Ogólne informacje o budowie" oraz "Opis techniczny i stan konstrukcji", 3) aktu wyceny budynku lit. A, kwartał [...], ul. H., dom nr [...], sporządzonej w dniu 21 grudnia 1953 r., 4) ogólnego plan budynku (schemat) budynku położonego przy ul. M. nr [...], sporządzony w dniu 16 czerwca 1944 r., 5) aktu wyceny podsumowanej własności domu nr [...] przy ul. H., należącego do ZN - 78, 6) rysunku technicznego, 7) obrys roboczy budynku położonego przy ul. M. d. nr [...] [k. 156-150; 149-79 akt Wojewody]. W dniu 18 czerwca 2018 r. Wojewoda Łódzki przekazał przedmiotową sprawę zgodnie z właściwością do rozpatrzenia Wojewodzie Pomorskiemu. Wojewoda Pomorski pismem z 26 września 2018 r., na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097, dalej ustawa zabużańska lub urpr), wezwał J.A. do usunięcia braków wniosku w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia wezwania [k. 161-160v akt Wojewody]. W odpowiedzi na powyższe, przy piśmie z 14 stycznia 2019 r. J.A. nadesłała następujące dokumenty: uwierzytelnioną kopię dowodu osobistego J.A.; oświadczenie J.A. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z podpisem poświadczonym notarialnie; oświadczenie J.A. o miejscu lub miejscach zamieszkania właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; zaświadczenie Archiwum Państwowego Obwodu Lwowskiego z dnia 15 listopada 2018 r. wraz z tłumaczeniem z języka ukraińskiego, z którego wynika, że w spisach wyborców w roku 1939 w II okręgu, [...] obwodzie do Lwowskiej Rady Miejskiej zaznaczono, że pod adresem ul. M. nr [...] w mieście Lwów mieszkała S.M.; uwierzytelnioną kopię potwierdzenia meldunku M.S.; uwierzytelnioną kopię karty ewidencyjnej M.S., z której wynika, że ww. osobę jako repatrianta skierowano dnia 4 kwietnia 1945 r. do Zabrza; uwierzytelnioną kopię zaświadczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w Katowicach Rejonowy Inspektorat Osadnictwa w Zabrzu z 23 czerwca 1954 r., o tym, że B.S. jest zarejestrowana jako repatriantka ze Lwowa [k. 218-171v akt Wojewody]. Przy piśmie z 17 maja 2019 r. skarżąca nadesłała oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, w którym wskazała, że: "Właścicielka nieruchomości położonej we Lwowie przy ul. [...], M.S. (nazwisko rodowe: G.) urodzona 8 grudnia 1872 r. we Lwowie była w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miała, w tym dniu miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. M. została zmuszona do opuszczenia swojej nieruchomości na początku 1940 r. kiedy grunt wraz z kamienicą został znacjonalizowany przez władzę radziecką. Po wyrzuceniu z domu mieszkała wynajmując lokum. M.S. przybyła na terytorium obecnej Rzeczypospolitej Polskiej na skutek repatriacji w dniu 10 kwietnia 1945 r. Przybyła razem z resztą rodziny córką J.S. jej mężem M.S. i wnuczką B.S." [k. 234-232 akt Wojewody]. Pismem z "7 czerwca" [winno być "15 lipca" - uw. NSA] 2019 r. J.A., w odpowiedzi na wezwanie organu wyjaśniła, że jej poprzedniczka prawna zwróciła się z prośbą o przyznanie ekwiwalentu (rekompensaty) za nieruchomości pozostawione we Lwowie przez M.S.’, które enumeratywnie wymieniła. Wśród nich wskazała m.in. nieruchomość obejmującą kamienicę położoną we Lwowie przy ul. M. nr [...], podając jednocześnie liczbę hipoteczną księgi gruntowej gminy m. Lwowa - [...]. B.L. przed dniem 31 grudnia 2008 r. złożyła wniosek o rekompensatę za pozostawione mienie; przedłożyła dokumenty, z których wynikało, że jej poprzednicy prawni pozostawili we Lwowie mienie; zgodnie z wnioskiem domagała się rekompensaty za mienie pozostawione przez wszystkich spadkodawców, wniosek dotyczy też całego mienia, a uszczegółowienie w postaci wymienionych nieruchomości będących własnością M.S. stanowi wyliczenie przykładowe będące katalogiem otwartym bowiem do wniosku załączono dokumenty potwierdzające własność innych poprzedników prawnych (J.S., K.K. z domu G. - kopie testamentów). Jako uszczegółowienie wniosku należy uznać dokumentację w postaci mapy katastralnej przedstawiającej majątek należący do rodziny G., a obejmujący kamienice przy ul. M. [...], [...]. Tym samym należy przyjąć, że wniosek B.L. i przedłożona do dnia 31 grudnia 2008 r. dokumentacja obejmuje nieruchomość położoną przy ul. M. [...] we Lwowie. Do pisma dołączono m.in. potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię kopii z mapy katastralnej z roku ewidencyjnego 1888, realności pod numerem domu: [...], gminy miasta Lwowa, na której w prawym górnym rogu widnieje zapis "M. [...]" [k.263-261, 260-254 akt Wojewody]. Wojewoda Pomorski (dalej Wojewoda) decyzją z 27 stycznia 2020 r. nr NSP-V. 7541.118.2018.KP (dalej decyzja z 27 stycznia 2020 r.) odmówił potwierdzenia J.A. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.S. nieruchomości we Lwowie przy ul. M. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że J.A. wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za pozostawienie ww. nieruchomości pismem z 16 maja 2018 r., a więc po terminie określonym w art. 5 ust. 1 urpr, co w ocenie Wojewody stanowi nieuprawnione rozszerzenie pierwotnego wniosku, złożonego przez B.L., który swym zakresem obejmował nieruchomość położoną przy ul. M. [...], nie zaś przy ul. M. [...] [k. 281-278v akt Wojewody]. Decyzją z dnia 26 sierpnia 2020 r. nr DAP-WOSRFR-7280-32/2020/JL (dalej decyzja z 26 sierpnia 2020 r.) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej Minister) utrzymał w mocy decyzję z 27 stycznia 2020 r. Minister podkreślił, że rozpatrywana sprawa dotyczy jedynie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną we Lwowie przy ul. [...]. Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 5 ust. 1 urpr potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy B.L. (poprzedniczka prawna J.A.) zwróciła się o potwierdzenie prawa do rekompensaty m.in. za nieruchomość pozostawioną przez M.S. we Lwowie stanowiącą 2/3 kamienicy położonej przy ul. M. nr [...]. Wniosek ten złożono z zachowaniem terminu wynikającego z ustawy zabużańskiej. Dokumentacja dotyczącą nieruchomości położonej we Lwowie przy ul. M. nr [...] została dołączona przez pełnomocnika skarżącej do akt sprawy przy piśmie z 16 maja 2018 r. Mając na względzie brzmienie art. 5 ust. 1 urpr organ jednoznacznie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty został przekroczony. Pierwotny wniosek złożony w terminie ustawowym odnosił się wyłącznie do nieruchomości pozostawionych we Lwowie położonych przy ul. M. [...], ul. S. [...] i ul. U. [...]. Nie obejmował nieruchomości położonej we Lwowie przy ul. M. [...]. Minister podkreślił, że domaganie się potwierdzenia prawa do rekompensaty jest prawem a nie obowiązkiem osoby uprawnionej. Strona decyduje o zakresie podmiotowym i przedmiotowym wniosku. Skutki działania bądź zaniechania strony w określonej sprawie nie mogą być traktowane jako naruszenie zasad ustrojowych Państwa Polskiego. Rozszerzenie wniosku o kolejne nieruchomości mogło mieć miejsce do dnia 31 grudnia 2008 r. Żądania dotyczące przyznania rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed wskazaną datą, traktować trzeba jako nowe wnioski zgłoszone po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę terminu o charakterze prekluzyjnym. W ocenie Ministra błędny jest pogląd skarżącej, że z zamieszczonego we wniosku z dnia 7 grudnia 1990 r. zdania: "Kamienica posiada liczbę hipoteczną [...] księgi gruntowej gminy m. Lwowa" oraz z załączonych do niego dokumentów, w szczególności kopii z mapy katastralnej z roku ewidencyjnego 1888, realności pod numerem domu: [...], gminy miasta Lwowa, na której w prawym górnym rogu widnieje zapis "M. [...]", można wywieść, że obejmuje on swoim zakresem również inne nieruchomości, poza tymi, które zostały wyraźnie i precyzyjnie w nim wskazane. Zdaniem organu, żaden z dokumentów załączonych do wniosku z 7 grudnia 1990 r. nie wskazuje, by numer wykazu hipotecznego whl [...] księgi gruntowej gminy m. Lwowa można było połączyć z kamienicami położonymi przy ul. M. (bez względu na ich numer), zatem podana informacja jest bezużyteczna z punktu widzenia możliwości rozszerzenia pierwotnie złożonego żądania o nieruchomość położoną we Lwowie przy ul. M. nr [...]. Za zupełnie niezrozumiałą organ uznał argumentację pełnomocnika strony, że dołączenie przez B.L. do wniosku z 7 grudnia 1990 r. dokumentu w postaci kopii z mapy katastralnej z roku ewidencyjnego 1888, powoduje, że pismo skarżącej z 16 maja 2018 r. nie ma waloru nowego wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie dotyczącej nieruchomości położonej we Lwowie przy ul. M. nr [...], lecz jedynie precyzuje i uzupełnia treść żądania wyrażonego w pierwotnym wniosku. Z dokumentu tego, który - co podkreślono - został sporządzony na wiele lat przed rozpoczęciem II Wojny Światowej, nie można wyciągnąć jakichkolwiek konstruktywnych wniosków wpływających na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Widniejących na nim numerów działek i nazw ulic nie można w żaden sposób powiązać z nieruchomościami wskazanymi przez B.L. we wniosku z dnia 7 grudnia 1990 r., jak również z danymi wynikającymi z innych dołączonych przez nią dokumentów. Strona swe roszczenie dotyczące nieruchomości położonej we Lwowie przy ul. [...] wywiodła z dokumentów dołączonych do akt sprawy po upływie terminu przewidzianego na ewentualną modyfikację pierwotnie złożonego wniosku. Minister stwierdził, że w pierwotnym wniosku z 7 grudnia 1990 r. B.L. precyzyjnie określiła swe żądanie, wskazując, że: "Nieruchomości pozostawione we Lwowie w roku 1945 przez moją babkę M.S., także repatriantkę stanowiły: 2/3 kamienicy położonej przy ul. M. nr [...] /obecna nazwa ulicy nie jest mi znana/, obejmujące 2 samodzielne mieszkania po 1-ym pokoju z kuchnią o wielkości ok. 25 m² każde oraz 2 pomieszczenia biurowe o pow. 50 m²". Z informacji, że kamienica ta ma liczbę hipoteczną [...] księgi gruntowej gminy m. Lwowa, ani z żadnych dokumentów złożonych w aktach sprawy do dnia 31 grudnia 2008 r., nie można wywieść, że wniosek dotyczył również nieruchomości położonej we Lwowie przy ul. M. nr [...]. Nie można przyjąć, że wniosek budzi wątpliwości w swej treści. Zarówno semantyczna treść wniosku, jak i dołączonych do niego dokumentów nie pozwalają wywodzić inaczej. Minister w oparciu o zebrany materiał dowody stwierdził, że nie zostały spełnione ustawowe warunki określone w ustawie zabużańskiej pozwalające na wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty [k. 60-54v akt Ministra]. J.A., reprezentowana przez adwokat A.G., zaskarżyła decyzję z 26 sierpnia 2020 r. wnosząc o jej uchylenie, a także poprzedzającej ją decyzji z 27 stycznia 2020 r. oraz zasądzenia od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi m. in. podniosła, że dane wynikające z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy korespondują ze sobą tworząc spójny obraz całości stanu faktycznego, a dotyczącego okoliczności podziału nieruchomości oznaczonej liczbą whl nr [...] w wyniku dziedziczenia ustawowego po pierwotnym właścicielu E.G. Okoliczności te potwierdzają zapisy testamentowe M.S. i jej syna J.S., wskazując na stan świadomości w jakim funkcjonowali właściciele pozostawionego mienia, a dotyczący jedności całości mienia objętego wskazanym wykazem hipotecznym, obejmującego nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie nr [...], [...] i [...] przy ul. M. we Lwowie, co przełożyło się na brzmienie wniosku wszczynającego złożonego przez B.L. Jak wynika z całokształtu okoliczności sprawy i wskazań poprzedników prawnych wnioskodawczyni zamieszczonych w ich testamentach cała nieruchomość objęta oznaczonym we wniosku wykazem hipotecznym funkcjonowała w ich świadomości jako jedność, a oznaczenie udziałów w kamienicy de facto odnosi się do udziałów w majątku - nieruchomości obejmującej trzy kolejne numery ewidencyjne działek ([...], [...] i [...]), które składają się na całość nieruchomości (k. 2-5v akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem I SA/Wa 2473/20 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa), oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy zabużańskiej. Stosownie do art. 2 urpr, prawo do rekompensaty przysługuje co do zasady właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, o ile spełnia on wymagania określone w pkt 1 i 2 powołanego przepisu. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim lub niektórym spadkobiercom, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, o ile spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy (art. 3 ust. 2urpr). Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1 urpr). Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty (art. 5 ust. 2 urpr). Do wniosku należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt 1 urpr). Skład orzekający wskazał, że skorzystanie z prawa do rekompensaty ustawodawca powiązał z wymogiem stosownej aktywności i dyscypliny osób zainteresowanych, skoro potwierdzenie prawa do rekompensaty nie następuje z urzędu, lecz wyłącznie z inicjatywy samych uprawnionych (art. 5 ust. 1 i 2 urpr). Regulacja taka koresponduje z celem ustawy, która zmierza do realnego, kompleksowego i możliwie ostatecznego uregulowania zasad oraz procedury dochodzenia roszczeń z tytułu mienia pozostawionego przez obywateli polskich poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Świadczy o tym precyzyjnie wyznaczony przez ustawodawcę zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy i ramy czasowe dochodzenia roszczeń (wyrok NSA z 24.5.2013 r. I OSK 594/12). W orzecznictwie podkreśla się, że jeżeli przepis wskazuje datę, do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie im rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to oczywistym jest, że zainteresowani w zakreślonym terminie muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. obowiązani byli wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty (wyrok NSA z 8.3.2018 r. I OSK 949/16). Zachowanie tego terminu stanowi dodatkową przesłankę, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Termin ten ma charakter materialny, wobec czego nie można go ani przywracać, ani usprawiedliwiać skutków jego upływu. Po upływie ww. terminu uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają. Skoro art. 5 ust. 1 urpr wskazuje datę, do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie im rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to należy przyjąć, że zainteresowani w zakreślonym terminie muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. obowiązani byli wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty (wyroki NSA z: 24.5.2013 r. I OSK 594/12; 11.9.2018 r. I OSK 1260/17). Wynika to z cechy rekompensaty jako świadczenia pomocowego o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym, a nie tylko odszkodowawczym, które jest uzależnione od wniosku podmiotu uprawnionego, który nie musi go składać. Oznacza to, że przewidziana prawem rekompensata nie jest przyznawana za wszystkie nieruchomości pozostawione przez wnioskodawców lub ich poprzedników prawnych poza granicami Rzeczypospolitej. Sąd I instancji zgodził się z orzekającymi w tej sprawie organami administracji publicznej obu instancji, że wniosek poprzedniczki prawnej skarżącej - B.L. złożony w trybie ustawy zabużańskiej w dniu 7 grudnia 1990 r. obejmował wyraźnie sprecyzowane nieruchomości położone we Lwowie, które w 1945 r. pozostawiła jej babka M.S., repatriantka. Wśród wymienionych w tym piśmie nieruchomości, wnioskodawczyni nie wymieniła kamienicy położonej przy ul. M. nr [...] we Lwowie. Wniosek w tej części pozostawionych przez M.S. nieruchomości, został złożony przez J.A. dopiero w piśmie z 16 maja 2018 r. Skarżąca wywodzi, że w powyższym piśmie jedynie sprecyzowała złożony przez jej poprzedniczkę prawną wniosek, nie doszło więc do jego rozszerzenia już po upływie przewidzianego w ustawie zabużańskiej terminie. Sąd I instancji nie zgodził się z tym twierdzeniem. W jego ocenie, wniosek B.L., złożony w dniu 7 grudnia 1990 r., obejmował: 2/3 kamienicy położonej przy ul. M. [...] (hip. [...] księgi gruntowej gminy m. Lwowa); 1/2 kamienicy położonej przy ul. S. [...] (hip. [...] księgi gruntowej gminy m. Lwowa); parcele przy ul. U. nr [...] (hip. [...] dla [...] dzielnicy księgi gruntowej gminy m. Lwowa). Analiza treści tego wniosku pozwala na przyjęcie, że obejmował on jedynie precyzyjnie wymienione w nim nieruchomości. "Otwartość" wniosku, jaką wywodzi skarżąca można było odnieść jedynie do dokumentów stanowiących dowód prawa własności wskazanych nieruchomości. Załączając część z nich wnioskodawczyni podkreśliła, że "wszystkich posiadanych dokumentów na ww. okoliczność nie jest w stanie załączyć do nin. wniosku z powodu dużej ich objętości". Z faktu, że nieruchomość pod adresem [...] we Lwowie stanowiła, w świadomości właścicieli, jednolite mienie wraz z nieruchomościami pod adresem M. [...] i [...], nie sposób wyprowadzić dalej idący wniosek, że przez wskazaną w podaniu nieruchomość pod adresem M. [...] należałoby rozumieć również nieruchomość oznaczoną nr [...]. Przeczy temu treść złożonego przez B.L. wniosku, który jednoznacznie wskazywał zakres przedmiotowy podania przez wskazanie konkretnych nieruchomości pozostawionych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, które miały stanowić podstawę faktyczną dla potwierdzenia prawa do rekompensaty i wyliczenia jej wartości. Przedłożone już po dniu 31 grudnia 2008 r. dokumenty dotyczące pozostawionej przez M.S. nieruchomości pod adresem M. [...] nie mogły zostać przez organ potraktowane jako sprecyzowanie, czy modyfikacja pierwotnie złożonego wniosku. Prowadziłoby to do odmiennego ukształtowania nawiązanego wcześniej stosunku prawnego pomiędzy organem a wnioskodawcą. Zdaniem składu orzekającego, skoro wnioskodawczyni w pierwotnym podaniu nie wskazała nieruchomości pod adresem [...] we Lwowie, a treść żądania strony nie budziła żadnych wątpliwości, należało uznać, że w powyższym zakresie odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty była uzasadniona. Oświadczenie o skorzystaniu z prawa do rekompensaty w odniesieniu do nieruchomości [...] zostało złożone po dniu 31 grudnia 2008 r. Sąd I instancji uznał, że w kontekście zarzutów podniesionych w skardze, że organy administracyjne rozpoznały sprawę z poszanowaniem art. 7, 77 i 80 kpa. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wymaga załatwienia wniosku po myśli strony. O tym jednak, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W niniejszej sprawie, wedle Sądu I instancji, organy zasadzie tej nie uchybiły; nadto zebrały i rozpatrzyły całość materiału dowodowego czyniąc zadość obowiązkowi ustalonemu w art. 77 § 1 kpa a następnie dokonały jego trafnej oceny (art. 80 kpa). Okoliczność dokonania odmiennej od wyprowadzanej przez Skarżącą oceny organu nie może uzasadniać zarzutu naruszenia art. 8 kpa statuującego zasadę budzenia zaufania obywateli do władzy publicznej (k. 31, 50-63 akt sądowych). Skargę kasacyjną wywiodła J.A. (dalej skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez adw. A.G., zaskarżając wyrok I SA/Wa 2473/20 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie: 1. prawa materialnego - art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej, przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niesłusznym uznaniu i przyjęciu, że w treści wniosku z 7 grudnia 1990 r. nie została oznaczona nieruchomość, za którą ma być potwierdzone prawo do rekompensaty, tj. nieruchomość przy ul. [...] we Lwowie, a tym samym błędne uznanie, że wnioskodawczyni nie złożyła w terminie ustawowym o przyznanie rekompensaty za wskazaną nieruchomość, czyniąc to dopiero pismem z 16 maja 2018 r., podczas gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy przy całokształcie zebranego materiału dowodowego decydującym winno być precyzyjne określenie we wniosku pierwotnym oznaczenia nieruchomości przez wskazanie zarówno numeru hipotecznego dotyczącego nieruchomości i wskazanie jej usytuowania oraz powierzchni na mapie załączonej do wniosku, co przy prawidłowej ocenie pełnej dokumentacji złożonej przez stronę w dalszych etapach postępowania pozwala na ustalenie, że wskazana we wniosku nieruchomość dotyczy również kamienicy położonej we Lwowie przy ul. [...]; 2. prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia: a. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w zw. z art. art. 7, 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 kpa przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe ustalenie, że wskazana we wniosku z 7 grudnia 1990 r. informacja dotycząca pozostawionego mienia, za które strona domaga się rekompensaty, o treści: "kamienica posiada liczbę hipoteczną [...] księgi gruntowej gminy m. Lwowa" daje podstawy do uznania, że wniosek dotyczy również nieruchomości przy ul. [...] we Lwowie, zwłaszcza przy uwzględnieniu wszelkich istotnych informacji zawartych we wniosku pierwotnym i załączonej do niego mapie ewidencyjnej, a także przedłożonych dokumentach potwierdzających okoliczności podziału nieruchomości objętej wykazem hipotecznym nr [...] a liczbą konskrypcyjną [...] miasta Lwowa, na trzy części, a także dokumentacji pozwalającej na porównanie zabudowy nieruchomości ukazanej na mapie ewidencyjnej załączonej do wniosku pierwotnego z rzutami kamienic ukazanych na planach uzyskanych wraz z zaświadczeniem Obwodowego Przedsiębiorstwa Komunalnego "Biura Inwentaryzacji Technicznej i Oceny Eksperckiej" z 17 marca 2017 r. potwierdzające, że oznaczone na mapie nieruchomości odpowiadają obrysom kamienic położonych przy ul. M. [...] i [...] we Lwowie, a tym samym dające podstawy do uznania, że ustalenia organu administracji pozostają wybiórcze i niezasadnie akcentują jedynie treść wniosku dotyczącą numeru adresowego budynku wskazanego we wniosku z 7 grudnia 1990 r. złożonego przez poprzedniczkę wnioskodawczyni B.L., pomijając istotne informacje, zawarte w dokumentacji przedłożonej do akt sprawy, które dają podstawy do przyjęcia, że wniosek pierwotny dotyczy również kamienicy położonej przy ul. [...] we Lwowie. Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; zasądzenie od organu administracji na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (k. 67-74 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej Minister), reprezentowany przez r. pr. K.W., wniósł o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości; zasądzenie od J.A. na rzecz Ministra zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych (k. 82-84 akt sądowych). Na rozprawie dnia 16 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wnosiła i wywodziła jak w skardze kasacyjnej (k. 101 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ppsa (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zm. z poz. 1685), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują - enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa - przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną, w świetle art. 174 ppsa, można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, należało stwierdzić, że skarga ta zasługiwała na uwzględnienie. Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że w ugruntowanym orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż w sytuacji, gdy kasator zarzuca wyrokowi wojewódzkiego sądu administracyjnego naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez wojewódzki sąd administracyjny przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 ppsa nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, by skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia. Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 6, 7, 8 § 1, art. 9, 77 § 1, art. 80 kpa (s. 2-3, 7 skargi kasacyjnej). W kwestii tego zarzutu przyjdzie w pierwszej kolejności wyjaśnić, że z materii ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097) bezsprzecznie wynika, że jej regulacje statuują obowiązek udokumentowania przez wnioskodawcę przesłanek uzależniających przyznanie tzw. rekompensaty zabużańskiej, w tym faktu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami państwa polskiego. Oznacza to, że strona ubiegająca się o prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie ma obowiązek wskazania konkretnych nieruchomości i przedstawienia dowodów, które świadczą o ich pozostawieniu wraz ze wskazaniem rodzaju i powierzchni, co implikuje wykładnia językowa art. 6 ust. 1 urpr. W przepisie tym zawarto wymóg, by do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty zostały dołączone dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Takimi dowodami są w szczególności: 1) urzędowy opis mienia, 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, 4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego (art. 6 ust. 4 urpr). Po myśli art. 5 ust. 1 urpr, osoba zamierzająca ubiegać się o rekompensatę musi złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do omawianego świadczenia i dopełnić tej czynności w określonym w ustawie terminie, to jest do dnia 31 grudnia 2008 r. Zarazem przyjmuje się, że termin przewidziany w art. 5 ust. 1 urpr ma charakter terminu prawa materialnego o charakterze przedawniającym. Pogląd ten podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie. Złożenie wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. jest warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty (wyrok NSA z 30.5.2018 r. I OSK 1538/16). Za ugruntowany uchodzi pogląd, zgodnie z którym późniejsze sprecyzowanie pierwotnie złożonego wniosku, w szczególności po terminie zastrzeżonym art. 5 ust. 1 urpr, należy w istocie uznać za złożenie nowego wniosku. W ustawie brak jest bowiem jakichkolwiek postanowień, które pozwalałyby przyjąć, że wnioski, które należało złożyć w nieprzekraczalnym - przedawniającym - terminie, mogłyby być uzupełnione w dowolnym czasie, w tym po dniu 31 grudnia 2008 r. (wyroki NSA z: 17.2 .2017 r. I OSK 959/15; 1.12.2015 r. I OSK 594/14). Sądy administracyjne konsekwentnie stoją na stanowisku, że modyfikacja przez rozszerzenie zakresu nieruchomości objętych żądaniem jest dopuszczalna, o ile nastąpi w terminie określonym w art. 5 ust. 1 urpr (wyroki NSA z: 24.5.2013 r. I OSK 594/12; 7.2.2014 r. I OSK 2216/12; 20.5.2014 r. I OSK 2600/12; 1.12.2015 r. I OSK 594/14; 27.9.2016 r. I OSK 2877/14). Jest to podyktowane przekonaniem, że skoro przepis wskazuje datę, do której osoba uprawniona mogła złożyć wniosek o przyznanie jej rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to strona w zakreślonym terminie musi wyrazić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych jej ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. winna wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żąda przyznania rekompensaty. Takie pojmowanie art. 5 ust. 1 urpr wynika nie tylko z wykładni gramatycznej, lecz przedstawione stanowisko potwierdzają wyniki wykładni systemowej i wykładni funkcjonalnej odnośnych unormowań. Gdyby intencją ustawodawcy było dopuszczenie, by żądania co do przysługującej rekompensaty mogły być kształtowane w każdym czasie, to dałby temu wyraz w jednoznacznym przepisie prawa. W ustawie brak jest jakichkolwiek przepisów, które pozwalałyby przyjąć, że wnioski, które należało złożyć w nieprzekraczalnym terminie, mogły być uzupełniane w dowolnym czasie, w tym po dniu 31 grudnia 2008 r. Omawiana ustawa wprowadza rozwiązania o charakterze szczególnym, toteż jej przepisy muszą być interpretowane i stosowane w sposób ścisły. Nie jest dopuszczalne rozszerzenie zgłoszonego żądania w każdym czasie o kolejne nieruchomości nieujawnione przed wskazaną datą. Wnioski, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 urpr, są wnioskami o ukształtowanie prawa do rekompensaty. Granice tego prawa muszą być w pełni ukształtowane w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych (wyrok NSA z 30.5.2018 r. I OSK 1538/16). Niezłożenie, w odniesieniu do konkretnej nieruchomości, wniosku w terminie określonym w art. 5 ust. 2 urpr, powoduje wygaśnięcie prawa do rekompensaty (wyrok NSA z 10.4.2013 r. I OSK 2072/11; uzasadnienie uchwały NSA z 9.10.2017 r. I OPS 3/17, ONSAiWSA 2018/1/2). Wymaga podkreślenia, że w kontrolowanej sprawie nie miała miejsca sytuacja opisana w powołanych wyżej judykatach, w których wykładano regulacje ustawy zabużańskiej, gdyż wbrew twierdzeniu organów obu instancji, które nietrafnie zaaprobował Sąd I instancji, nie doszło do odmiennego ukształtowania nawiązanego wcześniej stosunku prawnego pomiędzy organem a wnioskodawczynią, spowodowanego rozszerzeniem zgłoszonego żądania o inne, niewskazane w pierwotnym wniosku nieruchomości. W uzasadnieniu wyroku I SA/Wa 2473/20, Sąd I instancji - w ślad za Wojewodą i Ministrem - niesłusznie przyjął, że wniosek o rekompensatę za mienie zabużańskie z 7 grudnia 1990 r. obejmował: 2/3 kamienicy położonej przy ul. M. [...] (hip. [...] księgi gruntowej gminy m. Lwowa); 1/2 kamienicy położonej przy ul. S. [...] (hip. [...] księgi gruntowej gminy m. Lwowa); parcele przy ul. U. nr [...] (hip. [...] dla [...] dzielnicy księgi gruntowej gminy m. Lwowa). Tym samym Skład orzekający zrekapitulował, że wniosek obejmował precyzyjnie wymienione nieruchomości. Dlatego też, zdaniem Sądu I instancji, z faktu, że nieruchomość pod adresem [...] we Lwowie stanowiła, w świadomości właścicieli, jednolite mienie wraz z nieruchomościami pod adresem M. [...] i [...], nie sposób wywodzić, że przez wskazaną w podaniu nieruchomość pod adresem M. [...] należałoby rozumieć również nieruchomość oznaczoną nr [...], gdyż przeczą temu konkretnie wymienione we wniosku nieruchomości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie zapatrywanie jest nietrafne. Wątpliwości w sprawie budzą różnice w numerach porządkowych (policyjnych) budynków przy ul. M., w stosunku do których wystąpiono o rekompensatę, a w ślad za tym rodzi się pytanie, czy można mówić tutaj o nowych - w istocie odrębnych - wnioskach o rekompensatę, z których jeden (późniejszy) miałby być, z uwagi na przedstawione realia, złożony po upływie nieprzywracalnego - przedawniającego - ustawowego terminu. We wniosku z 7 grudnia 1990 r. budynek został wskazany przez B.L. jako znajdujący się pod numerem [...]-tym, podczas gdy pismem z 16 maja 2018 r. J.A. wystąpiła o prowadzenie postępowania - określając swoim żądaniem jego zakres przedmiotowy - m. in. wobec nieruchomości pozostawionej we Lwowie przy ul. M. [...]. Odnosząc się do tego zagadnienia trzeba najpierw wyjaśnić, że B.L. była spadkobiercą osób posiadających tytuł prawnorzeczowy do ww. nieruchomości. Jednoznacznie potwierdzają to dowody w postaci dokumentów zebranych w toku postępowania, w tym księga gruntowa (hipoteczna) z terenu ówczesnego Lwowa, prowadzona w reżimie austriackiej ustawy o księgach gruntowych z 25 lipca 1871 r. (d.p.p. nr 95) - Allgemeine Grundbuchsgesetz (dalej jako: AllgGBG). Zgodnie z przepisami AllgGBG, podstawą urządzenia ksiąg gruntowych był podział nieruchomości na jednostki określane mianem "ciał hipotecznych". Dla każdego ciała hipotecznego prowadzony był odrębny wykaz hipoteczny, obejmujący trzy karty: 1) karty stanu posiadania (karta A), karty własności (karta B) oraz karty ciężarów (karta C). Jest przy tym istotne, że w karcie B wpisywano prawo własności. Natomiast sam wpis do księgi gruntowej należało uważać za konieczny warunek zaistnienia praw rzeczowych na nieruchomościach, a nawet za wyłączny fakt tworzący te prawa (Prof. Fryderyk Zoll, Prawa rzeczowe na ziemiach polskich. Część I. Wiadomości wstępne o źródłach prawa. I Prawa majątkowe i prawa rzeczowe. II. Rzeczy. III. Posiadanie. IV Księgi gruntowe (hipoteczne), Warszawa-Kraków 1920, s. 95-97, 105). Prawo własności nieruchomości przy ul. M. we Lwowie (wcześniej – Z.), której pierwotnym właścicielem był E.G., zostało podzielone pomiędzy jego spadkobierców, a później zstępnych niektórych z tych spadkobierców. W rezultacie M.S. (babka wnioskodawczyni B.L.), posiadała prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości oznaczonej jako whl [...], liczba konskrypcyjna [...], wedle znajdującego się w aktach niniejszej sprawy dekretu dziedzictwa z 30 sierpnia 1905 r. r.; tytuł ten - w ramach sukcesji - przeszedł na wnioskodawczynię (k. 258-256 akt Wojewody). Co więcej M.S. faktycznie zamieszkiwała na terenie tej nieruchomości, gdyż świadczy o tym niezbicie zgłoszenie policyjne z 1 lipca 1939 r., w którym podała ona ul. M. [...], Lwów, właśnie jako jej miejsce zamieszkania; pod tym adresem zamieszkania ujęta została w spisach wyborców w 1939 r. i dokumentach policji niemieckiej z okresu okupacji niemieckiej (k. 211-208=188-185; 143-140, 44=10 akt Wojewody). M.S. wykazana została jako właścicielka budynku przy ul. [...] w dokumentach Komitetu Wykonawczego Lwowskiej Obwodowej Rady Deputowanych Ludowych, podlegających nacjonalizacji na koniec 1939 r. - początek 1940 r. w dzielnicy X. miasta Lwowa (k. 149-144 akt Wojewody). Zgodnie z twierdzeniami pełnomocnika skarżącej, pod adresem M. No [...] w 1935 r. zamieszkiwali także inni członkowie rodziny: J.S. i T.S. (k. 177, 85-82v, 45 akt Wojewody). Przedmiotowa nieruchomość była zabudowywana; w 1888 r. powstały kamienice pod numerami [...] i [...], podczas gdy w 1911 r. - kamienica o numerze porządkowym (policyjnym) [...]. Fakt ten bezsprzecznie potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych kopie z mapy katastralnej z roku ewidencyjnego 1888, realności pod numerem domu: [...]. Zwiększająca się liczba budynków w obrębie tej samej nieruchomości znalazła także odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, przez załączenie do niej dokumentacji w postaci z jednej strony mapy katastralnej z ewidencyjnego 1888 r., natomiast z drugiej strony zaświadczenia Obwodowego Przedsiębiorstwa Komunalnego "Biura Inwentaryzacji i Oceny Eksperckiej" z 17 marca 2017 r. (k. 259=48=11, 139-116 akt Wojewody). Mając na uwadze, że Allgemeine Grundbuchsges utrzymała w swoich regulacjach zasadę superficies solo cedit, należało przyjąć, czego nie uczyniły organy obu instancji, że mimo, że nieruchomość zabudowano trzema budynkami o różnych numerach porządkowych (policyjnych), to jednak ww. budynki zostały posadowione w obrębie tej samej nieruchomości. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że oznaczenie we wniosku o rekompensatę nieruchomości o liczbie hipotecznej [...], wypełniło przesłanki wskazania konkretnego mienia, co z kolei otwierało drogę do oceny spełnienia wymogów potwierdzenia prawa do rekompensaty. Dlatego też późniejszy wniosek J.A. mimo, że podano w nim budynek o innym numerze porządkowym niż we wniosku B.L., nie może być traktowany jako drugi - modyfikujący wniosek z 7 grudnia 1990 r., dotyczący nowego - innego niż we wniosku z 7 grudnia 1990 r. - mienia nieruchomego, jak nietrafnie przyjęły to organy obu instancji i Sąd I instancji. W żaden sposób zamieszkiwanie przez właścicielkę jednej kamienicy przy ul. M. (oznaczonej numerem policyjnym [...]) w sąsiedniej kamienicy (oznaczonej numerem policyjnym [...]) nie pozwalało na przyjęcie, że wskazanie we wniosku kamienicy posadowionej na nieruchomości o prawidłowej liczbie hipotecznej [...], było zgłoszeniem nowego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z naruszeniem art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 urpr. Tym samym nie doszło do uchybienia terminu i wygaśnięcia prawa do rekompensaty, a więc należało uznać za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 urpr. Rację ma skarżąca kasacyjnie wskazując, że w świetle powyższych rozważań zarówno organy administracji publicznej, jak i Sąd I instancji nieprawidłowo uznały, że w treści wniosku B.L. z 7 grudnia 1990 r. nieoznaczono prawidłowo nieruchomości, wobec której miało być potwierdzone prawo do rekompensaty, a w konsekwencji wnioskodawczyni nie złożyła, w zakreślonym przez ustawodawcę materialnoprawnym terminie, żądania. W realiach niniejszej sprawy, jak zauważono wcześniej, przesądzające znaczenie miało oznaczenie we wniosku o rekompensatę konkretnej nieruchomości o liczbie hipotecznej [...] (nie zaś numeru policyjnego kamienicy posadowionej na właściwie wskazanej nieruchomości), w tym także wskazanie jej usytuowania oraz powierzchni na mapie załączonej do tego wniosku, z równoczesną koniecznością uwzględnienia przez organy administracyjne, co jednak w kontrolowanej sprawie nie nastąpiło, że nie tylko nazwa ulicy, przy której znajdowała się ww. nieruchomość, ale także numeracja budowanych na niej kamienic, na przestrzeni lat ulegały zmianom. Mając na uwadze powyższe i uznając sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 uchylił zaskarżony wyrok w całości. Skoro Sąd I instancji nietrafnie nie dostrzegł (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa), że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszyły zasadę praworządności (art. 6 kpa); zasadę pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 § 1 kpa); zasadę informowania stron (art. 9 kpa; B. Adamiak w: B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2024, s. 112-118, nb 1-11; s. 119-124 nb 1-5) i niesłusznie uznał, że obie decyzje nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej, i zasady załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa); obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz zasad swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa; B. Adamiak - op. cit., s. 596-597, nb 1-3) a także - z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ppsa - że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca narusza art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 urpr, przeto należało zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą uchylić. Zalecenia co do dalszego postępowania wynikają dla organów administracji publicznej z przedstawionego stanowiska w kwestii wykładni art. 5 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 urpr oraz - w tym kontekście - sposobu postępowania uwzględniającego fakt, że wskazanie numeru hipotecznego nieruchomości, jej usytuowania i powierzchni na mapie załączonej do wniosku o rekompensatę prowadzi do konkluzji, że żądanie potwierdzenia prawa do rekompensaty obejmowało także kamienicę zlokalizowaną we Lwowie przy dawnej ul. M. o numerze porządkowym [...]. O kosztach postępowania sądowego postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i art. 200 ppsa.