I OSK 914/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Muzeum [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1014/23 w sprawie ze skargi I. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2023 r. nr DNI.rn.625.19.2022 w przedmiocie reformy rolnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Muzeum [...] na rzecz I. D. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1014/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2023 r. nr DNI.rn.625.19.2022 w przedmiocie reformy rolnej - 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Łódzkiego z 19 stycznia 2022 r. nr GN-II.GN.III.7712/A/16/09/KŁ; 2. zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Muzeum [...] wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi I. D. w całości, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w każdym przypadku – o zasądzenie kosztów postępowania według norm właściwych. Zaskarżonemu orzeczeniu Muzeum zarzuciło: I. naruszenie prawa materialnego: 1) art. 2 ust. 1 lit e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, dalej: "dekret PKWN" z związku z § 5 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 w sprawie wykonania dekretu PKWN, dalej: "rozporządzenie dekretowe" przez ich błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, że możliwe jest orzekanie o niepodleganiu przepisom dekretu PKWN co do części majątku - fragmentu nieruchomości ziemskiej, tj. parku A. lub nawet fragmentów nieruchomości wchodzących w skład parku A. z wyłączeniem oceny jej funkcjonalności w kontekście dekretowego przejęcia całego majątku ziemskiego N., podczas gdy z art. 2 ust. 1 ostatnie zdanie dekretu PKWN wynika wprost i jednoznacznie, że przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa dotyczy całej nieruchomości ziemskiej nawet jeżeli w danej części nie stanowiła bezpośrednio gruntów rolnych; 2) art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN w zw. z art. 1 dekretu PKWN przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że park A., będący częścią składową majątku ziemskiego N., obejmującego powierzchnię 3153,5 ha, spełniającego normy obszarowe określone w dekrecie PKWN nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN, podczas gdy przedmiotowy park A. wchodzący w skład ww. majątku spełniał przesłanki do uznania go za nieruchomość ziemską podlegającą przejęciu; II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na uwzględnieniu skargi w sytuacji, gdy organ dokładanie i prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny, także w zakresie wytkniętych przez sąd rozbieżności obszarowych, opierając się na prawidłowo zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, ocenionym całościowo i prawidłowo wbrew odmiennej ocenie Sądu, co skutkowało nieuzasadnionym uwzględnieniem skargi, uchyleniem trafnych decyzji organów obydwu instancji co do podpadania w całości nieruchomości opisanej w uchylonej decyzji pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi m.in. z powodu niedostatecznego zdaniem Sądu odniesienia się przez organy do wniosków opinii biegłego geodety, podczas gdy zgodnie z zaleceniami obowiązującymi w przedmiotowej sprawie organy dokonały ustaleń stanu faktycznego istotnego dla wydania decyzji na podstawie sporządzonej opinii biegłego godety zgodnie z regułami procedury dowodowej, określając jednocześnie m.in. w uzasadnieniu organu I instancji zakres w jakim z opinii organy skorzystały i zakres, w jakim doszły do odmiennych niż biegły wniosków z uzasadnieniem dla tego stanowiska, co doprowadziło Sąd do błędnego wniosku, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i podlega uchyleniu; 3) art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. przez pominięcie w uzasadnieniu wyroku całościowego przedstawienia stanu sprawy, w tym m.in. brak odniesienia się w uzasadnieniu do wydanego na wcześniejszym etapie wyroku WSA z 12 sierpnia 2015 r., I SA/Wa 854/15, wybiórcze i zdawkowe przytoczenie stanowisk stron oraz prowadzenie rozważań poza dowodami wymienionymi w uzasadnieniu faktycznym i prawnym skarżonych decyzji, zwłaszcza w zakresie oceny wniosków organu poczynionych na podstawie materiału dowodowego sprawy, co skutkowało wadliwością kontroli przez Sąd niezgodnie z art. 153 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. D. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Rozpoznana w takich granicach skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do podniesionych w niej zarzutów przypomnieć należy istotę sprawy. Jak wspomniano na wstępie, zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki uwzględnił skargę I. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Wojewody Łódzkiego, który stwierdził, że część parku w A., obejmująca działkę nr [...] (bez obszaru rzeki [...] o pow. 0,4660 ha), podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm., dalej: dekret) i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie orzekania czy część parku w A., obejmująca działki nr: [...], [...], [...], [...], [...] i część działki nr [...] obejmującej rzekę [...] o pow. 0,4660 ha, podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Sąd Wojewódzki uznał, że na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób ustalić, jakie nieruchomości (w szczególności jeśli chodzi o ich powierzchnię) były przedmiotem analizy organu. Odwołanie od decyzji z 19 stycznia 2022 r. dotyczyło działki o powierzchni 14,85 ha (z wyłączeniem obszaru rzeki [...] o pow. 0,4660 ha) i to ten obszar powinien być poddany ocenie organu pod względem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, a zwłaszcza wystąpienia przesłanki związku funkcjonalnego objętej wnioskiem nieruchomości z rolniczą częścią majątku. Tymczasem organ podniósł, że majątek ziemski N. (wraz z A.) obejmował powierzchnię 3187,3 ha, w tym 2934 ha lasów (s. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), następnie wskazał, że jak wynika z rejestru pomiarowego z 1937 r., "dobra N. obejmują szacowaną powierzchnię 3637,8654 ha, w tym: 52,1035 ha ogrodów i placów zabudowanych, 1512,8078 ha gruntów ornych, ok. 369 ha łąk, 914,3643 ha lasów, 330,6473 ha zarośli, 3,6243 ha bagien, 12,11 ha wód, 8,1909 ha piasków i nieużytków i 116,3806 ha dróg i rowów" (s. 6 uzasadnienia). Organ pozostawił bez jakiejkolwiek refleksji te istotne różnice w powoływanej powierzchni majątku N., zarówno w zakresie ogólnej powierzchni, jak i powierzchni obszarów o charakterze rolniczym, takich jak np. grunty orne lub pastwiska. Z tego względu Sąd I instancji uznał, że nie ma możliwości oceny, jaka część nieruchomości opisywanej w przywoływanych przez organ dokumentach stanowi działkę będącą przedmiotem wniosku, tj. park w A.. Organ w istocie nie podjął próby opisania i ustalenia położenia majątku o charakterze rolniczym, który mógłby być funkcjonalnie powiązany z parkiem w A.. Trudno zatem badać wystąpienie związku funkcjonalnego obydwu części. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, jaka była powierzchnia należących do majątku gruntów rolnych, pastwisk, łąk oraz gdzie dokładnie (w stosunku do nieruchomości będącej przedmiotem wniosku) były one położone. Sąd I instancji stwierdził, że powyższe okoliczności są tym bardziej istotne, że organ jako zasadniczą przyczynę stwierdzenia podpadania parku w A. pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu wskazał związek funkcjonalny polegający na istotności stawów położonych w parku w A. dla gospodarstwa rybnego J. R. Organ nie wyjaśnił jednak, jak i na jakim obszarze hodowane były ryby w majątku N., czy hodowla ta miała charakter gospodarczy i jakie wzajemne powiązania występowały pomiędzy poszczególnymi elementami gospodarstwa rybnego, w szczególności położonymi poza parkiem w A. W ocenie Sądu I instancji, organ nie wyjaśnił ponadto, w jaki sposób stosunek powierzchni stawów do pozostałej części parku (który zresztą nie został precyzyjnie przez organ określony) stanowi o podpadaniu całej nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, pod działanie dekretu. Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że w decyzji z 21 grudnia 2018 r. Minister, uchylając wydaną uprzednio w tej sprawie decyzję Wojewody Łódzkiego nakazał organowi I instancji m.in. uzupełnienie materiału dowodowego o opinię biegłego geodety, która precyzyjnie określałaby rodzaje użytków według stanu na rok 1944 r. Taka opinia została sporządzona, zaś w jej podsumowaniu biegły geodeta stwierdził, że "rezydencja letnia (PR A.) [...] J. R. służyła li tylko celom rezydencjonalnym (reprezentacyjnym i rekreacyjnym) i nie posiadała charakteru rolnego" (k. 6 części B4 opinii). Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odniósł się do wyrażonego przez biegłego stanowiska, nie wyjaśnił dlaczego doszedł do całkowicie odmiennych wniosków, pomimo że opierał się na tych samych dokumentach źródłowych. W ocenie Sądu I instancji, podnoszone przez organ argumenty świadczące, jego zdaniem, o podpadaniu spornej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu są daleko niewystarczające. Sam fakt położenia na spornej nieruchomości drzew owocowych oraz stawów nie przesądza, że nieruchomość ma charakter rolny lub że jest funkcjonalnie powiązana z taką nieruchomością. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że znajdujące się na terenie parku drzewa owocowe i stawy, służyły przede wszystkim funkcji rekreacyjnej i nie miały decydującej funkcji gospodarczej, o czym świadczy choćby zeznanie świadka, który podał, iż właściciel nieruchomości niejednokrotnie rozdawał owoce pochodzące z parku. Organ natomiast niedostatecznie wykazał, by znajdujące się na terenie parku stawy były powiązane funkcjonalnie z otaczającym sporną nieruchomość większym majątkiem ziemskim. Sam fakt istnienia na terenie parku w A. stawu obsadowego nie oznacza, że jest on funkcjonalnie powiązany z gospodarczą częścią majątku. Aby wykazać taki związek należałoby przedstawić sposób prowadzenia gospodarki rybnej w całym majątku, jej cel (tj. czy hodowane ryby nie służyły wyłącznie potrzebom mieszkańców i pracowników rezydencji właściciela majątku) i rozmiary. Dopiero wówczas organ mógłby odnieść się do podnoszonych przez strony zarzutów, że ilość ryb hodowanych w stawach parkowych była niewystarczająca nawet na bieżące potrzeby rezydencji. Sąd I instancji wskazał, że na spornej nieruchomości znajdował się park, stworzony jeszcze w XVIII w. w celach wyłącznie rekreacyjnych i wypoczynkowych (tzw. park sentymentalny), którego charakter oraz fakt, że niezwłocznie po przejęciu został objęty przez Muzeum [...], świadczy o tym, że niewątpliwie pełnił funkcję rekreacyjną, a także reprezentacyjną. Potwierdza to jego układ architektoniczny, umiejscowienie licznych obiektów małej architektury, które nie pełniły żadnych funkcji użytkowych, a służyły jedynie celom dekoracyjnym. Zdaniem Sądu I instancji, należało więc uznać, że podobną rolę odgrywały również rozmieszczone w parku drzewa owocowe oraz stawy, potęgując estetyczne doznania osób przebywających w parku. Położenie wkomponowanych wśród roślinności parkowej drzew owocowych nie czyni z tego obszaru nieruchomości ziemskiej w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Sam fakt, że właściciel nieruchomości organizował zbiór owoców ze znajdujących się w parku drzew owocowych, a także że sprzedawał opadłe z drzew liście nie świadczy sam w sobie, by zasadniczym przeznaczeniem parku była działalność rolnicza. Nie budzi bowiem wątpliwości, że produkcja sadownicza w celach produkcyjnych nie może być co do zasady wykonywana wśród ozdobnej roślinności w reprezentacyjnym parku, w którym drzewa owocowe pełnią przede wszystkim funkcję wizualną. Podobnie Sąd I instancji ocenił konstatacje organu co do prowadzenia produkcji rolnej w znajdujących się na terenie parku stawach. Uznał, że nie sposób w racjonalny sposób przyjąć, by umiejscowienie w reprezentacyjnym parku, wśród obiektów takich jak np. obeliski, płyty nagrobkowe czy kolumny, stawów o wybitnie rekreacyjnym charakterze, służyć miało prowadzeniu przez właściciela majątku działalności rolniczej. Ustalenie przez organ dokonywania zarybiania stawów i odłowu ryb nie przeczy, że zasadniczym przeznaczeniem stawów w parku w A. była realizacja potrzeb wypoczynkowych i rekreacyjnych. Obecność ryb w stawach mogła jedynie wzmacniać wizualną atrakcyjność tych obiektów i służyć utrzymaniu równowagi w środowisku wodnym. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że organ nieprawidłowo ocenił zebrany w tej sprawie materiał dowodowy i na jego podstawie wyciągnął dowolne wnioski co do podpadania nieruchomości opisanej decyzji pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę, organ oceniając czy nieruchomość będąca przedmiotem wniosku podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, ustali, czy całość spornej nieruchomości była w sposób funkcjonalny powiązana z częścią gospodarczą majątku (której powierzchnia i położenie winna zostać przez organ precyzyjnie ustalona – o ile organ uzna, że takie funkcjonalne powiązanie występuje). Gdyby organ stwierdził, że część spornej nieruchomości (jak np. znajdujący się w parku staw) podpadała pod działanie dekretu, wyda decyzję uwzględniając, że dopuszczalne jest stwierdzenie podpadania pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu jedynie części nieruchomości będącej przedmiotem wniosku. Z taką oceną nie zgodziło się skarżące kasacyjnie Muzeum, czemu dało wyraz w szczegółowych zarzutach skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w pierwszej kolejności za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w związku z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51), poprzez jego błędną wykładnię. Istota tego zarzutu sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który przyjął, że w niniejszej sprawie możliwe było orzekanie o niepodleganiu przepisom powołanego wyżej dekretu co do części – fragmentu nieruchomości ziemskiej, a nie całości tej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie wskazał, że dekret PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dawał podstaw do nacjonalizacji całego mienia właścicieli nieruchomości ziemskich. Powołany dekret nie dotyczył wszelkich nieruchomości a jedynie nieruchomości ziemskich. Z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Tak więc nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich kategorię, a mianowicie nieruchomości o charakterze rolniczym, które mogły służyć realizacji określonych celów, które zostały wymienione w punktach a, b, c, d i e art. 1 ust. 2 dekretu. Państwo, aby te cele zrealizować, mogło przejąć tylko te nieruchomości ziemskie, które się do tego nadawały. Przy wyjaśnianiu pojęcia "nieruchomości ziemskie" należy uwzględnić normatywne cele reformy rolnej, a zwłaszcza w nawiązaniu do art. 1 ust. 2 dekretu, który ustalał, dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć nieruchomości przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Pogląd taki zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanej uchwały 7 sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotową sprawę podziela stanowisko przedstawione w uzasadnieniu w/w uchwały, wskazujące, że na cele reformy rolnej mogły być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wskazanym w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie odnosiło się to do wszystkich nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a-e dekretu. Oznacza to, że powołane poglądy mają zastosowanie do wszystkich nieruchomości o charakterze nierolniczym, w tym m.in. do zespołów pałacowo-parkowych czy dworsko-parkowych. Obowiązkiem organów administracji orzekających na podstawie § 5 rozporządzenia wykonawczego do dekretu było zatem zbadanie, czy dana nieruchomość ziemska podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Musiały one ustalić, czy wszystkie nieruchomości wchodzące w skład konkretnej nieruchomości ziemskiej miały charakter rolniczy, bądź były funkcjonalnie związane z taką nieruchomością ziemską, a jeżeli nie, to czy nieruchomości funkcjonalnie z nimi związane przekraczały normy obszarowe określone w powołanym przepisie (por. wyroki NSA z dnia 22 kwietnia 2004 r. sygn. akt OSK 46/04 i z dnia 12 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1236/05). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej wykładni art. 2 ust. 1 lit. e omawianego dekretu w zw. z § 5 rozporządzenia wykonawczego do dekretu i zasadnie uznał, że organ odwoławczy był uprawniony do zbadania, czy nieruchomość, tj. park A., wchodzący w skład majątku N. podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a więc do ustalenia, czy ta część nieruchomości ziemskiej miała charakter rolniczy, czy była funkcjonalnie związana z prowadzoną w ramach tego majątku działalnością rolniczą. Nie ma jakichkolwiek przesłanek, aby wszystkie nieruchomości wchodzące w skład danego majątku traktować jako nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, stanowiące funkcjonalną i gospodarczą całość, bez wyjaśnienia faktycznego ich charakteru. Nieruchomość ziemska w rozumieniu dekretu to nieruchomość o charakterze rolniczym lub powiązana funkcjonalnie z prowadzeniem produkcji rolnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2163/16, źródło CBOSA). Sąd I instancji słusznie zatem przyjął, że organy administracji zobowiązane były ustalić czy działki wchodzące w skład parku w A. miały bezpośrednio charakter rolniczy bądź, w przypadku braku takiego stwierdzenia, były funkcjonalnie związane z nieruchomością ziemską. W tym względzie trafnie zauważył istotne braki w zakresie ustaleń faktycznych koniecznych dla rozstrzygnięcia kwestii podpadania parku w A. pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przede wszystkim zasadnie wytknął rozbieżności w powoływanej powierzchni majątku N., zarówno w zakresie ogólnej powierzchni, jak i powierzchni obszarów o charakterze rolniczym, co skutkuje tym, że w istocie nie wiadomo jaka część nieruchomości opisywanej w przywołanych przez organ dokumentach stanowi działkę będącą przedmiotem wniosku, tj. park w A.. Brak jest również wszechstronnych ustaleń dotyczących położenia części majątku o charakterze rolniczym, który mógł pozostawać w związku funkcjonalnym z zespołem parkowym. Zaniechano szczegółowego zbadania jakie nieruchomości o charakterze rolnym wchodziły w skład majątku, gdzie były położone oraz czy ich wykorzystanie pozostawało w związku gospodarczym, organizacyjnym lub użytkowym z parkiem. Brak takich ustaleń uniemożliwia rzetelną ocenę czy pomiędzy częścią parkową a częścią o charakterze rolniczym istniał wymagany związek funkcjonalny. Ocena ta wymaga bowiem uprzedniego ustalenia zarówno zakresu (obszaru) rolniczej części majątku ziemskiego, jak i sposobu jego funkcjonowania w ramach całego założenia majątku N.. Dopiero na podstawie kompleksowej analizy wzajemnych powiązań gospodarczych, administracyjnych i użytkowych możliwe jest stwierdzenie czy park stanowił integralny element nieruchomości ziemskiej podlegający przejęciu na cele reformy rolnej. W sytuacji, gdy organ nie poczynił w tym zakresie niezbędnych ustaleń faktycznych, jego wnioski dotyczące istnienia bądź braku związku funkcjonalnego należy uznać za przedwczesne i niewystarczająco uzasadnione. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji jest to szczególnie widoczne w odniesieniu do wskazywanego przez organ związku funkcjonalnego wywodzonego z faktu położenia na terenie parku stawu, któremu przypisano istotne znaczenie dla gospodarstwa rybnego J. R. Ustalenie to nie zostało jednak poprzedzone wszechstronnymi ustaleniami dotyczącymi znaczenia gospodarczego stawu położonego w parku oraz jego ewentualnego związku z działalnością rybacką prowadzoną na terenie majątku. Co prawda z materiału dowodowego wynika, że w stawie tym odławiano ryby, jak okoliczność ta sama w sobie nie pozwala na przyjęcie, że staw ten stanowił istotny element przedsiębiorstwa rybnego funkcjonującego w ramach majątku N.. W szczególności nie ustalono ile stawów znajdowało się łącznie na terenie majątku, ich powierzchni, jaka były ich funkcje oraz jaki udział w całokształcie działalności rybackiej miał staw zlokalizowany w parku. Nie można przy tym pomijać, że stawy parkowe często stanowią element założenia krajobrazowego parku i pełnią przede wszystkim funkcje kompozycyjne, estetyczne oraz rekreacyjne, a obecność ryb czy nawet ich okresowy odłów nie przesądza jeszcze o gospodarczym przeznaczeniu takiego zbiornika. Prawidłowa ocena znaczenia tych stawów wymaga wcześniejszego ustalenia skali i sposobu prowadzenia gospodarki rybackiej w majtku oraz określenia funkcji, jaką pełniły w jej ramach stawy parkowe. Niezbędne jest także wyjaśnienie czy zostały one założone i utrzymywane głównie jako element parku krajobrazowego czy też miały służyć celom gospodarczym związanym hodowlą lub pozyskiwaniem ryb. Dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwe będzie rozstrzygnięcie czy odłów ryb w stawie parkowym miał rzeczywiste znaczenie gospodarcze i pozostawał w funkcjonalnym związku z działalnością majątku, czy też miał charakter incydentalny i uboczny. W tym względzie Sąd I instancji słusznie zauważył, że obecność ryb w stawie mogła służyć jedynie wzmocnieniu wizualnej atrakcyjności tego obiektu i utrzymaniu równowagi w środowisku wodnym. Skoro zaś organ nie przeprowadził niezbędnych ustaleń w tym zakresie jego stanowisko odnoszące się do znaczenia stawu parkowego oraz jego związku z działalnością gospodarczą majątku, Sąd Wojewódzki słusznie uznał za przedwczesne. Podobnie ocenić należy pozostałe argumenty świadczące – zdaniem organu, o podpadaniu spornej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Okoliczność, że na terenie parku w A. znajdują się również drzewa owocowe nie przesądza bowiem, że nieruchomość ta ma charakter rolny, lub że jest funkcjonalnie powiązana z taką nieruchomością. Organ nie analizował czy rozmieszczenie tych drzew ich liczba i funkcja odpowiadały celom gospodarczym, czy raczej były przyporządkowane kompozycji przestrzennej parku. W historycznych założeniach parkowych drzewa owocowe często zaś stanowiły element kompozycji krajobrazowej, współtworząc jego charakter i walory estetyczne. Ich obecność mogła więc wynikać przede wszystkim z przyjętej koncepcji urządzenia parku, a nie z zamiaru prowadzenia produkcji sadowniczej. Organ nie wykazał aby owoce pozyskiwane z tych drzew były przedmiotem sprzedaży lub innego gospodarczego wykorzystania. Wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczył zeznania świadka wskazujące, że jabłka z sadu w parku były zbierane na potrzeby księcia, jego rodziny i pracowników, a także rozdawane ludziom. Sąd I instancji słusznie zatem przyjął, że sam fakt, iż właściciel nieruchomości organizował zbiór owoców ze znajdujących się w parku drzew owocowych, a także że sprzedawał opadłe z drzew liście nie świadczy sam w sobie, by zasadniczym przeznaczeniem parku była działalność rolnicza. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sprzedaż liści nie miała zasadniczego znaczenia ekonomicznego, a uzyskiwane z tego tytułu przychody miały marginalny charakter. W świetle powyższego Sąd I instancji prawidłowo zauważył, że organy nie wykazały dlaczego nie uwzględniono wniosków z przedłożonej do sprawy opinii biegłego geodety, który w podsumowaniu tego opracowania stwierdził, że "1. rezydencja letnia (PR A.) [...] J. R. służyła li tylko celom rezydencjonalnym (reprezentacyjnym i rekreacyjnym) i nie posiadała charakteru rolnego. 2. Mimo, że użytki P4/2 i P/5 okresowo były wykorzystywane jako część gospodarstwa rybnego [...] J. R. to nie utraciły swojego podstawowego przeznaczenia i były wykorzystywane na cele rezydencjonalne (reprezentacyjne i rekreacyjne).". Pominięcie wniosków z opinii biegłego albo ich odrzucenie bez rzeczowej polemiki oznacza, że materiał dowodowy nie został oceniony w sposób pełny i wszechstronny. Jeżeli biegły po analizie materiałów kartograficznych, dokumentacji geodezyjnej, historycznego układu nieruchomości oraz innych źródeł stwierdził rezydencjonalny charakter nieruchomości, organ był zobowiązany odnieść się do tej argumentacji w sposób konkretny i szczegółowy. Nie wystarczyło przedstawienie własnej odmiennej oceny i wyprowadzenie przeciwnych wniosków bez wykazania błędów w rozumowaniu biegłego. W rozpoznawanej sprawie jest to tym bardziej istotne, gdyż przedmiotowa opinia została sporządzona w wykonaniu wytycznych wynikających z uprzednio wydanych w tej sprawie decyzji i wyroku sądu administracyjnego, jak również z tego powodu, że organ opierał się na tych samych dokumentach źródłowych co biegły. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. W konsekwencji niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 lit. e dekretu poprzez jego błędne zastosowanie. Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przywołany w tym zarzucie oraz uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 854/15 nie dotyczył kontrolowanej sprawy, której przedmiotem jest nieruchomość stanowiąca park w A.. Wskazany przez autora skargi kasacyjnej wyrok dotyczył zaś nieruchomości stanowiącej zespół pałacowo-parkowy w N. Każda z tych spraw była prowadzona w odrębnym postępowaniu, miała własny przedmiot i wymagała samodzielnego ustalenia stanu faktycznego oraz prawnego. Wyrok wydany w jednej z tych spraw nie wywoływał skutku wiążącego wobec organów i sądów rozpoznających drugą sprawę. Z tego względu brak odniesienia się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do orzeczenia z 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 854/15 nie może być kwalifikowany jako naruszenie art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera wszystkie wymagane elementy, w tym: przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji argumentacja jest czytelna sprawiając, że wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, a to wszystko czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezskutecznym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.