I OSK 887/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii [...] z dnia 4 lipca 2025 r. nr chz/191/2025 w sprawie ze skargi kasacyjnej M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 925/25 w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Gdańsku z dnia 10 września 2025 r. nr 6/2025 w przedmiocie nakazu z zakresu nadzoru weterynaryjnego postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii [...] z dnia 4 lipca 2025 r. nr chz/191/2025.

Wyrokiem z dnia 18 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Gd 925/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.L. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Gdańsku z dnia 10 września 2025 r. w przedmiocie nakazu z zakresu nadzoru weterynaryjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. W skardze kasacyjnej został sformułowany również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Gdańsku z dnia 10 września 2025 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii [...] z dnia 4 lipca 2025 r., albowiem zdaniem strony ich wykonanie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz skutków trudnych do odwrócenia. Decyzje te nakazują ubój całego stada trzody chlewnej, co stanowi nieodwracalną w skutkach likwidację dorobku gospodarstwa prowadzonego przez skarżącą od ponad 20 lat. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że w sprawie spełnione zostały obie przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. w stopniu oczywistym. Wykonanie decyzji oznacza ubój całego stada trzody chlewnej skarżącej, a zatem nieodwracalną likwidację dorobku gospodarstwa prowadzonego od ponad 20 lat. Skutek ten z natury rzeczy jest nieodwracalny - nawet uchylenie zaskarżonej decyzji po wykonaniu uboju nie pozwoli na przywrócenie stanu poprzedniego. Co więcej, z mocy art. 48b ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r., poz. 1075 ze zm., a w aktualnym stanie prawnym - art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt) za zwierzęta poddane ubojowi z nakazu powiatowego lekarza weterynarii skarżącej nie przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa - co oznacza, że skarżąca ponosi całkowity ekonomiczny koszt uśmiercenia należących do niej zwierząt. Z drugiej strony, wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej nie spowoduje powstania realnego zagrożenia, w szczególności wobec faktu, że w gospodarstwie skarżącej nie zlokalizowano ogniska ASF przez okres jej ponad 20-letniego zajmowania się produkcją trzody chlewnej, a skarżąca wdrożyła szereg działań naprawczych zwiększających poziom bioasekuracji. Mając powyższe na uwadze, w ocenie skarżącej, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest w pełni uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", który to przepis na podstawie art. 193 tej ustawy ma zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Stosownie natomiast do treści art. 61 § 4 P.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Tak więc w sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania danego aktu, żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia Sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 P.p.s.a. Odmowa wstrzymania wykonania decyzji nie uniemożliwia zatem ponowienia wniosku. W rozpoznawanej sprawie zauważyć należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Gdańsku z dnia 10 września 2025 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii [...] z dnia 4 lipca 2025 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że we wniosku o wstrzymanie wykonania skarżąca wskazywała na trudną do odwrócenia szkodę, która może wywołać zaskarżona decyzja i nieproporcjonalną ingerencję w prawo własności oraz możliwość dalszego zarobkowania. Jednakże wyjaśniając, że hodowla świń stanowi jeden ze składników dochodu skarżąca nie wskazała jakie pozostałe źródła posiada i jakie z tego tytułu otrzymuje dochody. Do wniosku nie dołączono również dokumentów, które w sposób jednoznaczny i przekonujący wskazywałyby, że wykonanie aktu mogłoby się wiązać ze stratami dla skarżącej. Tymczasem, zdaniem Sądu, do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o sytuacji majątkowej strony, gdyż zweryfikowanie tego, czy wykonanie zaskarżonego aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla jej majątku, prowadząc do powstania znacznej szkody bądź spowoduje trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jej aktualnym stanie majątkowym, wysokości uzyskiwanych dochodów (ze wszystkich źródeł), posiadanych zasobach pieniężnych, obciążeniach, czy ponoszonych wydatkach. Z uzasadnienia postanowienia z dnia 9 grudnia 2025 r. wynika zatem, że powodem odmowy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji była okoliczność podniesienia twierdzeń natury ogólnej, dotyczących negatywnych konsekwencji wykonania decyzji o nakazie uboju trzody chlewnej bez przedstawienia aktualnego stanu majątkowego, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych zasobów pieniężnych, obciążeń, czy ponoszonych wydatków. W skardze kasacyjnej M.L. przedstawiła natomiast inne, istotne argumenty na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, wskazując że ubój całego stada trzody chlewnej spowoduje nieodwracalne skutki, ponieważ nawet uchylenie zaskarżonej decyzji po wykonaniu uboju nie pozwoli na przywrócenie stanu poprzedniego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności podniesione na obecnym etapie postępowania dają podstawy do odmiennej niż w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2025 r. oceny złożonego wniosku i wstrzymania wykonania decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Gdańsku z dnia 10 września 2025 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma bowiem treść decyzji organu I instancji, która nakłada obowiązek poddania ubojowi trzody chlewnej utrzymywanej na terenie prowadzonego przez skarżącą gospodarstwa (siedziby stada), po osiągnięciu przez zwierzęta wagi ubojowej, jednak nie później niż do 30 kwietnia 2026 r. (pkt 1) oraz zakazie utrzymywania w gospodarstwie zwierząt z gatunku trzoda chlewna, po upływie terminu wskazanego w punkcie 1 (pkt 2). W przedmiotowej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, że wykonanie takiej decyzji już ze swej istoty powoduje nieodwracalne skutki, skoro wiąże się z likwidacją stada zwierząt (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt II OSK 2112/13 oraz z dnia 22 maja 2020 r. sygn. akt II OZ 288/20). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęcie skarżącej ochroną tymczasową nie stoi w sprzeczności z celem ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, a także aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt. Bez znaczenia dla oceny wniosku jest także okoliczność, że na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Rygor natychmiastowej wykonalności nie stanowi przeszkody do zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a., bowiem przepisy ww. ustaw nie przewidują w tym przypadku wyłączenia jego stosowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii [...] z dnia 4 lipca 2025 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 4 i art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.