I OSK 850/24

Dnia 13 stycznia 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1639/23 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 czerwca 2023 r. nr DP-III.025.1.28.2023.PM DP-III-025-11-23-PM w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od [...] na rzecz Ministra Finansów i Gospodarki kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 1639/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 czerwca 2023 r. nr DP-III.025.1.28.2023.PM DP-III-025-11-23-PM w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżonym do Sądu postanowieniem Minister Rozwoju i Technologii (dalej też Minister, ostateczne postanowienie Ministra z 2023 r.) utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 5 kwietnia 2023 r. odmawiające wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia 29 stycznia 2007 r. w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Fabryka [...] - Włocławek, ul. [...] (dalej też decyzja z dnia 29 stycznia 2007 r.). W uzasadnieniu Minister wskazał, że ww. decyzja była już poddana kontroli w postępowaniu nieważnościowym, a następnie sądowoadministracyjnej przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 577/07, którego prawidłowość potwierdził następnie NSA wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 1210/07. Wskazane sądy nie znalazły podstaw do stwierdzenia nieważności badanej decyzji, w tym do podważenia ustaleń Ministra Gospodarki co do ww. nieruchomości zapisanej w KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Grodzki Oddział Ksiąg Wieczystych we Włocławku jako części składowej znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Wniosek z dnia 10 lutego 2023 r. nie wskazuje na żadne nowe okoliczności, które nie byłyby znane sądowi rozpoznającemu skargę złożoną m.in. przez [...] na ww. decyzję z dnia 29 stycznia 2007r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Istotne jest zatem, że ww. decyzja Ministra Gospodarki z dnia 29 stycznia 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 7 listopada 2006 r. była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 577/07 oddalił skargę [...], [...] i [...] na decyzję z dnia 29 stycznia 2007 r. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została bowiem oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt IOSK 1210/07. Zdaniem Sądu, stosownie do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, w rozpoznawanej sprawie organ nadzoru przeprowadził stosowną analizę posiadanych dokumentów i słusznie uznał, że podnoszone we wniosku okoliczności były już przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 170 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. i w związku z art. 61a § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt. 2 oraz § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 577/07 oddalający skargę [...], [...] i [...] na decyzję Ministra Gospodarki z dnia 29 stycznia 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia 7 listopada 2006 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr 26 Ministra Przemysłu i Handlu z 14 lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Fabryki [...] - Włocławek, ul. [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego w porozumieniu z Przewodniczącym PKPG z 30 czerwca 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego ww. przedsiębiorstwa, wyłącza dopuszczalność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Organu z dnia 29 stycznia 2007 r. podczas gdy: • art. 170 p.p.s.a. nie reguluje postępowania przed organami administracji; • art. 170 p.p.s.a nie zawiera definicji terminu "związanie wyrokiem" w kontekście działalności organów administracji, • art. 170 p.p.s.a. nie zawiera wskazówek pozwalających na przyjęcie, że związanie wyrokiem sądu administracyjnego oznacza również związanie błędnymi poglądami prawnymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku; • art. 170 p.p.s.a. nie zawiera wskazówek, z których wynikałoby, że związanie wyrokiem (uzasadnieniem wyroku) oznacza związanie poglądami nie wypowiedzianymi w uzasadnieniu wyroku, to jest poglądami, które sąd mógł wypowiedzieć w braku związania sądu granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), lecz ich nie wypowiedział; • z art. 156 § 1 i § 2 k.p.a. ani jakiegokolwiek innego przepisu k.p.a. nie wynika, aby Organ administracji nie mógł wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub rażącym naruszeniem prawa; • z Konstytucji RP wynika, że sądy orzekają na podstawie ustaw, toteż orzecznictwo sądowe nie stanowi źródła prawa; 2. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a, w związku z art. 61a § 1, art. 156 § 1 pkt 2, 156 § 2 k.p.a., 157 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi Skarżącego w oparciu o błędną wykładnię art. 61a § 1 k.p.a. polegająca na przyjęciu, że: • art. 61a § 1 k.p.a. obejmuje swoim zakresem zastosowania również wnioski o wszczęcie postępowania, które zmierza do kontroli prawomocnych decyzji administracyjnych (art. 156 k.p.a.), podczas gdy postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji stanowi kontynuację postępowania wszczętego w przeszłości, zaś dopuszczalność oraz przesłanki wszczęcia (lub odmowy wszczęcia) postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (czy to z urzędu, czy na wniosek) reguluje art. 157 § 2 k.p.a. oraz art. 156 k.p.a.; • "uzasadnioną przyczyną" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. uzasadniającą odmowę wszczęcie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności prawomocnej decyzji jest okoliczność, że w odniesieniu do ww. decyzji toczyło się w przeszłości postępowanie sądowo-administracyjne, podczas gdy z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. wynika, że Organ administracji publicznej stwierdza nieważność każdej decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, zaś enumeratywny i zamknięty katalog negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji pomieszczony w art. 156 § 2 k.p.a. nie wymienia okoliczności, że decyzja była w przeszłości przedmiotem postępowania sądowo administracyjnego; 3. art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 156 § 2 k.p.a. poprzez nie odniesienie się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA do argumentu Skarżącego, że określony w art. 156 § 2 k.p.a. katalog negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności wadliwej decyzji administracyjnej ma charakter zamknięty, a w konsekwencji okoliczność, że decyzja była uprzednio przedmiotem kontroli sądowo - administracyjnej nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu nieważności decyzji, a tym bardziej przeszkody do wszczęcia tego postępowania; 4. art. 134 § 1 p.p.s.a, w związku z art. 10 k.p.a. i 28 k.p.a. poprzez zaniechanie przez WSA kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wykraczającym poza granice zakreślone w skardze, w szczególności poprzez zaniechanie ustalenia czy w postępowaniu administracyjnym przed Organem brały udział wszystkie osoby zainteresowane. Naruszenie powyższych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji, gdyż w postępowaniu przed Organem nie brały udziału wszystkie osoby zainteresowane, a w konsekwencji WSA powinien uchylić w całości zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie przez Ministra Rozwoju i Technologii art. 10 w zw. z art. 28 k.p.a., czego nie uczynił; 5. art. 33 § 1 p.p.s.a, poprzez niezawiadomienie przez WSA o toczącym się postępowaniu sądowo - administracyjnym osób, które poprzednio powinny uczestniczyć w postępowaniu przed Organem; 6. art 193 Konstytucji RP, art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego RP z pytaniami, których potrzeba zadania TK wynikała z argumentacji przedstawionej w skardze: 1) Czy art. 61a k.p.a. jest zgodny z art. 1, art., 21 ust. 1 i 2, art. 64, art. 184 Konstytucji RP z 1997 roku; 2) Czy ustawa Krajowej Rady Narodowej z 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej zgodna jest z art. 1 ust. 1, art. 3, art. 11, art. 12, art. 14, art. 31 ust. 1, art. 49 ust. 1 i 2, art. Art. 64 ust. 5, art. 80 Konstytucji RP z dnia 23 kwietnia 1935 roku; 7. art. 6 europejskiej konwencji o prawach człowieka i podstawowych wolności poprzez naruszenie prawa Skarżącego do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym poprzez oddalenie skargi na postanowienie Organu odmawiającą wszczęcia postępowania nieważnościowego, stanowiącego przesłankę sądowej kontroli prawidłowości decyzji organu pod kątem zarzutów sformułowanych we wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego. W oparciu o przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zrzeczono się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Minister Rozwoju i Technologii (aktualnie: Minister Finansów i Gospodarki) dochodząc jej oddalenia i zasądzenia kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. W związku z sformułowanymi zarzutami kasacyjnymi pamiętać także należy, że kontrola sądowa, sprawowana w oparciu o kryterium legalności, następuje na podstawie stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania kontrolowanego aktu oraz na podstawie stanu prawnego obowiązującego w tej dacie, a nie w dniu orzekania przez sąd (por. wyrok TK z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/33; wyroki NSA z dnia: 19 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2658/15, 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt I OSK 614/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie powołano się na naruszenie przepisów postępowania mogących mieć w ocenie skargi kasacyjnej istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nie jest zasadna. Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki NSA z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16, 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 466/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej – a nie przeciwko ostatecznej decyzji organu, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021r. sygn. akt II GSK 2187/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pierwszą podstawę kasacyjną, której dotyczy art. 174 pkt 1 p.p.s.a., stanowi naruszenie prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej w przypadku zaskarżania wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (ewentualnie w powiązaniu z art. 145a bądź art. 146) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 30 września 2014 r., II GSK 1211/13), a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. W art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zawarta została druga podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024r. sygn. I OSK 2652/20, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2022r. sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl.; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669). Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. W środku odwoławczym sformułowano, w związku z wskazywanymi konkretnie normami (przepisami) prawa, m. in. zarzuty naruszenia następujących przepisów (norm) prawa oraz aktów normatywnych: art. 134 p.p.s.a. obejmującego 2 paragrafy (§) o różnej treści normatywnej; art. 156 § 1 k.p.a. obejmującego 7 punktów o różnej treści normatywnej; Konstytucji RP; art. 156 k.p.a. obejmującego 2 paragrafy (§) o różnej treści normatywnej, w tym § 1 zawierający siedem odrębnych punktów; art. 10 k.p.a., który obejmuje trzy paragrafy (§) o różnej treści normatywnej; art. 61a k.p.a., który obejmuje dwa paragrafy (§) o różnej treści normatywnej; art. 64 Konstytucji RP, który obejmuje trzy ustępy o różnej treści normatywnej. Ponadto, skarga kasacyjna motywując swoje stanowisko posługuje się niekiedy także niedostatecznie dokładnymi (precyzyjnymi) określeniami (treściami), np. na s. 3: "(...) w odniesieniu do ww. decyzji toczyło się w przeszłości postępowanie (...)", nie wskazując konkretnie jaką ma na względzie decyzję autor środka odwoławczego, skoro w pkt 1 środka zaskarżania (s. 2) nie jest przywołana jedna decyzja. Ogólnie sformułowany zarzut nr 7 nie został dostatecznie uzasadniony. Powyższe liczne niedociągnięcia uniemożliwiają należyte ustalenie (uformowanie) wzorca kontroli Sądowi kasacyjnemu. Tak zbudowane zarzuty kasacyjne nie wypełniają wymogów p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna, a w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2024r. sygn. akt I OSK 1669/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (zob. postanowienie SN z 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6–7, poz. 96, s. 112–115). Podkreślić przy tym niniejszym trzeba, co szerzej przedstawiono wyżej, że skarga kasacyjna jest mocno sformalizowanym środkiem odwoławczym (stąd, wymóg przymusu adwokackiego przy jej sporządzaniu, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a.), a Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do poprawiania ani uzupełniania tego rodzaju skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Tym samym sformułowane w środku odwoławczym, wbrew wymogom p.p.s.a., zarzuty naruszenia przepisów wskazywanych wyżej nie mogły odnieść zamierzonego skutku (zob. wyroki NSA z dnia: 20 sierpnia 2008r. II FSK 557/07; 6 lutego 2014 r. II GSK 1669/12; 14 marca 2013 r. I OSK 1799/12; 23 stycznia 2014 r. II OSK 1977/12; 16 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1627/14, 15 października 2024 r. sygn. akt I OSK 1218/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl, por. H. Knysiak-Sudyka, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 1067–1076). Niestaranie jest skonstruowany zarzut naruszenia "art. 141 pkt. 4 p.p.s.a.", bowiem, jak wiadomo, art. 141 p.p.s.a. nie zawiera w obrębie swojej treści jednostek redakcyjnych jakimi są punkty tylko paragrafy (§). Nie wskazano też, co należy zupełnie marginalnie odnotować, wymaganych publikatorów aktów normatywnych (nazwy dziennika urzędowego, roku wydania, numeru i pozycji), których odpowiednie przepisy uznano za naruszone w uformowanych zarzutach kasacyjnych. Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych. Strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje wyrok Sądu I instancji, uznający za prawidłowe postanowienie Ministra z dnia 7 czerwca 2023 r., który utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 5 kwietnia 2023 r. wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia 29 stycznia 2007 r. w przedmiocie przejęcia przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Fabryka [...] - Włocławek, ul. [...]. W realiach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy wskazać, że skarga kasacyjna jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji. Sąd odwoławczy podziela argumentację oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia. Należy stwierdzić, że pomimo multiplikacji zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym wszystkie one dotyczą wskazywanej wyżej kwestii spornej. W pierwszej kolejności odnieść się należy do niezasadnego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z przywoływanymi przepisami prawa, który został niestarannie sporządzony. Wyjaśnić trzeba, że uregulowanie zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13, z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13, z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13, z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13 oraz z dnia 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 474/21 i I OSK 604/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu I instancji wynika dlaczego, w ocenie składu orzekającego, rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Sąd odwoławczy w niniejszym składzie podziela stanowisko judykatury, że wojewódzki sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku wypełniając przesłanki wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma obowiązku odnosić się osobno do każdego z zarzutów skargi i do każdego z argumentów na ich poparcie, może je oceniać całościowo. Najistotniejsze jest to, aby z wywodów wynikało, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2016r., sygn. akt II GSK 702/15). Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zatem takie stanowisko Sądu nie mogło być skutecznie zwalczane przez podniesienie zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Niezasadny jest zarzut nr 5, bowiem organ nie był obowiązany do zawiadomienia wskazanych tam podmiotów w charakterze stron. Wnioskowane przez skarżącego postępowanie administracyjne nie zostało wszczęte w rezultacie zastosowania przez Ministra normy z art. 61a § 1 k.p.a. (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2022, s. 472–479). W opozycji do nieuprawnionego stanowiska skargi kasacyjnej, kwestionującego m. in. w zarzucie nr 6 przywołany tam akt normatywny, należy przypomnieć za Trybunałem Konstytucyjnym, że brak konstytucyjnoprawnej legitymacji takich organów jak PKWN, KRN, Rząd Tymczasowy, a także wątpliwa legitymacja później istniejących organów, nie może nieść konsekwencji w postaci ignorowania faktu, że efektywnie wykonywały one władzę państwową. Akty normatywne tych organów były podstawą rozstrzygnięć indywidualnych, które m.in. ukształtowały strukturę własnościową – stosunki prawne w wielu dziedzinach życia społecznego. Upływ czasu, który z punktu widzenia prawa nie jest zjawiskiem obojętnym, nadał tym stosunkom trwałość i dziś są one podstawą ekonomicznej i społecznej egzystencji znacznej części społeczeństwa polskiego (zob. Postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2001 r. sygn. akt SK 5/01, OTK ZU 2001, nr 8 poz. 266). Sąd odwoławczy uznaje za nieposiadający podstaw zarzut nr 6, dotyczący zaniechania przez Sąd I Instancji skierowania przedmiotowych pytań do Trybunału Konstytucyjnego (zob.: wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2574/16 i przywoływane tam orzecznictwo; zob. S. Rudnicki, Roszczenia związane z nacjonalizacją nieruchomości, [w:] G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2013, s. 624–636). Nieuprawniony jest wielokrotnie podnoszony w skardze kasacyjnej, również w związku z innymi przepisami prawa, zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. Przepis art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano ratio legis związania prawomocnym wyrokiem stosownie do art. 170 p.p.s.a., a zatem jego odniesienia do innych postępowań w zakresie, w jakim dana kwestia prawna została już rozstrzygnięta, a ma znaczenie w innej sprawie. W wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1409/21, zasadnie zatem uznano, odwołując się do orzecznictwa NSA, iż "Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (zob. np. wyroki NSA z dnia: 21 sierpnia 2018r., sygn. akt I FSK 1227/16; 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98; 1 października 2024r. sygn. akt I OSK 2237/21). Podzielić należy pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1014/19, że jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (...)". Przechodząc do dalszej realizacji sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej, zauważyć należy, co wynika z akt sprawy, że [...] wnioskiem z dnia 10 lutego 2023 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia 29 stycznia 2007 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia 7 listopada 2006 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr 26 Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 14 lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pod nazwą Fabryka [...] - Włocławek, ul. [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Maszynowego wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 30 czerwca 1952 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego ww. przedsiębiorstwa. Wniosek z dnia 10 lutego 2023 r. nie wskazuje na żadne nowe okoliczności, które nie byłyby znane sądowi rozpoznającemu skargę złożoną, m.in. przez [...], na decyzję z dnia 29 stycznia 2007 r. W realiach sprawy – w związku z zarzutami kasacyjnymi – uwypuklenia wymaga kluczowa kwestia jurydyczna, a mianowicie to, że decyzja Ministra Gospodarki z dnia 29 stycznia 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia 7 listopada 2006 r. była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 577/07 oddalił skargę [...] [...] i [...] na decyzję z dnia 29 stycznia 2007 r. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 1210/07. Słusznie wskazał zaskarżony wyrok, że okoliczność powyższa ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W związku z powyższym, niewątpliwie wiążąca pozostaje ocena prawna wyrażana w uprzednio wydanym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 577/07 oddalił skargę [...], [...] i [...] na decyzję z dnia 29 stycznia 2007 r. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku, jak już wzmiankowano, została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 1210/07. Naczelny Sąd Administracyjny przywoływanym wyżej orzeczeniu (I OSK 1210/07) jednoznacznie stwierdził, że zarówno Minister (organ) i Wojewódzki Sąd Administracyjny związane były poglądem wyrażonym w uprzednim uzasadnieniu wyroku z dnia 5 listopada 2004 r. w sprawie IV SA/Wa 253/04. Podkreślił również przy tym, iż odstąpienie od zasady związana oceną prawną wyrażoną przez Sąd, w żaden sposób nie uzasadnia przywołania nowych argumentów prawnych, które mają wykazać nieprawidłowości w dokonanej przez Sąd ocenie prawnej danej kwestii. Zawarta bowiem w prawomocnym wyroku ocena prawna nie podlega kontroli i nie może być weryfikowana przy ponownym rozpoznaniu danej sprawy. Na tym właśnie polega związanie organu i Sądu oceną prawną i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażonym w orzeczeniu Sądu w danej sprawie (I OSK 1210/07). Sąd I instancji przedstawił należycie motywy podzielenia ww. oceny prawnej w realiach niniejszej sprawy. Ocena ta nie podlegała aktualnie weryfikacji, gdyż po wydaniu tego wyroku nie nastąpiła w tym zakresie ani zmiana prawa, ani zmiana stanu faktycznego (zob. wyroki NSA z dnia: 22 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2202/20; 4 lipca 2024 r. sygn. akt III FSK 888/23 i powoływane tam orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym trafne jest uzasadnione stanowisko Sądu wojewódzkiego w rozpoznawanej sprawie, że organ nadzoru przeprowadził stosowną analizę posiadanych dokumentów i słusznie uznał, że podnoszone we wniosku okoliczności były już przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że oddalenie skargi na decyzję z dnia 29 stycznia 2007 r. zamyka drogę do stwierdzenia nieważności tej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2574/16 i przywoływane tam orzecznictwo). Bowiem, jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przywoływanym przez Sąd I instancji, próby stwierdzenia nieważności decyzji skontrolowanej już przez sąd, który oddalił skargę na niezgodność decyzji z prawem, są w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. Dlatego słusznie uznał Sąd wojewódzki, że zaskarżone ostateczne postanowienie Ministra z 2023r. jest zgodne z prawem, gdyż z uwagi na prawomocny wyrok sądu administracyjnego wystąpiła przeszkoda o charakterze przedmiotowym uniemożliwiająca wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra z 2007 r. w myśl art. 61a § 1 k.p.a. Tym samym, zrealizowana niniejszym przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna pozwala stwierdzić, że nie miały miejsca naruszenia przepisów prawa wskazywanych przez skarżącego, w tym w istotnej części umieszczonych w ramach zarzutów kasacyjnych skonstruowanych wbrew wymogom p.p.s.a. Godzi się zauważyć, że naruszenie tych przepisów może mieć miejsce wówczas, gdy dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie ocenił ich wpływ na wynik sprawy, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu Sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, dotyczącej rzetelnie zrealizowanej przez Sąd wojewódzki kontroli w następstwie wniesienia skargi na ostateczne postanowienie Ministra z 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 13 sierpnia 2021r. sygn. akt I OSK 414/21; 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II GSK 275/20; 10 kwietnia 2024 sygn. akt I OSK 712/23 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, przeprowadzona przez Sąd kasacyjny sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są nieuprawnione, a odmienne zapatrywanie strony skarżącej kasacyjnie w tym zakresie pozostaje w realiach sprawy chybione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona, co – na mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. – prowadziło do jej oddalenia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.