I OSK 75/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 740/08 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. P. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2008 r., skarżący Z. P. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o "stwierdzenie nieważności (...) błędnych decyzji organu wojskowej administracji państwowej: Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie z daty [...] stycznia 1986 r., [...] grudnia 1986 r. o nr [...] i innych o tych numerach". Po przekazaniu wniosku, Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 65 § 1 i art. 126 k.p.a., przekazał wniosek według właściwości Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w Szczecinie. Uzasadniając swoje stanowisko Minister stwierdził, że z treści wniosku wynika, iż dotyczy on ponownego ustalenia prawa do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego. Tymczasem, stosownie do treści art. 32 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej albo z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w tej sprawie zostaną przedstawione istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne albo ujawnione dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, a mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Natomiast, na podstawie § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lutego 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz. U. Nr 67, poz. 618 ze zm.), wojskowym organem właściwym do ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia oraz ich wypłaty jest dyrektor wojskowego biura emerytalnego, przy czym jego właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, powołując się na dotychczasowe argumenty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia. Skarżący żądał jednocześnie umorzenia w całości postępowania administracyjnego w przedmiocie "o ponowne ustalenie prawa do emerytury wojskowej" jako bezprzedmiotowego i niedopuszczalnego. Ponadto podał, że podtrzymuje w całości wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji przez Ministra Obrony Narodowej. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 9 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) odrzucił skargę Z. P. Sąd zaznaczył, że skarżący w swoim wniosku z dnia 17 stycznia 2008 r. wniósł wyraźnie o "stwierdzenie nieważności (...) błędnych decyzji organu wojskowej administracji państwowej: Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Szczecinie. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 66 ze zm.), decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). Zdaniem Sądu fakt, iż organ wojskowy w sprawach emerytalnych stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie może zmienić ogólnej regulacji zawartej w art. 31 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, w myśl której w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i świadczeń z tego tytułu oraz w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w tych sprawach, zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego. W ocenie Sądu, również postanowienie o przekazaniu sprawy według właściwości w zakresie prawa do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego, dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. Reasumując, w niniejszej sprawie nie jest właściwy sąd administracyjny i w konsekwencji skarga wniesiona do tegoż Sądu jest niedopuszczalna. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł Z. P. zarzucając mu rażące naruszenie art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 , art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 184, art. 175 ust. 1, art. 91 w zw. z art. 7, art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w stopniu mającym wpływ na wynik i rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto podniesiono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rażąco naruszył przepisy prawa materialnego postępowania procesowego sądowoadministracyjnego: art. 1, art. 2, art. 3 § 1, § 2 pkt 8, art. 13 § 2, art. 58 § 1 pkt 6, art. 134 § 1, § 2, art. 141 § 4, art. 149, art. 183 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 1 § 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 17 pkt 3, art. 156 § 1 pkt 1, 2, 4, 5, 6, 7, art. 157 § 1, art. 158 Kodeksu postępowania administracyjnego, w zw. z § 2 pkt 14, pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1996 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz.U. Nr 94, poz. 426 ze zm.) w zw. z art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 o urzędzie Ministra Obrony Narodowej (Dz.U. Nr 10, poz. 56 ze zm.) naruszone w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik i rozstrzygnięcie w sprawie. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o usunięcie skutków naruszonego prawa przez uchylenie w całości z mocą ex tunc zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na (§ 2): 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W sprawie niniejszej przedmiotem skargi Z. P. jest postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie przekazania podania według właściwości. Stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. na takie postanowienie przysługuje zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy zatem do kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. – a zatem przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego. Nie można natomiast podzielić poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji, że postanowienie o przekazaniu podania według właściwości dotyczy bezpośrednio prawa do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego rozpatrywanego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego i dlatego nie podlega kognicji sadu administracyjnego. Wyprowadzenie takiego wniosku z powołanego przez Sąd I instancji postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 279/07 uznać należy za zbyt daleko idące. Dokonana w tym orzeczeniu wykładnia art. 31 i 32 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, prowadząca m.in. do stwierdzenia, że decyzje wydawane na podstawie art. 32 ust. 2 powołanej ustawy są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych, na które przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, nie może stanowić argumentu uzasadniającego odmowę dokonana kontroli prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. o przekazaniu według właściwości podania skarżącego poprzedzało bowiem właściwe postępowanie w sprawie, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez wojskowy organ emerytalny. Zostało ono wydane przez organ, który uznał się za niewłaściwy w tej sprawie, a nie przez organ właściwy do rozpoznania wniosku i Sąd winien był ocenić prawidłowość takiego stanowiska Ministra. Powyższe prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę Z. P., uznając się za niewłaściwy w sprawie. Z tego względu zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu jako wydane z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.